Winkelmand

Geen producten in de winkelwagen.

Advertorial – Ernst & Young

Al bijna honderddertig jaar ademt Ernst & Young ondernemerschap in alles wat het doet. De organisatie ondersteunt zowel ondernemers binnen als buiten haar portfolio op het lastige pad naar succes. Een sleutelrol is hierbij weggelegd voor de eigen wereldwijde benchmark van kennis en ervaring.


In de globale markt bruist het van de ondernemersambitie, maar is het pad naar succes allerminst gemakkelijk begaanbaar. Omdat de meeste ondernemers maar één keer de gooi vanuit de spreekwoordelijke garage naar het marktleiderschap doen, missen ze meestal de kennis en ervaring om de vele hobbels en valkuilen het hoofd te bieden. Met zijn dienstverlening maakt Ernst & Young het pad voor hen beter begaanbaar. “We zijn één wereldwijde firma met één winst-en-verliesrekening en één gezamenlijke backoffice: we kennen letterlijk geen landsgrenzen”, illustreert partner Wolfgang Paardekooper de kracht van de multinational. “Die structuur is uniek binnen onze branche. We kunnen daardoor alles uit de kast halen om ondernemerschap optimaal te ondersteunen, waar dan ook ter wereld.”

Benchmark

Kennis speelt een essentiële rol binnen Ernst & Young. Het bedrijf beschikt over een ongeëvenaarde benchmark waarin jarenlange ervaring en continu geactualiseerd onderzoek samenkomen. “We destilleren hier de algemene patronen uit die kunnen bijdragen tot ondernemerssucces”, licht partner Andrea Vogel toe. “Zo hebben we het Exceptional Enterprise Model ontwikkeld op basis van bevindingen over de manier waarop bedrijven als Google, Dell en Starbucks marktleider zijn geworden. Die weg is voor iedere onderneming natuurlijk anders, maar dit model is zo krachtig in zijn voorspellende waarde dat het bijna een handleiding is. Met deze kennis kunnen we voor iedere ondernemer, ongeacht in welke sector hij actief is, een momentopname maken die met grote waarschijnlijkheid voorspelt welke uitdaging hij spoedig op zijn pad gaat vinden.”
Of het nu gaat om beginnende bedrijven of multinationals als Coca-Cola: Ernst & Young begeleidt alle soorten ondernemers bij hun specifieke uitdagingen. “Voor de sleutelmomenten van start-up, groeifinanciering en beursgang hebben we bijvoorbeeld multidisciplinaire specialistenteams op het gebied van private equity en IPO samengesteld”, vertelt Vogel. “Het opzetten van een organisatie, een private-equityconstructie of het voorbereiden op een beursgang vormt een complex vraagstuk. Onze experts zorgen dat deze processen vlot verlopen zonder het belang van ondernemerschap uit het oog te verliezen. Maar ook marktleiders kloppen bij ons aan vanwege onze specialistische kennis. Dat kan gaan om een wereldwijde fiscale organisatie, automatisering of risicobeheersing. We bieden hen één accountmanager en één heldere aanpak, waarin onze wereldwijde kennis geïntegreerd en op elkaar afgestemd is.”

Sparringpartner

Het Exceptional Enterprise Model stelt Ernst & Young in staat om proactief te handelen. Met deze kennis kan het concern ondernemersrisico’s sterk verminderen. Als voorbeeld noemt Paardekooper de wetenschappelijk vastgestelde hoofdoorzaak van faillissementen: een onbeheerste groei. “Een ondernemer wiens afzet ineens de hoogte inschiet, krijgt binnen zijn organisatie te maken met groeistuipen”, legt hij uit. “Dit is een natuurlijk proces in de vorming van een bedrijf, maar je moet als ondernemer wel op tijd acteren om bijvoorbeeld de backoffice mee te laten groeien. Anders ontstaat er een bottleneck en resulteert je groei uiteindelijk in neergang.”
Hoe goed Ernst & Young ook kan anticiperen op de ontwikkeling van een organisatie, het bedrijf beschikt niet over een glazen bol. Regelmatig overleg met cliënten is dan ook een pre. “We ambiëren immers de rol van kritische sparringpartner”, vertelt Paardekooper. “Zeker als een ondernemer binnen zijn organisatie geen gelijkwaardig klankbord heeft, kunnen wij hem zo een spiegel voorhouden. We vertellen wat hij goed doet, maar leveren ook opbouwende kritiek op punten waar het beter kan of de ondernemer zelfs risico’s loopt. Willen we onze expertise op volle kracht inzetten, dan is het dus een voorwaarde dat een ondernemer ons tijdig vertelt waar hij strategisch naartoe wil.

Ondernemersprijs

Ernst & Young stimuleert het ondernemerschap op brede basis. Het concern spreekt en schrijft er opiniërend over, maar belegt ook regelmatig bijeenkomsten om onderzoek en marktontwikkelingen te bespreken. “Recentelijk hebben we ons Europese onderzoek naar de kracht van familiebedrijven gepresenteerd”, noemt Vogel als voorbeeld. “Die studie toonde aan dat dit soort bedrijven goed presteert door een unieke cliëntrelatie, een langetermijnplanning, innovatie en loyaal personeel. We hebben deze bevindingen voorgelegd aan wetenschappers en Nederlandse ondernemers, met een voor alle partijen inspirerende en leerzame discussie als resultaat.”
Met de Entrepreneur Of The Year-verkiezing, die in vijftig landen wordt gehouden, zet Ernst & Young ieder jaar succesvolle ondernemers op het podium. “De wedstrijd is leuk, maar het gaat toch vooral om netwerken”, zegt Paardekooper. “Voor de Nederlandse finalisten hebben we een sociëteit opgericht, die twee keer per jaar op Nyenrode bijeenkomt. Het is echt exclusief voor ondernemers bedoeld; commerciële partijen komen er niet tussen. Ook wij blijven als faciliterende partij op de achtergrond. In internationaal verband heeft Ernst & Young dit jaar voor het eerst voor (oud-)finalisten van de competitie uit Europa, het Midden-Oosten, Afrika en India een forum georganiseerd waarin toonaangevende sprekers hun visie gaven over de rol die ondernemerschap kan spelen bij essentiële kwesties als scholing van de bevolking. Hiermee bewijst Ernst & Young eens te meer dat ondernemerschap rotsvast in onze cultuur verankerd is.”

