Het is een van de grootste series B-rondes ooit voor een Nederlandse clean tech scaleup. Maar liefst 114 miljoen euro haalde Rift aan vers kapitaal op. Het Eindhovense bedrijf werkt aan een compleet nieuwe brandstof voor de industrie: ijzerbrandstof. Daarover later meer.
De investeerders die al aan boord waren – Invest-NL, Rubio, regionale investeerders Oost NL, BOM, Energietransitiefonds Rotterdam en pensioenuitvoerder PGGM – geven dit keer een fors commitment af. Daarnaast kreeg Rift nog een subsidie van ruim 30 miljoen van het EU Innovation Fund. Een bewijs dat ceo en medeoprichter Mark Verhagen ze ervan heeft weten te overtuigen dat zijn team op de goede weg is om straks, in 2029, een fabriek neer te zetten.
Kip-en-eiprobleem doorbroken
En dat terwijl de afgelopen tijd scaleups achter andere circulaire fabrieken, van plasticrecycling tot fosfaatwinning uit afvalwater of het upcyclen van voedselresten juist de grootst mogelijke moeite hebben om overeind te blijven of zelfs maar een fabriek voorbij het stadium van de rekentafel te krijgen.
‘We moesten dat kip-en-eiprobleem doorbreken’, bevestigt Verhagen. Want ook bij nieuwe energie loop je tegen hetzelfde aan: klanten willen geen brandstofcontract tekenen als de fabriek er nog niet staat. En financiers willen geen fabriek financieren als er nog geen klanten zijn.
Verhagen: ‘Risico’s spelen ook bij een installatie die Shell neerzet, maar met nieuwe technologie is dat veel hoger.’ Rift heeft dat probleem opgelost door het ‘terug te leggen bij de financiers’: er is nu voldoende geld tot de eerste fabriek ‘gaat draaien en er geld uit de schoorsteen komt.’
IJzerpoeder als alternatief voor gas
Het principe klinkt prachtig: een fabriek die warmte nodig heeft, kan in plaats van aardgas het ijzerpoeder van Rift in een Iron Fuel Boiler verbranden. Daarna komt de magie: de roest die daarbij overblijft, gaat terug naar de fabriek, waar die met behulp van (groene) waterstof weer wordt omgezet in ijzerpoeder. Een gesloten cirkel waarmee pakweg een papierfabriek of bierbrouwer die minder CO2 wil uitstoten van het gas af kan.
Het maakt ijzerpoeder tot een veelbelovend alternatief voor elektrificatie – wat afgezien van de wurgende netcongestie sowieso niet geschikt is voor processen die heel veel warmte vragen – of waterstof, waarvoor nog geen netwerk tot aan de fabrieken bestaat. En dat, terwijl industriële warmte verantwoordelijk is voor ruwweg 20 procent van alle CO₂-uitstoot wereldwijd.
Voor 2,5 miljard aan contracten
Hier zit niet alleen de energietransitie op te wachten, de industrie zelf lijkt ook te popelen. Verhagen heeft voor 2,5 miljard euro aan LOI’s, toezeggingen van klanten die wel aan het ijzerpoeder willen zodra hij kan leveren. ‘De wil om te decarboniseren is groter dan ooit’, stelt hij. ‘De industrie blijft op dit moment vooral achter doordat de pijn en de problemen die dat oplevert, zichtbaar worden.’
Lees ook: Dubbele doorstart voor PeelPioneers: circulaire fabriek gered, vezelproductie naar Spanje
Ze moeten wel even geduld hebben, want de fabriek waarvoor Rift nu financiering regelt, gaat pas in 2029 draaien. Waarschijnlijk komt hij in Antwerpen (‘We maken parallel plannen voor Rotterdam, maar België ligt voor, mede dankzij de Europese subsidie.’) en produceert dan voldoende alternatieve brandstof voor 8 à 10 boilers bij klanten die van het gas afwillen, zegt Verhagen.
IJzerbrandstof mag niets extra kosten
Dat het principe van ijzerbrandstof werkt, is één ding. Dat het in een industriële installatie kan worden ingepast, is natuurlijk ook een absolute voorwaarde. Maar Verhagen moet ook voor elkaar krijgen dat zo’n ijzerboiler economisch rondrekent. Plat gezegd: het mag zijn klanten geen extra geld kosten. ‘We willen niet dat ons voedsel duurder wordt. En het is essentieel voor bedrijven om te kunnen overleven. Als jij een warmtepomp overweegt, ga je ook eerst een sommetje maken: ben ik wel voordeliger uit?.’
Het zijn nogal wat vakken op het schaakbord die Rift moet invullen: waterstof en ijzerpoeder moeten tegen de juiste prijzen kunnen worden geleverd door de juiste partijen, de investering in de boilers moet renderen, en dat geldt natuurlijk ook voor de brandstoffabriek, waarvoor nu al plannen op diverse locaties worden ontwikkeld. Het is de bedoeling dat klanten langjarige contracten tekenen voor de afname van de ijzerbrandstof, liefst klanten die aantrekkelijk zijn in de ogen van de financiers.
