Persoonlijk Leiderschap

Wat maakt jou een goede leider? Ontdek je sterke punten, valkuilen en persoonlijke drive.

leiderschapsstijlen adaptief leiderschap leiderschapslessen Simon sinek presenteren vrouwelijke leiders Leaders in Finance

Recente artikelen

De Britse neurowetenschapper Russel Foster doet onderzoek naar onze hersenen wanneer we slapen. Het blijkt dat het een nog vrij onbekend gebied is. En dat terwijl we toch zeker een derde van ons leven slapen. Waarom is slaap belangrijk voor ons? Wat heeft slaap voor impact op onze gezondheid? Foster deelt in deze TED-talk drie theorieën over slapen en mythes over hoeveel slaap je op welke leeftijd nodig hebt. Daarnaast bespreekt hij nieuwe vormen van slaapgebruik en de impact daarvan op je geestelijke gezondheid.

Tedje: hoeveel impact heeft slaap op je geestelijke gezondheid?

Waarom slapen we een derde van ons leven? Hoeveel invloed heeft het op onze geestelijke gezondheid? Dat is wat Russel...

Feedback zorgt niet altijd voor een betere prestatie

We worden aangemoedigd om feedback te vragen, van collega's, vrienden, klanten. Maar als je niet op de juiste manier met...

Met bijna 25 jaar ervaring in HR-posities en een voorliefde voor toneel, merkte arbeids- en organisatiesocioloog Wiemer Renkema dat veel leiders verdacht veel lijken op personages van William Shakespeare. In zijn nieuwe boek 'Managen of niet, dat is de vraag' schrijft Renkema over wat we kunnen leren van Shakespeare, bijvoorbeeld over leiderschap. Zes voorbeelden van deze theorie: #1 Jack Ma (Alibaba) Shakespeare’s regel: Weet hoe je een goede speech moet houden Karakter: De nar ‘De nar klinkt misschien als een negatief karakter, maar komt in vele stukken van Shakespeare naar voren met positieve karaktertrekken. Hij is vaak slimmer dan de mensen die de macht hebben en houdt andere mensen een spiegel voor. Jack Ma heeft een miljardenconcern opgebouwd onder een tamelijk communistisch regime en is door zijn rijkdom en macht in staat om de leiders van China een spiegel voor te houden.’ ‘Jack Ma is bovendien een geweldige spreker. Op Youtube is veel materiaal van hem te vinden waar hij zijn personeel geweldig toespreekt. De laatste speech waar ik erg van onder de indruk was ging over LQ, naast IQ en EQ. Een pleidooi voor liefde op werk, een van de dingen die machines niet kunnen geven.’ #2 Jay-Z (rapper) Shakespeare’s regel: luister niet naar roddels Karakter: Othello ‘Othello was een Afrikaanse generaal die door Venetië ingehuurd werd om leiding te geven aan het leger. Hij kwam in een totaal andere cultuur terecht en had soms moeite om zich staande te houden tussen al die nieuwe gebruiken. Jay-Z is afkomstig uit een achterstandswijk, maar is nu onderdeel van een van de rijkste powerkoppels ter wereld. Hij kwam in een totaal nieuwe wereld terecht toen hij beroemd werd. Een andere eigenschap die hij en Othello delen is een grote verbeeldingskracht, een oog voor wat er nog niet is. Dat heeft hem veel geld opgeleverd.’ ‘Shakespeare’s regel om niet te luisteren naar roddels en je niet teveel van andermans woorden aan te trekken hanteert Jay-Z als geen ander. Hij is constant in het nieuws en er wordt veel over hem geschreven, maar hij houdt zijn doel voor ogen en laat zich niet afleiden.’ #3 Elon Musk (Tesla) Shakespeare’s regel: twijfel niet Karakter: Prospero ‘Hoe gek zijn ideeën ook leken, Elon Musk twijfelde nooit aan zijn business van raketten en elektrische auto’s. Hij lijkt daarin het meest op Prospero, het hoofdpersonage uit The Tempest. Prospero wordt in het stuk naar een magisch eiland gestuurd na een conflict met zijn broer, waar hij leert toveren en de eigenschap onder de knie krijgt om mensen te manipuleren.’ ‘Van Musk is ook bekend dat hij stevige conflicten heeft gekend met zijn ex-vrouw en investeerders, maar dat hij zich daar niet door tegen liet houden. Het bracht hem uiteindelijk een status die vergeleken kan worden met de tovenarij van Prospero: alles wat Musk aanraakt, lijkt in goud te veranderen.’ #4 Herna Verhagen (PostNL) Shakespeare’s les: Vertrouw je instinct. Karakter: Julia ‘Na de mislukte overnamepoging van het Belgische Bpost op PostNL, kan Herna Verhagen maar één personage van Shakespeare belichamen: Julia uit Romeo en Julia. De eerste onderhandelingen werden gedaan onder deze codenaam, maar Verhagen lijkt ook op Julia in haar intuïtie. Net als haar personage heeft Verhagen een sterke intuïtie: zij was uiteindelijk degene die de stekker uit de onderhandelingen trok. #5 Indra Nooyi (PepsiCo) Shakespeare’s les: Kijk uit voor Ja-knikkers Personage: Beatrice ‘Beatrice is afkomstig uit het stuk 'Much ado about nothing', een verhaal dat sterk gericht is op de feministische ontwikkeling van de personages. Het komt overeen met hoe Nooyi is opgegroeid in India, en door haar ouders tegen alle gebruiken in werd gepusht om zelf een carrière op te bouwen. Het bracht haar uiteindelijk aan het hoofd van PepsiCo: ze liet zich zeker niet tegenhouden door haar controlerende omgeving. De Indiase cultuur en de tijd waarin het stuk geschreven zijn, lijken wat dat betreft ook erg op elkaar.’ #6 Paul Polman (Unilever) Shakespeare’s les: Ambitie zonder moraal loopt altijd verkeerd af Personage: Hendrik de vijfde ‘Hendrik de vijfde komt voor in het gelijknamige stuk, een beroemde koning die geweldig kon speechen. Het is niet de enige overeenkomst met Polman. Beide mannen wisten hun medewerkers heel goed te motiveren voor hun doelen en waren zeer innovatief. Hendrik de Vijfde wist zijn soldaten precies zo aan te spreken dat ze vochten voor hun vaderland, Polman doet dat in iets minder gewelddadige mate met zijn medewerkers. Beiden weten ze goed te luisteren naar raadsmannen om hen heen en weten ze de juiste innovaties door te voeren op het juiste moment. Polman met duurzame verbeteringen in bijvoorbeeld verpakkingen, Hendrik de Vijfde met wapens die hem vaak naar de overwinning brachten.’ Het boek 'Managen of niet, dat is de vraag' is te koop via Managementboek.