Ernst & Young

Boompjes 258, 3011 XZ Rotterdam
Postbus 2295, 3000 CG Rotterdam
Telefoon: 088-407 10 00
www.ey.nl
 

Niet iedereen begint als trainee: de bijbaantjes van 8 ceo’s van miljardenbedrijven

Hamburgers grillen, borden afwassen, zakken stapelen of hete ovens leegruimen. Niet iedereen begint als trainee. Acht ceo's van miljardenbedrijven over hun bijbaantjes: van Jensen Huang en Hajir Hajji tot Elon Musk. Is er van dat bescheiden begin nog iets terug te zien in hun leiderschap?

Elon Musk kan echt omgaan met een kettingzaag en Jensen Huang keert terug bij Denny's. Foto: Getty Images

#1 De trotse afwasser Jensen Huang (Nvidia)

Jensen Huang, founder en ceo van de oppermachtige techgigant Nvidia, is op vijftienjarige leeftijd begonnen als afwasser bij restaurantketen Denny’s in Portland. Daar is hij trots op, vertelt hij tegen Stanford Business. ‘Ik was waarschijnlijk de beste afwasser van Denny’s.’ Hij werkt goed georganiseerd, zet alles netjes klaar en ‘boent de borden tot ze blinken’.

Zijn inzet levert hem een promotie tot hulpkelner op. ‘Ik weet zeker dat ik de beste hulpkelner was die Denny’s ooit heeft gehad. Ik kwam nooit met lege handen terug van een tafel. Ik werkte uiterst efficiënt.’ Na zijn promotie tot kelner, blijft hij zijn uiterste best doen. ‘Niemand kan meer koffiekoppen dragen dan ik.’

Zijn beste leiderschapsvaardigheden heeft hij daar geleerd, vindt hij. ‘Bescheidenheid, hard werken en gastvrijheid.’ Datzelfde Denny’s wordt de wieg van Nvidia. Drie ondernemers – Huang, Chris Malachowsky en Curtis Priem – zitten in de vestiging in Silicon Valley in 1993 om te praten over een bedrijf in grafische kaarten. Die tafel draagt sinds 2023 een plakkaat: ‘De tafel waar een biljoenenbedrijf is geboren’.

Lees ook: Jensen Huang bouwt Nvidia uit tot spin in het web van de AI-industrie

#2 Hajir Hajji (Action) start niet als vakkenvuller

Action-ceo Hajir Hajji blijft maar achtervolgd worden door het verhaal dat ze het ‘van vakkenvuller tot ceo’ heeft geschopt. Dat vindt ze toch wat te romantisch aangezet. Eigenlijk is ze gewoon bij de Nederlandse discountketen gestart met een bijbaan na de havo.

Ze begint op haar zeventiende als winkelmedewerker, in 1997, in filiaal nummer 13 aan het Waterlandplein in Amsterdam-Noord. Hajji doet er alles: vakkenvullen, achter de kassa staan, en iedere dag bellen met de eigenaar over de voorraden.

‘Ik ben altijd heel gefocust geweest, wilde de beste zijn. Ik dacht: als ik zoveel tijd in mijn werk steek, kan ik maar beter zorgen dat ik goed ben in wat ik doe. Dat viel ook de eigenaren op’, zegt ze tegen MT/Sprout. Ze besluit er fulltime voor te gaan en groeit hard door, tot ceo van een keten met meer dan 3400 winkels in vijftien landen en een omzet van 16 miljard euro.

‘Nog steeds zie ik hoe velen binnen Action de vruchten plukken van de doorgroeimogelijkheden. In mijn team van inkopers zitten veel mensen die net als ik ‘opgevoed’ zijn door de oprichters. De basis die we van hen hebben meegekregen is hard werken en op ons gevoel af durven gaan. Dat werkt goed.’

Zelf probeert ze ook zoveel mogelijk het potentieel van mensen te zien, te benutten en hen zo te laten bloeien.

Lees ook: Hajir Hajji brengt de koopjeshit Action als ceo naar Amerika

#3 Elon Musk (SpaceX, Tesla) zet eigen leven op spel

Elon Musk emigreert op zijn zeventiende van Zuid-Afrika naar Canada. Daar heeft hij diverse baantjes, zo beschrijven de diverse boeken die over hem geschreven zijn. Eerst werkt hij op de boerderij van zijn neef in Waldeck, Saskatchewan, waar hij groenten teelt en graansilo’s uitschept.

https://x.com/elonmusk/status/863222555208851456?lang=en

In Vancouver in British Columbia leert hij om te gaan met een kettingzaag. Maar houthakker wordt hij niet. Hij informeert bij het arbeidsbureau naar de bestbetaalde banen. Dat blijkt het schoonmaken van de stookruimte van een houtzagerij te zijn.

Voor 18 dollar per uur moet Musk, zo noteert CNBC, een beschermend pak aantrekken en zich door een smalle tunnel wurmen waar hij nauwelijks doorheen past. ‘Vervolgens moest ik scheppen. Ik schepte het zand, de smurrie en andere resten, die nog gloeiend heet waren, door hetzelfde gat naar buiten waardoor ik naar binnen was gekomen.’

Het is levensgevaarlijk werk; Musk mag niet langer dan een half uur in die ruimte blijven. Hij houdt wel van avontuur, maar hier is hij toch afhankelijk van hoe snel een collega de asresten in een kruiwagen schept. Musk besluit dat een carrière in tech meer zal opbrengen. Hij solliciteert na zijn studie in Silicon Valley bij Netscape.

