Eerst even de records. QuantWare heeft 152 miljoen euro opgehaald in de grootste Series B-ronde ooit van een Nederlandse deeptech startup. Het is ook wereldwijd een knaller, als grootste private investering in een quantumprocessorbedrijf.
Dat betekent nogal wat, zegt ceo Matthijs Rijlaarsdam. Hij gaat zo boarden op weg naar New York, waar hij de fenomenale investeringsronde van een afstand zak moeten bekendmaken zodra die naar buiten mag. ‘Deze ronde laat zien dat als je in Nederland 10 nieuwe ASML’s wilt bouwen, je on-Nederlands ambitieus moet zijn. Ons doel is wereldleider te worden en we zien op dit moment niet veel concurrentie in wat wij doen.’
QuantWare wil de industrie helpen opschalen
Nog een ambitie van QuantWare: het wil de quantumsector zo snel mogelijk op weg helpen naar het moment waarop de chips met qubits bruikbaar worden in de praktijk, en dan exponentieel krachtiger zijn dan de vertrouwde processoren die met bits rekenen. Het aantal qubits op zo’n quantum processor unit ofwel qpu is daarbij maatgevend voor de prestaties. De afgelopen jaren ging het ondanks enthousiaste aankondigingen van grote techbedrijven niet zo hard vooruit met quantumcomputers, qpu’s met 100 qubits waren zo’n beetje de max, maar de startup van Rijlaarsdam heeft een methode in huis die dat flink opschroeft.
Dit jaar bouwt QuantWare daarom de Kilofab, een fabriek waar straks quantumchips op industriële schaal uitrollen die honderden qubits, en tegen het jaar 2028 zelfs 10.000 qubits kunnen bevatten. ‘Dat is 100 keer groter dan wat onze concurrenten kunnen maken.’
Quantumprocessors zijn nog niet nuttig
Alles draait wat QuantWare betreft om opschalen. De quantumchips met 10.000 qubits zijn een belangrijke volgende tussenstap op weg naar de schaal waarop quantum computing voor doorbraken kan gaan zorgen in de echte wereld, buiten de onderzoekslabs van universiteiten en grote techbedrijven waaraan QuantWare nu voornamelijk zijn chips levert. ‘Er zijn heel veel partijen die er niet zo eerlijk over zijn, maar vandaag de dag zijn quantumcomputers niet groot genoeg om iets nuttigs uit te rekenen. Of ze doen dingen die je ook op je laptop zou kunnen doen.’
Wanneer dat moment dan wel wordt bereikt, hangt af van hoe snel de ontwikkeling van de hardware gaat, maar ook die van de software die zorgt voor betrouwbare output van de qubits. Het ultieme doel is 1 miljoen qubits in een processor, maar misschien is daarvoor de bruikbare quantumcomputer al een feit. ‘We groeien nu al erg hard, maar op dat moment wil iedereen zo’n computer hebben en ontstaat er een ongelofelijk grote markt van 200 miljard dollar. Daarop sturen we, en we laten ons niet afleiden op weg daarnaartoe want als je wint in deze markt, win je groot.’
Chips stapelen in 3D
QuantWare stapelt voor zijn processor als het ware quantumchips op elkaar en verbindt die verticaal met de rest van de computer, waardoor veel meer qubits binnen een processor passen en die ook efficiënter werkt. Dat stapelbare ‘schaalplatform’ heeft in de laatste versie een afmeting van 15 bij 15 centimeter en past prima binnen de installaties die de boel op een temperatuur van net boven het absolute nulpunt houden.
Omdat het de hele sector wil helpen opschalen, wil de Delftse scaleup ook chipontwerpen van anderen gaan produceren als een soort TSMC van de quantum en chips van derden verpakken. Het blijft dus niet bij die ene Kilofab, belooft Rijlaarsdam. ‘Deze markt is dusdanig groot dat we verwachten op vrij korte termijn ook nieuwe faciliteiten te moeten gaan bouwen.’
QuTech spin-out
QuantWare maakt behoorlijk tempo. In 2021 werd het opgericht als spin-out van QuTech, het onderzoeksinstituut van TU Delft en TNO. Medeoprichter en cto Alessandro Bruno (links op de foto) had daar 5 jaar het onderzoek geleid naar een baanbrekend chip die fouten in qbutis corrigeerde, de basis voor de chips die het bedrijf de afgelopen jaren leverde.
