Op de High Tech Campus in Eindhoven werken dagelijks tweehonderdvijftig mensen aan een energiezuinige chip die Europa’s positie in de wereldwijde AI-race moet veranderen. Axelera AI, in 2021 mede opgericht door Fabrizio Del Maffeo, is het Europese antwoord op Nvidia.
De scaleup ontwikkelt energiezuinige chips voor zogeheten inference: het uitvoeren van AI-modellen op apparaten zelf, zoals camera’s en smartphones. Daarmee wil het bedrijf de afhankelijkheid van grote datacenters en Nvidia-processors verkleinen.
Kwart miljard groeigeld
De Eindhovense chipmaker maakte deze week een nieuwe kapitaalinjectie bekend van 250 miljoen dollar. De investeringsronde werd geleid door het Europese durfkapitaalfonds Innovation Industries. Ook het Amerikaanse BlackRock lapt mee. Het brengt het totaal aan investeringen ondertussen op 450 miljoen dollar.
De klantenkring verdrievoudigde het afgelopen jaar tot meer dan 500. Niettemin kenmerken nuchterheid en realiteitszin Del Maffeo. De vorige financieringsronde van 68 miljoen dollar in 2024 noemde hij ‘een druppel in de oceaan’. Logisch in een sector waar de miljarden je om de oren vliegen.
Snelheid staat centraal in alles wat het bedrijf doet. Zo wist Axelera AI binnen anderhalf jaar al het eerste product bij klanten te krijgen. ‘We bewezen dat we snel konden opschalen, in talent, producten en uitvoering’, zegt hij tegen IO. Zo’n tempo vraagt volgens hem een denkwijze die haaks staat op conventionele startup-wijsheid. ‘Veel oprichters denken dat kapitaal zo lang mogelijk moet worden uitgesmeerd, maar te langzaam voortbewegen kan ontwikkeling vertragen.’
De wereld draait op chips die niemand ziet
Om te begrijpen wat Axelera doet, helpt het om even stil te staan bij hoe kunstmatige intelligentie eigenlijk werkt. Een AI-model, of het nu een chatbot is, een systeem dat röntgenfoto’s beoordeelt of een camera die verdacht gedrag herkent, bestaat uit twee fasen.
Eerst wordt het getraind op enorme hoeveelheden data. Daarna gaat het aan het werk: het maakt voorspellingen en neemt beslissingen op basis van nieuwe informatie. Die tweede fase heet inference, en die vindt nu bijna altijd plaats in grote datacenters vol stroomslurpende servers. Axelera wil dat veranderen.
Het bedrijf ontwikkelt energiezuinige chips waarmee apparaten die berekeningen zelf kunnen uitvoeren, zonder tussenkomst van een datacenter. Denk aan een beveiligingscamera die zelfstandig herkent of iemand een masker draagt, een fabrieksmachine die afwijkingen in producten direct signaleert of een telefoon die gevoelige medische data verwerkt zonder die ooit naar een server te sturen.
In de schaduw van Nvidia
De markt voor AI-chips wordt gedomineerd door Nvidia. De chips van de Amerikaanse gigant zijn de motor achter vrijwel alle grote AI-systemen, van ChatGPT tot de modellen die zelfrijdende auto’s aansturen. Maar Nvidia richt zich op het grote werk: de datacenters van techgiganten en overheden.
Voor de markt van kleinere, zuinigere chips die in apparaten passen en weinig stroom verbruiken, is relatief weinig concurrentie. Axelera wil precies in dat gat springen.
Del Maffeo vergelijkt zijn bedrijf graag met het Britse Arm, dat ooit inspeelde op een vergelijkbaar soort gat in de chipmarkt. Intel maakte krachtige chips voor computers en laptops, maar die bleken te zwaar en te energieverslindend voor smartphones. Arm ontwierp een alternatief dat inmiddels de standaard is in vrijwel elk mobiel apparaat ter wereld.
‘Op dezelfde manier zijn Nvidia’s chips te zwaar voor kleine apparaten’, aldus Del Maffeo. ‘Die van ons zijn daar speciaal voor gemaakt.’
Dag één
Voor Axelera is het nog steeds dag één, niet dag honderd, zei Del Maffeo rond de vorige kapitaalinjectie van tientallen miljoenen dollars in 2024 tegen MT/Sprout. ‘Maar we laten zien dat het kan in Europa. Europa kan een bedrijf voortbrengen dat snel groeit, geld ophaalt en levert. We hebben alle ingrediënten in huis.’
Del Maffeo stelt dat het bedrijf wordt overspoeld met kansen die om financiering vragen. Bedrijven zijn volgens hem nog harder op zoek naar betaalbaardere verwerkingscapaciteit, zuinigere systemen en manieren om de kosten van dure AI-hardware te drukken. Nu energienetwerken steeds zwaarder worden belast en de energierekening voor consumenten oploopt, wint deze aanpak aan populariteit.
Europees onbehagen
De opkomst van Axelera speelt zich af tegen de achtergrond van een breder Europees onbehagen. De afgelopen jaren is pijnlijk duidelijk geworden hoe afhankelijk Europa is van technologie die elders wordt ontwikkeld en geproduceerd en hoe kwetsbaar die afhankelijkheid maakt.
Del Maffeo wil dan ook meer dan Axelera alleen laten uitgroeien tot miljardenbedrijf. Hij voelt ook de verantwoordelijkheid om met Europa een rol van betekenis te spelen in de chipstrijd.
Hij stopt zijn energie dan ook niet alleen in zijn eigen bedrijf. Hij lobbyt actief in Den Haag, is aangesloten bij branchevereniging ChipNL, pleit al jaren voor een Europese Darpa en was mede-initiatiefnemer van Tech Champions, waarbij tien ceo’s van Nederlandse scaleups de noodklok luiden over het innovatieklimaat.
ASML-route
Daarbij wijst hij graag op een Nederlands voorbeeld. ‘We vieren het succes van ASML, maar die hebben ook overheidssteun gehad.’ Volgens Del Maffeo is dat de blauwdruk voor Europees succes. ‘Europa heeft de ingrediënten in huis, het moet ze alleen beter gebruiken.’
Voor Axelera ziet hij een rol weggelegd als hoeksteen van Europa’s halfgeleider-ecosysteem. Dit wordt dan ook niet de laatste financieringsronde, weet Del Maffeo. ‘Daarvoor zijn onze ambities te groot.’