Nu ja, solliciteren. Hij hangt rond bij de receptie, maar is te verlegen om iemand aan te spreken. ‘Dus ik stond daar maar een beetje. Het was behoorlijk gênant.’ Vandaag is de oprichter van Tesla en SpaceX 997 miljard dollar waard – en verlegen is hij niet meer. Zwaaien met een kettingzaag doet hij nu alleen nog op het podium.

Lees ook: De logica achter Elon Musks megafusie: buitenaardse datacenters of (heel veel) dollars?

#4 John Furner (Walmart) geeft planten water

Met een omzet van meer dan 713 miljard dollar is het Amerikaanse Walmart de grootste fysieke retailer ter wereld. Ceo John Furner werkt er al op zijn achttiende, op een urencontract in het tuincentrum van Bentonville in Arkansas. Hij geeft de planten water, vult de schappen bij, stapelt zakken bodembedekking en werkt aan de kassa. Hij verdient er 4,25 dollar per uur mee.

Geld dat hij nodig heeft om zijn studie te betalen. Daarna gaat Furner fulltime aan de slag bij de Walmart-vestiging in Bentonville. Daar werkt zijn vader ook, als manager. Hij heeft hem de kneepjes van het vak geleerd, vertelt hij in een post op LinkedIn.

‘Ik heb onze cultuur leren kennen via mijn vader, die meer dan 25 jaar bij Walmart werkte. Hij bracht me de waarden van het bedrijf bij en leerde me dat juist onze mensen het verschil maken voor onze klanten en onze leden.’

Furner groeit door in verschillende leidinggevende rollen bij Walmart, ook internationaal, en schopt het in 2019 tot ceo van de Amerikaanse tak. Sinds begin dit jaar staat hij aan het hoofd van het retailbedrijf met 11.000 winkels in negentien landen, en 2,1 miljoen medewerkers.

‘Mede door zijn bescheiden start als winkelmedewerker heeft Furner een ingrijpende herziening van de beloning van winkelmanagers bij Walmart geleid’, noteert Yahoo. Ook het basissalaris van de medewerkers weet hij flink te verhogen.

#5 Mary Barra (GM) ziet fouten aan de lopende band

Mary Barra is geboren en getogen in een voorstad van Detroit. Ze groeit op in een General Motors-familie: ze is de dochter van een matrijzenmaker in een fabriek van General Motors. Het is dan ook wel logisch dat haar eerste baantje als 18-jarige in een GM-fabriek is. Daar inspecteert ze als stagiaire spatborden en motorkappen. Ze ziet er veel fouten.

De kwaliteit van de productie valt dus tegen, maar de energie aan de lopende band spreekt haar wel aan. ‘Vooral het echt begrijpen en respecteren van de mensen die daar elke dag hun werk doen. Ze zijn ontzettend getalenteerd.’

Na haar studie begint ze als senior engineer in de Pontiac-fabriek van GM. Ze valt al snel op als talent en het bedrijf stuurt haar naar Stanford Business School. Na haar mba wordt ze gepromoveerd tot manager en groeit ze steeds verder door in de organisatie.

Zo krijgt ze ook de kans om de oorzaak voor de fouten aan de lopende band op te lossen. Ze tackelt de inefficiënte interne organisatie en verbetert het productieproces. Dat levert haar geen windeieren op. Vandaag is ze als ceo van GM de machtigste vrouw van de auto-industrie.

#6 Tim Cook (Apple) staat als krantenbezorger om 3 uur op

Hij is net geen ceo meer van techgigant Apple, maar Tim Cook is nog wel voorzitter van de raad van bestuur. Zijn bijbaantjes beginnen op twaalfjarige leeftijd, om geld te sparen voor zijn studie.

Hij is eerst krantenbezorger voor de Mobile Press Register in Robertsdale, Alabama. Om zijn ronde te doen, staat hij om 3 uur ‘s ochtends op. Dan heeft hij vlak voor hij naar school gaat de tijd om nog even een tukje te doen.

Op zijn veertiende bakt hij hamburgers en serveert hij in het weekend ijsjes voor 1,10 dollar per uur bij Tastee Freeze. Zijn klasgenoten drijven daar regelmatig de spot mee, vertelt hij tegen Fortune. ‘Je moest zo’n mutsje op. En ik droeg een schort.’

Hij werkt in een papierfabriek in Alabama en later in een aluminiumfabriek in Virginia, voordat hij zijn studie industriële techniek aan de Auburn University afrondt. Zijn ouders hebben Cook de waarde van hard werken bijgebracht. ‘Dat is me mijn hele leven bijgebleven: het feit dat werk deel kan uitmaken van je levensdoel.’

Ook dat vroege opstaan, is hij blijven doen: om kwart voor 4 ‘s ochtends. ‘Als je houdt van wat je doet, zie je het niet echt als werk. Het is gewoon wat je doet.’

Lees ook: Tim Cook maakte van Apple een weergaloze geldmachine

#7 Jeff Bezos (Amazon) mag de ketchup opruimen

Zijn eerste week bij McDonald’s herinnert Jeff Bezos zich nog als de dag van gisteren. Een enorme ketchuptank aan de muur, formaat 19 liter, is leeggelopen in de keuken. ‘Waardoor er een enorme hoeveelheid ketchup in allerlei moeilijk bereikbare hoekjes en gaatjes terechtkwam. Omdat ik de nieuwkomer was, gaven ze me het schoonmaakmiddel en zeiden: “Aan de slag!”‘

De zestienjarige belandt die zomer in Miami uiteindelijk achter de bakplaat, waar hij hamburgers en eieren bakt tijdens de ontbijturen. Het meest uitdagende van die baan: bijblijven tijdens het spitsuur. Dat leert hem om efficiënt te werken, het belang van timers, verantwoordelijkheid nemen en eieren breken met één hand.

https://x.com/JeffBezos/status/1564006036037521408

‘Mijn favoriete dienst was op zaterdagochtend. Het eerste wat ik deed, was een grote kom pakken en daar 300 eieren in breken. Een van de leukste dingen aan werken bij McDonald’s is dat je heel snel leert worden in al die handelingen. Kijken hoeveel eieren je in een bepaalde tijd kunt breken zonder dat er schil in terechtkomt.’