Tot en met vorig jaar maart had Rijlaarsdam in totaal 40 miljoen euro aan financiering opgehaald, bij deeptechinvesteerders als Invest-NL, Forward.one, quantumfonds QDNL Participations (onlangs herdoopt tot Ground State) en het Europese EIC Fund.
Intel en CIA-fonds aan boord
Dit keer gooide hij zijn net wereldwijd uit. Deze week stapt Intel Capital aan boord, het Britse ETF Partners, dat investeert in Europese duurzame groeibedrijven en opmerkelijk genoeg ook In-Q-Tel, het fonds waarmee de Amerikaanse CIA in technologie investeert. De bestaande aandeelhouders lapten bij. Hoeveel aandelen worden uitgegeven en tegen welke waardering de 152 miljoen euro dus wordt overgemaakt, wil Rijlaarsdam niet kwijt. QuantWare is nu toch wel ruimschoots een unicorn? Geen commentaar.
Maar die gigantische geldronde was wel in drie maanden voor elkaar. ‘Je moet echt beseffen hoe zeldzaam onze technologie is. We zijn wereldwijd zo langzamerhand al een grote speler in onze space geworden. Na de aankondiging van ons nieuwe systeem eind vorig jaar lukte het eigenlijk vrij snel om internationale investeerders aan te trekken. Dat is uiteindelijk toch een gevolg van hoe goed het gaat met het bedrijf.’
Chips van 50 miljoen
Zodra de productie van de grootste chips op gang komt, gaat het ook hard met de omzet. De verkoopprijs voor de chips met 10.000 qubits zal circa 50 miljoen euro per stuk worden, vertelde Rijlaarsdam eerder aan het FD. Dat moet je in verhouding zien. ‘Bij een computer met 1 miljoen qubits heb je het straks over een totale investering van 1 miljard dollar. Dat is heel veel geld, maar de spelers die nu honderden miljarden investeren in klassieke datacenters krijgen straks exponentieel meer rekenkracht per euro en per watt.’
Op dit moment is de Kilofab nog een lege hal op het hoofdkantoor in Delft. Maar als straks de productiemachines zijn geïnstalleerd, is het een van de grootste quantumchipfabrieken ter wereld en kan QuantWare zijn productie vertwintigvoudigen – over de huidige volumes wil de ceo niets kwijt. Hij heeft nu circa honderd medewerkers, dat aantal zal ook verveelvoudigen. ‘Mijn belangrijkste taak als ceo is in feite knettergoede mensen aannemen, mensen met veel meer ervaring dan ik, in productie bijvoorbeeld, mensen uit de halfgeleiderindustrie, maar ook topwetenschappers. Zo kan ik de dingen blijven doen waar ik goed in ben.’
‘Nederland blijft geschikte plek’
Waarom staat die fabriek eigenlijk in Nederland, en niet in, pakweg, Azië? ‘Die vraag krijg ik vaker. En ook: waarom zijn jullie niet in de VS gestart? Maar dit bedrijf had nergens anders kunnen worden gestart dan in Nederland. Hier zit het allerbeste talent op ons gebied. Natuurlijk zien ook wij de problemen in Nederland, maar we vinden het belangrijk om te laten zien hoe het beter kan. We zijn een wereldbedrijf, doen zaken in 20 landen en Nederland blijft een geschikte plek, ook om de productie uit te breiden.’
Lees ook: Quantum bloeit in Nederland, maar waar blijft de ASML van quantum computing?
Dan nog even over zijn nieuwe Amerikaanse aandeelhouders. Hoe valt de strategische autonomie waar de Nederlandse en Europese techsector naar toe wil, te rijmen met het verwelkomen van partijen uit de VS?
Amerikanen weren is blind protectionisme
‘Als je wilt dat Nederland en Europa welvarender, beter te verdedigen en duurzamer worden, moet je hier grote, krachtige bedrijven hebben. De hoeveelheid technologie die in buitenlandse handen komt minimaliseren, zou blind protectionisme zijn, dat is kortzichtig. Nee, je moet maximaliseren hoeveel technologie hier wordt ontwikkeld, en daarvoor heb je een wereldwijde visie nodig. Wij zijn een wereldwijd opererend bedrijf, met klanten over de hele wereld. En daar horen ook internationale aandeelhouders bij.’