Duurzame raffinaderij bouwen
‘Uiteindelijk zijn we een nieuwe Shell, al leveren we geen olie of gas, maar ijzerbrandstof. We bouwen een duurzame raffinaderij.’ Waar je raffinaderijen ziet, kun je in de toekomst dus ook Rift-fabrieken tegenkomen, schetst hij. Klanten zitten in een energie-intensief industriecluster van bedrijven in voedsel, papier, glas en bouwmaterialen die vaak buiten die havengebieden actief zijn. ‘Tot een afstand van 500 kilometer komt ons model uit, het ijzer kan met trucks worden vervoerd.’ Over water rekent alles zelfs tot over een afstand van 10.000 kilometer rond. ‘Dan ben je LNG-achtig bezig.’
Lees ook: Hoe krijg je een circulaire fabriek van de grond? ‘Je moet denken vanuit de investeerder’
Verhagen heeft dus talloze kpi’s, die investeerders, klanten en toeleveranciers aan boord moeten krijgen en houden. Tot nu toe overtuigde hij niet de minste partijen. In 2022 selecteerde Bill Gates’ klimaatprogramma Breakthrough Energy Fellows de Eindhovense startup al, een handvol investeerders volgde en dus ook een massa potentiële klanten. De eerste heeft vorige zomer al getekend. Bouwmaterialenproducent Kingspan Unidek uit Gemert neemt een boiler af en sluit een vijftienjarig brandstofcontract. In 2028 moet de installatie bij Kingspan operationeel zijn.
Rift is wereldwijd koploper
Rift is niet de enige speler die wereldwijd werkt aan ijzerbrandstof, maar de voorsprong op het handjevol concurrenten is behoorlijk. Waar concurrenten nog bezig zijn met vroege financieringsrondes, is het op weg naar een commerciële fabriek.
En na die eerste fabriek in 2029 volgen er veel meer, en daarvoor is nog een veelvoud nodig van wat deze week is opgehaald. Alles voor die ultieme missie: tegen 2050 wil Verhagen een gigaton CO₂-uitstoot per jaar besparen. Dat is zeven keer de huidige uitstoot van Nederland.
De ontwikkeling van deeptech, en al helemaal een totaal nieuw concept waarin de Eindhovense scaleup wereldwijd vooroploopt, is een lange weg met veel hoogte-en dieptepunten, vertelt Verhagen. De afgelopen twee jaar testte Rift zijn technologie in Helmond en Arnhem. In Helmond levert een boiler van één megawatt warmte aan 500 huizen en diverse bedrijven, in Arnhem draait een installatie voor de omzetting van roest naar ijzerpoeder.
Buffelen met het R&D-team
Die installaties zijn demonstratiesystemen, bedoeld om de technologie voortdurend te testen en te verbeteren. ‘We kwamen gigantisch veel problemen tegen die we hebben opgelost’, zegt Verhagen. ‘Niemand heeft dit ooit eerder gedaan. Daardoor komen we ook fenomenen tegen die nieuw zijn. Soms is het de software, soms de natuurkunde die ons voor verrassingen stelt. Vaak is het iets knulligs, soms klopt een hypothese niet en kan het weken, maanden buffelen zijn voor het R&D-team om iets voor elkaar te krijgen.’
Lees ook: De eerste circulaire fosfaatfabriek van Nederland komt in Moerdijk: ‘We zijn nog steeds on track’
Maar dankzij ‘heel hard werken’ van zijn team vordert de ontwikkeling. Voor de fijnproevers: op de schaal die aangeeft hoe dichtbij de marktintroductie is, het zogeheten Technology Readiness Level (TRL), scoort Rift een dikke 7. ‘Sommigen zouden zeggen dat we TRL level 8 aantikken. Dat we nu een van de grootste rondes van Europa ophalen, gebeurt niet zomaar. De performance van ons hele team moet enorm hoog zijn. We proberen iets te creëren wat bijna onmogelijk is. Als je dat écht wil, moet je ook bereid zijn de stappen te nemen die daarvoor nodig zijn.’
Hard en heftig
Verhagen ervaart zijn adembenemende rit met Rift als een wereldreis, zegt hij. Een reis die begon in 2020 toen het bedrijf – de naam staat voor Renewable Iron Fuel Technology – startte als spin-off van studententeam Solid aan de TU Eindhoven. Samen met studiegenoten Lex Scheepers en Vincent Seijger besloot hij de technologie rond ijzerbrandstof naar de markt te gaan brengen. ‘Het is een supergaaf avontuur, en ik ben enorm trots dat we met elkaar zo ver zijn gekomen. Maar het is af en toe ook wel hard en heftig.’