Wat Bezos daarmee verdient: 2,69 dollar per uur. Vandaag is de founder en bestuursvoorzitter van Amazon met 277 miljard dollar de op twee na rijkste man van de wereld.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

#8 Jack Ma (Alibaba) wordt als enige afgewezen bij KFC

Jack Ma heeft het bijzonder moeilijk om werk te vinden in China. Hij wordt maar liefst dertig keer afgewezen. Onder meer bij de politie, maar ook als ober in een hotel. Nog pijnlijker: bij de lokale KFC worden de 23 andere sollicitanten wel aangenomen.

Uiteindelijk krijgt hij dan toch een baan na zijn afstuderen, als universitair docent Engels in Hangzhou. Zijn maandloon bedraagt 12 dollar. Dat houdt hij vijf jaar vol. Hij leert in die periode talenten spotten en ze te inspireren om alles uit de kast te halen. ‘Je wil altijd dat je leerlingen beter worden dan jij.’

Het is een vaardigheid die hij als co-founder van Alibaba nog veel zal toepassen. ‘Als ik mensen aanneem, neem ik mensen aan die slimmer zijn dan ik. Mensen die vier, vijf jaar later mijn baas zouden kunnen zijn. Ik hou van mensen die positief zijn en nooit opgeven’, zegt hij tegen CNBC.

Bij een trip naar de VS in 1995, die hij mag maken omdat hij zo goed Engels spreekt, ontdekt Ma het internet. Hij tikt het woord ‘bier’ in bij een zoekmachine en ziet bij de resultaten geen Chinese bieren staan. Ma leent geld van zijn ouders en start een soort gele gids voor business-to-business in China. Dat wordt geen succes.

Zijn tweede e-commerce startup wordt wel een succes. Met 17 vrienden start hij in 1999 Alibaba in een klein appartementje. Het idee is om kleine bedrijven online bereikbaar te maken voor klanten in de hele wereld. Het is een instant hit. Datzelfde jaar krijgt Alibaba al 25 miljoen dollar funding van Goldman Sachs en Softbank. Ma is jarenlang de rijkste man van China. Ook vandaag ligt zijn vermogen nog boven de 40 miljard dollar.

Wacht even voordat je die feedback opvolgt, dat maakt je geloofwaardiger

Krijg je feedback van een collega, dan is de verleiding misschien groot meteen te laten zien dat je hebt geluisterd. Maar pas op: razendsnelle verbetering kan juist wantrouwen wekken, blijkt uit onderzoek.

Omgaan met feedback van medewerkers
Wanneer een leider snel verandert naar aanleiding van feedback, zien medewerkers dat als onecht. Foto: Getty Images

Stel je voor: je krijgt als leidinggevende stevige feedback van een medewerker en de volgende dag heb je je gedrag al veranderd. Een goed signaal naar de collega die je wat aandachtspuntjes influisterde?

Waarschijnlijk niet, blijkt uit recent onderzoek. Medewerkers interpreteren zo’n razendsnelle omslag juist als onoprecht, alsof de leidinggevende alleen maar doet alsof.

Onderzoekers Danbee Chon en Francis Flynn publiceerden hun bevindingen in Academy of Management Journal. Hun centrale vraag: hoe beoordelen medewerkers veranderingen die hun leiders doorvoeren naar aanleiding van feedback?

Het antwoord is enigszins verrassend. Niet de verandering zélf bepaalt hoe die wordt ontvangen, maar het tempo ervan.

Snelle verandering is verdacht

Uit meerdere studies bleek consistent hetzelfde patroon: wanneer een leider snel verandert naar aanleiding van feedback, zien medewerkers dat als onecht. Ze omschrijven het als ‘kunstmatig’ of ‘dubieus’. Geleidelijke verandering wordt daarentegen beschreven als ‘het resultaat van een doordachte, oprechte wens tot verbetering’ en als een teken van ‘persoonlijke groei’.

Lees ook: Tegenspraak kan een cadeau zijn of je ondermijnen, maar herken jij het verschil?

De onderzoekers maakten ook onderscheid tussen makkelijke en moeilijke veranderingen. Bij eenvoudige aanpassingen — zoals het vooraf rondsturen van vergaderagenda’s — wordt snelheid niet als problematisch ervaren. Medewerkers zien dat vooral als slagvaardig en voelen zich gehoord.

Maar bij ogenschijnlijk moeilijke veranderingen, zoals een betere luisteraar worden, wekt diezelfde snelheid wantrouwen. En dat wantrouwen blijft niet zonder gevolgen. Medewerkers zijn daarna namelijk minder bereid om in de toekomst opnieuw feedback te geven.

Wat leiders beter kunnen doen

De onderzoekers geven drie praktische adviezen voor leiders die feedback serieus willen nemen zonder hun geloofwaardigheid te verliezen.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Ten eerste: pauzeer bewust. Leiders zijn van nature actiegericht, maar juist een meer methodische aanpak overtuigt collega’s van oprechtheid. Stel jezelf vragen als: welke blinde vlekken legt deze feedback bloot? Wat is er echt voor nodig om dit te veranderen? Die reflectie hoeft niet lang te duren, maar moet wel zichtbaar zijn.

Lees ook: Die betweter is misschien wel je beste medewerker

Ten tweede: leg je redenering uit. Als een snelle reactie toch noodzakelijk is, vertel dan waarom. Licht toe waarom de verandering minder tijd kost dan verwacht, of dat je er al langer over hebt nagedacht. Onderzoek laat zien dat zo’n uitleg medewerkers eerder bereid maakt ook in de toekomst feedback te blijven geven.

Ten derde: let op toon en lichaamstaal. Behandel ontvangen feedback als een ‘geschenk’. Stel vervolgvragen, toon aandacht en spreek je dankbaarheid uit. Het zijn signalen die medewerkers laten voelen dat hun input serieus genomen wordt, los van hoe snel er iets verandert.

Het gaat er niet om verandering te vertragen of om de schijn op te houden, om maar een paar misverstanden te komen. De onderzoekers stellen dat leiders vooral duidelijk moeten maken dat hun nieuwe gedrag voortkomt uit een echte overtuiging, in plaats van sociale druk. En wanneer medewerkers dat geloven, ontstaat er een cultuur van vertrouwen.

Impact maken als bedrijf? Denk naast groene stroom en elektrisch rijden ook aan je pensioenregeling

In samenwerking met BeFrank - Bedrijven schakelen over op groene stroom en elektrische auto's, maar kijken nog te weinig naar wat er met het pensioen van hun medewerkers gebeurt. Terwijl ze daar juist grote impact kunnen maken, zeggen Tessa van Soest van B Lab Benelux (B Corp) en Jan Hein Rhebergen van pensioenuitvoerder BeFrank. ‘Pensioen gaat per definitie over de toekomst.’

Je pensioen is een spaarpot voor je oude dag, zegt Tessa van Soest (B Lab). 'Hoe mooi is het dat dat geld, als het moment eenmaal daar is, duurzaam is belegd?' Foto: B Corp

Hoe groen wordt ons pensioen belegd? Die kwestie is de afgelopen jaren steeds meer in de schijnwerpers komen te staan. Grote fondsen als ABP, PFZW en PME, maar ook kleinere spelers als het Pensioenfonds voor Huisartsen en pensioenpremie-instelling BeFrank, kozen al voor een duurzamer en verantwoorder beleggingsbeleid.

Zo bouwt ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland, de investeringen in de olie- en gassector sinds vijf jaar af. In 2024 werden de criteria verder aangescherpt en deed het fonds ook Amerikaanse techaandelen in de ban; ABP stapte uit Tesla, Alphabet en Meta. Daar staat tegenover dat ABP zich nadrukkelijker is gaan richten op duurzame energie en energie-infrastructuur. Denk aan zonnepanelen, windmolens, groene waterstof, schone mobiliteit en energieopslag.

1.600 miljard euro belegd vermogen

Deze keuzes doen ertoe omdat de financiële sector cruciaal is voor het halen van de klimaatdoelen van Parijs. Om de opwarming van de aarde te beperken tot minder dan 2 °C en liefst 1,5 °C, moet niet alleen de CO2-uitstoot omlaag, maar moeten ook de geldstromen met die daling in lijn worden gebracht.

Inclusief de pensioenbeleggingen, en dat gaat om een enorme pot met geld. Alleen al in Nederland beheert de pensioensector meer dan 1.600 miljard euro, blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank.

Er zijn genoeg obstakels op weg naar de klimaatdoelen van Parijs, maar geldgebrek is daar niet een van, zegt Tessa van Soest. Ze is directeur Benelux bij B Lab, de non-profit organisatie achter de internationale B Corp-certificering, waarover straks meer. ‘Dat geld wordt alleen nog lang niet altijd op de juiste manier ingezet, namelijk om duurzame transities aan te jagen.’

Inleg duurzaam laten renderen

Aangezien pensioendeelnemers doorgaans weinig inspraak hebben in hoe hun inleg wordt belegd, is de rol van de pensioensector volgens Van Soest cruciaal. Te meer omdat de meeste mensen in het dagelijks leven weinig met hun pensioen bezig zijn, laat staan met waar hun geld terechtkomt. ‘Terwijl je pensioenpot uiteindelijk een grote spaarpot is voor je oude dag, het moment dat je niet meer hoeft te werken. Hoe mooi is het dan als jouw geld, als dat moment eenmaal daar is, duurzaam is belegd? In plaats van dat het heeft gerendeerd op basis van allerlei zaken die het klimaatprobleem hebben verergerd.’

Een pensioen opbouwen heeft alleen zin als daarmee wordt gebouwd aan een wereld waarin je daadwerkelijk prettig kunt leven, voegt Jan Hein Rhebergen toe. ‘Nu en in de toekomst.’ Hij is commercieel directeur van BeFrank, dat de pensioenregelingen uitvoert voor meer dan 1.250 werkgevers in Nederland, met in totaal 430.000 pensioendeelnemers, en ruim 15 miljard euro aan belegd kapitaal beheert.

‘Pensioen gaat per definitie over de toekomst’, zegt hij. ‘Voor onze jongste deelnemers kan het nog wel vijftig jaar duren voor ze met pensioen gaan. In wat voor wereld willen we dan leven, en hoe kunnen we onze positie en beheerde kapitaal gebruiken om invulling te geven aan die rol?’

Langs de hoogste meetlat

Met die gedachte startte BeFrank drie jaar geleden het traject om een B Corporation te worden, kortweg B Corp. Het gaat om een netwerk van bedrijven die zich aantoonbaar inzetten voor een inclusieve en duurzame economie. Aantoonbaar, omdat ze voldoen aan de standaarden van B Lab op het gebied van sociale en ecologische impact, transparantie en verantwoord bestuur. Sinds februari 2026 wordt dit onafhankelijk getoetst door een derde partij.

Wereldwijd zijn er inmiddels ruim 11.000 B Corp-gecertificeerde bedrijven en in Nederland meer dan 500. BeFrank is daar sinds april 2024 één van. ‘We zochten naar een externe en erkende audit’, vertelt Rhebergen. ‘Als wij als pensioenuitvoerder roepen dat duurzaamheid een vast onderdeel van pensioenbeslissingen moet zijn, moeten we onszelf ook langs de hoogste meetlat durven leggen. Een B Corp-certificering is voor mij de Champions League van duurzaamheid.’

Finance ondervertegenwoordigd

De financiële sector is relatief ondervertegenwoordigd in het netwerk. In Europa is iets meer dan 7 procent van de B Corps actief in finance en in Nederland zo’n 6 procent. Dat heeft volgens Benelux-directeur Van Soest een aantal redenen. ‘De standaard is recent vernieuwd, maar was van oudsher beter toepasbaar op dienstverleners en productiebedrijven’, zegt ze. ‘Consumentenmerken bijvoorbeeld. Financiële dienstverleners hebben geen directe toeleveringsketens of fabrieken, waardoor ons kader voorheen minder vanzelfsprekend aansloot.’

BeFrank is een dochteronderneming van NN Group, maar heeft een eigen directie en governance-structuur en bepaalt zijn eigen strategie. Die zelfstandigheid is eveneens belangrijk, want B Corp stelt strenge eisen aan de organisatorische en juridische onafhankelijkheid van een bedrijf.

‘Om gecertificeerd te worden, moet een bedrijf zijn maatschappelijke missie wettelijk vastleggen in de statuten, zodat die missie ook bij een bestuurswissel of overname geborgd blijft’, vertelt Van Soest. ‘Wij noemen dat een mission lock.’ Niet elke financiële instelling kan dat. ‘Veel merken in finance maken onderdeel uit van grotere concerns en hebben, anders dan BeFrank, die zelfstandigheid niet.’

Geen geld naar fossiel, tabak of wapens

Tot slot is de groep bedrijven in finance die zich onderscheidt op duurzaamheid nog niet zo heel erg groot. Naast pensioenbedrijven als BeFrank en BrightPensioen maken ook banken als Triodos en Banque de Luxembourg en impactinvesteerders als Funds for Good en Fair Capital Partners deel uit van het B Corp-netwerk.

De gemene deler bij deze bedrijven is de richting waarin het geld stroomt, zegt Van Soest. En waar het níét naartoe gaat. ‘Wij kijken bijvoorbeeld of er meer of minder dan 1 procent van de omzet uit directe investeringen in zogeheten ineligible sectoren komt, zoals de wapen-, tabaks- en fossiele industrie.’ Is het meer, dan komt een bedrijf niet in aanmerking voor het keurmerk.

BeFrank trekt die grens ook in het eigen beleggingsbeleid. Daarnaast wordt een deel van het vermogen duurzaam belegd. Zo heeft de pensioenuitvoerder green bonds opgenomen in de lifecycles: leningen en obligaties die uitsluitend worden gebruikt om duurzame projecten op bijvoorbeeld het gebied van hernieuwbare energie te financieren.

Tegelijkertijd wil het bedrijf zijn klanten niets opleggen: werkgevers en individuele deelnemers houden de regie over hun eigen beleggingsprofiel. Zij kunnen kiezen uit drie opties. Rhebergen, lachend: ‘Wij noemen het groen, groener en groenst.’

Niet met het wijzende vingertje

Groen is het vertrekpunt: een ‘verantwoorde ondergrens’ waarin de eerdergenoemde vervuilende en controversiële sectoren zijn uitgesloten. De groenere variant combineert die ondergrens met strengere duurzaamheidscriteria, en bij de groenste variant – een samenwerking met Triodos Investment Management – zijn fossiele brandstoffen volledig uitgesloten en gaat het geld gericht naar duurzame projecten.

‘Ik ben heel trots op het feit dat we die keuze bieden’, zegt Rhebergen. ‘We zijn niet normatief, we gaan niet met het vingertje wijzen. Er is niet één manier om het goede te doen.’

Wel vindt hij het belangrijk dat klanten hun keuze goed geïnformeerd maken. Daarom ontwikkelde BeFrank een dashboard waarop pensioendeelnemers kunnen zien wat hun keuze de planeet concreet oplevert, uitgedrukt in meetbare besparingen op het gebied van CO2-uitstoot en afval. Dit jaar vernieuwde BeFrank dit dashboard waardoor ook de ESG-scores van de beleggingen zichtbaar zijn. Rhebergen: ‘We zijn ook transparant over de bijbehorende kosten en risico’s van de verschillende opties. Dat moeten deelnemers kunnen meewegen.’

Verder kijken dan groene stroom

Van Soest (B Lab) prijst die transparantie. ‘Zo’n dashboard is een heel toegankelijke manier om mensen actiever bij hun pensioen te betrekken. We zien allemaal op onze salarisstrook dat er maandelijks een bedrag wordt ingehouden, maar weinig mensen staan er echt bij stil wat dat precies betekent en wat er precies met dat bedrag – dat over de jaren toch flink kan oplopen – gebeurt.’

Dat geldt ook voor werkgevers, knikt Rhebergen. ‘Bij bedrijven gaat het vaak over het overstappen op groene stroom of het elektrificeren van het wagenpark. Die dingen zijn allemaal nodig. Maar nog niet alle werkgevers beseffen dat je met de pensioenregeling ook gigantisch veel impact kunt maken.’

AI faalt niet door techniek, maar door gebrek aan leiderschap: vier vragen die je jezelf moet stellen

In samenwerking met Radboud Universiteit - AI belooft productiviteit, snelheid en slimmere besluiten. Maar wie kunstmatige intelligentie alleen ziet als efficiëntietool, mist de echte uitdaging. Want de grootste bottleneck zit niet in tool. Die zit in leiderschap.

Foto: Getty Images

Veel ondernemers beginnen met AI waar het logisch voelt: quick wins, repetitief werk, content, klantenservice, data-analyse. Prima startpunt. Maar daarna wordt het spannender. Wat doet AI met verantwoordelijkheid? Met vakmanschap? Met motivatie? En met de kennis die normaal gesproken tussen collega’s wordt uitgewisseld?

Volgens Vera Blažević, hoogleraar Digital Marketing aan de Radboud Universiteit, bestaat er geen standaardrecept. ‘Ook binnen één bedrijf kunnen mensen heel verschillend denken over de inzet van AI. Daar is geen pasklaar antwoord op.’

Haar collega Wolter Pieters, hoogleraar Work, Organisations and Digital Technology, ziet hetzelfde patroon. ‘Technologie is zelden het echte probleem. Het gaat om de keuzes die leiders maken over werk, samenwerking en verantwoordelijkheid.’

Vier vragen die elke leider zichzelf moet stellen voordat AI echt impact kan maken.

  1. Wie is er straks nog verantwoordelijk?

Zodra AI beslissingen ondersteunt of zelfs neemt, klinkt al snel de geruststellende oplossing: zorg voor de zogenaamde human in the loop.

Dat klinkt verstandig, maar Pieters plaatst daar kanttekeningen bij. Als medewerkers vooral bezig zijn met het controleren van AI, verdampt een deel van de productiviteitswinst. Bovendien wordt hun werk er niet per se leuker  van.

En daar komt nog iets bij: AI-systemen zijn vaak lastig te doorgronden. Zelfs hoogopgeleide medewerkers kunnen niet altijd beoordelen hoe een algoritme tot een conclusie komt.

Explainable AI kan helpen, doordat systemen hun redenering beter inzichtelijk maken. Maar ook dan blijft de leiderschapsvraag overeind: wie gaat die extra informatie daadwerkelijk beoordelen om te borgen dat het resultaat op een verantwoorde manier tot stand komt? En wie voelt zich vrij genoeg om een AI-advies naast zich neer te leggen als de prestatiedruk hoog is?

Verantwoordelijkheid organiseren betekent dus meer dan ergens in een proces een menselijke controleur zetten. Het vraagt om duidelijke afspraken, mandaat en ruimte om tegen de machine in te gaan.

  1. Waar maakt AI je mensen juist sterker?

AI wordt vaak neergezet als vervanger van werk. Maar in de praktijk verandert AI banen vaker dan dat het ze volledig overneemt.

Daar ligt een kans. Niet door AI alleen als uitvoerder in te zetten, maar juist als sparringpartner.

Denk aan innovatie, strategie of brainstorms. AI kan kritische vragen stellen, creatieve methodes begeleiden, blinde vlekken blootleggen en alternatieve invalshoeken aandragen. Niet als vervanger van het team, maar als extra denkkracht.

Blažević ziet dat het sociale aspect daarbij belangrijk blijft. ‘Mensen willen tijdens brainstorms nog steeds met elkaar praten, reageren, lachen, twijfelen en bouwen op elkaars ideeën. AI haalt dat niet weg, maar verandert de dynamiek.’

De vraag voor leiders is daarom: waar versterkt AI het vakmanschap, de creativiteit en het beoordelingsvermogen van je mensen? En waar reduceer je mensen onbedoeld tot uitvoerders van machine-output?

  1. Wat doet AI met de motivatie van je team?

Dit is misschien wel de meest onderschatte vraag in de boardroom. Wat mensen kunnen, is één ding. Wat mensen motiveert, is minstens zo belangrijk. Betekenisvol werk is geen zachte HR-term. Het raakt direct aan prestaties, betrokkenheid en behoud van talent.

AI kan motivatie onder druk zetten als het precies die taken overneemt waar mensen trots, autonomie of vakmanschap aan ontlenen. Maar AI kan motivatie ook vergroten, bijvoorbeeld door repetitief werk weg te nemen en ruimte te maken voor complexere, interessantere taken.

Gratis inspiratiewebinar: AI verantwoord organiseren zonder de menselijke maat te verliezen

Wil je meer weten over de bewuste keuzes die je als leider moet organiseren om AI verantwoord, mensgericht en effectief te organiseren? Tijdens dit gratis inspiratiewebinar op donderdag 19 november van 12.00 tot 13.00 uur vertalen prof. Dr. Vera Blažević en prof. Dr. Johan Kwisthout een academisch kader naar praktische handvatten voor leiders en beslissers. Ontdek welke keuzes je vandaag kunt maken om AI morgen verantwoord te laten werken voor jouw organisatie. Lees meer over de inspiratiewebinar en meld je aan.

Pieters wijst zelfs op een onverwachte toepassing: ‘AI als hulpmiddel bij ongemakkelijke gesprekken. Een AI-tool die in een overleg kritische vragen stelt die mensen zelf liever vermijden. Dat klinkt misschien onwennig, maar het past in een bredere ontwikkeling waarin AI niet alleen uitvoert, maar ook sociale en organisatorische patronen beïnvloedt.’

Voor leiders betekent dit: kijk niet alleen naar efficiëntie. Kijk ook naar energie. Waar haalt AI werkplezier weg? En waar kan het juist ruimte creëren voor beter werk?

  1. Wat gebeurt er met kennis als iedereen zijn eigen AI-assistent heeft?

Iedere medewerker met een eigen AI-assistent: het klinkt efficiënt. Maar er zit een risico aan.

Volgens Pieters zijn er twee ontwikkelingen om scherp op te zijn. Ten eerste kan expertise afnemen wanneer mensen intensief AI gebruiken voor kernactiviteiten als schrijven, analyseren en redeneren. Ten tweede bouwen jonge medewerkers mogelijk minder snel vaardigheden op als AI te veel denkwerk overneemt.

Je wint tijd, maar verliest misschien kennis.

Daar komt nog een organisatorisch risico bij. Veel kennis in bedrijven wordt informeel gedeeld: even een collega vragen, samen naar een probleem kijken, leren van iemand met meer ervaring. Als iedereen zijn vragen voortaan individueel aan een AI-tool stelt, kunnen die kennisnetwerken verzwakken.

Dat raakt aan meer dan productiviteit. Het raakt aan cohesie, cultuur en het vermogen van een organisatie om samen slimmer te worden.

De oplossing ligt niet in AI verbieden, maar in kennisoverdracht expliciet organiseren. Denk aan buddy-systemen, gezamenlijke AI-training, teamafspraken over prompts en uitkomsten, en momenten waarop medewerkers bewust kennis delen in plaats van alles individueel op te lossen.

De echte AI-vraag is: wat wil je organiseren?

AI invoeren is makkelijk. AI goed organiseren is moeilijker. Wie AI vooral inzet als efficiëntiemachine, loopt het risico precies datgene te verzwakken wat de organisatie sterk maakt: vakmanschap, collectieve kennis, motivatie en menselijk oordeel.

De technologie is er. De vraag is wat je ermee wilt bereiken. En vooral: wat je als leider bereid bent te organiseren. Begin dus niet bij de tool. Begin bij deze vier vragen.

Vera Blažević en Wolter Pieters zijn hoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen en ondersteunen bij complexe verandertrajecten rondom AI via maatwerkprogramma’s. Meer informatie: ru.nl/professionals/maatwerk

Must reads week 40: batterijen bonanza, KNMI-directeur Maarten van Aalst en 3 routes naar groen staal

De redactie heeft voor jou de beste artikelen van afgelopen week geselecteerd. Dit keer: Tata Steel moet radicaler durven innoveren, waarom de echte run op thuisbatterijen nog moet komen en wie is verantwoordelijk als AI-agents op eigen houtje gaan hacken?

Thuisbatterij

In 2027 komt de batterij-boom: ‘Dan zien mensen op hun energierekening hoeveel het scheelt’

Vanaf 2027 mogen eigenaren van zonnepanelen de opbrengst daarvan niet meer salderen met hun elektriciteitsverbruik. Dat moet wel zorgen voor een run op thuisbatterijen. De verkoop daarvan is verdubbeld, vooral stekkerbatterijen zijn niet aan te slepen. Toch verwachten experts pas volgend jaar de echte klapper.

Waarom moet je dit lezen? Nu grijpen nog vooral liefhebbers van technische snufjes en early adopters naar de thuisbatterij. Redacteur Philip Bueters laat zien hoe deze niche vanaf volgend jaar kan veranderen in een massamarkt. En nee: die batterijen hoeven echt niet allemaal uit China te komen.

👉 Lees hier: Batterijen bonanza: thuisbatterij met stekker niet aan te slepen, maar de échte run komt volgend jaar

Klimaatverandering is geen theoretisch risico meer, waarschuwt het KNMI

De gevolgen van klimaatverandering zijn deze zomer heel zichtbaar geworden in Nederland. Hittegolven en droogte raakten de oogsten van boeren, lage waterstanden hinderden de scheepvaart. KNMI-directeur Maarten van Aalst ziet de noodzaak groeien om wetenschappelijke inzichten sneller te vertalen naar concrete actie.

Waarom moet je dit lezen? Redacteur Maaike Kooijman sprak Van Aalst over de veranderende rol van het weer- en klimaatinstituut, dat deze zomer voor het eerst code rood afgaf vanwege de hitte. Ook vertelt hij waarom hij voor inspiratie kijkt naar de Deltawerken en waar hij hoop uit put.

👉 Lees hier: KNMI-directeur Maarten van Aalst: ‘Klimaatverandering raakt nu al de hele economie’

3 routes voor groen staal in Europa: kiest Tata Nederland voor radicale innovatie?

Het kabinet heeft de beslissing om Tata Steel 2 miljard euro toe te schuiven voor verduurzaming uitgesteld tot 1 maart 2027. Daarmee loopt de regering in de pas met de rest van Europa, waar investeringen op de lange baan worden geschoven en innovatieve projecten worstelen. Wat zijn nog de routes naar groener staal, en welke kansen laat Tata nu liggen?

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Waarom moet je dit lezen? Redacteur Karin Swiers schetst drie routes naar verduurzaming: van een compleet nieuwe fabriek tot een omweg via gas (en mogelijk ook blauwe waterstof) en experimentele technieken. Met inzichten van voormalig Milieudefensie-directeur Donald Pols, die één dag directeur duurzaamheid bij Tata Steel was en een duidelijke visie heeft op de toekomst van de staalfabrikant uit IJmuiden.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Dagelijks de nieuwsbrief van Management & Leiderschap ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

👉 Lees hier: Groen staal komt traag op gang in Europa, maar zelfs daarbij is Tata meer volgend dan leidend

Wie is verantwoordelijk als AI-agents op eigen houtje gaan hacken?

OpenAI is in de VS aangeklaagd voor de hack door AI-agents bij Hugging Face. Legal Advocates for Safe Science and Technology (Lasst) is de eerste partij die het aandurft. OpenAI is verantwoordelijk, vindt deze non-profit. Het gaat niet om geld, wel om het veiliger maken van kunstmatige intelligentie.

Waarom moet je dit lezen? Kunnen AI-bedrijven zich verschuilen achter het ‘autonome gedrag’ van hun agents? Lasst denkt van niet, en baseert zich daarbij op bestaande Californische wetgeving. Redacteur Karin Swiers brengt in beeld hoe deze aanklacht de hele AI-sector kan raken.

👉 Lees hier: AI-hack bij Hugging Face krijgt toch nog een staartje: aanklacht tegen OpenAI ingediend

Hier vind je het belangrijkste nieuws van week 40 2026:

  • Tienduizenden incidenten met losgeslagen AI en opeenstapeling knelpunten remt Nederlandse startups (maandag 28 september)
  • Gemeenten besteden 185 miljoen euro aan Microsoft en Anthropic waarschuwt voor ‘catastrofale AI’ (dinsdag 29 september)
  • General Intuition haalt 220 miljoen dollar op en OpenAI ziet af van release nieuw AI-model (woensdag 30 september)
  • Nieuwe Zelfstandigenwet belooft duidelijkheid en OpenAI aangeklaagd voor Hugging Face-hack (donderdag 1 oktober)
  • Damen eist miljarden van Duitsland na geschrapte order en failliet SeaO2 verder in andere handen (vrijdag 2 oktober)