6x leiders en hun Shakespeare equivalent

Shakespeare zag de hele wereld als een schouwspel, mensen zijn slechts de spelers. Veel van de karakters in zijn toneelstukken...

Onderhandeling win je in de voorbereiding, niet aan tafel

In een onderhandeling hebben we vaak een BATNA (Best Alternative to a Negotiated Agreement) achter de hand. Kom je er...

De man van begin vijftig, werkvoorbereider bij een regionaal bouwbedrijf, hoefde ik maar één onschuldige vraag te stellen (‘hoe gaat het zo’n beetje bij jullie ?’) voordat hij zowat een half uur lang leegliep. Er deugde zo ongeveer niets aan het familiebedrijf waar hij al sinds zijn twintigste in de ondersteuning werkte. Negatief Ik besloot hem zijn gang te laten gaan, het vrijelijk te laten vloeien. Nou, dat deed het. De hoogste baas was een soort Alfa die een kringetje ja-knikkers om zich heen verzamelde. 'En die rijden in de dikste auto’s, de regelingen gelden kennelijk niet voor hen. Veel te veel baasjes bij elkaar, een waterhoofd!' Hij zelf had twee bazen die hem tegenstrijdige opdrachten gaven. Van de eertijds familiare sfeer was weinig over. Je moest enorm op je tellen passen. 'De helft van de lui die het echte werk doen is bezig te vertrekken.' Het ging maar door. Toen ik hem na deze katharsis droogjes vroeg waarom hij zelf nog op de loonlijst stond, bleef het even stil en keek hij verwilderd rond, gestoord in zijn litanie. 'Tja, ik ben een loyaal iemand.' 'Een trouwe hond', vulde ik aan. 'En het is ook best een mooi bedrijf, altijd geweest, zo tastbaar wat je tot stand brengt. Ik heb hier de kans gekregen mezelf op te werken'. Er zullen ups en downs geweest zijn in die ruim dertig jaar, bracht ik in. 'Wat dacht je! Fijne jaren, maar ik heb ook een burn-out gehad onder een vreselijke vent die nog lange vingers bleek te hebben. Ik ben minstens twee keer gepasseerd voor een promotie zonder fatsoenlijke uitleg.' Maar nooit op het punt gestaan om te vertrekken? 'Zeker wel, meerdere malen een mooie aanbieding gehad, maar die laten lopen. Mijn vrouw is ook meer van de zekerheidjes'. Die laatste kom ik vaker tegen: bij de uitleg van minder moedig gedrag is moeder de vrouw een fijne zondebok. Mopperen Ik gaf het gesprek een filosofische wending en wees op een spreuk van Sartre aan de muur: U Bent Uw Keuzes. 'Als je kiest – en ook blijven is kiezen - voor een langjarig dienstverband dan horen daar vreugdevolle momenten maar ook blauwe plekken bij, tenminste, als je net als jij iets wilt bereiken. Je hoort tot de ruggengraat van je organisatie, een solid citizen.' Een vaderlijke dooddoener, maar wel een die zijn ergernis in perspectief plaatste en openingen bood. Jos’ (laten we hem zo noemen) leidinggevende noemde hem ‘nogal negatief, niet goed voor de sfeer op de afdeling en iemand met altijd een ja-maar.' Hij leek de knoppen bij Jos niet meer te kunnen vinden, was er wel een beetje klaar mee. Voor managers die snel resultaat willen zijn de Jossen een allergiefactor vijftig.En toch zit hem bij de Jossen de kneep, de kunst van echt leiderschap. Het is makkelijk genoeg om de snelle Carla’s en Marco’s voor een project te winnen maar bij Jos ligt de sleutel, Jos ís het bedrijf. Mopperen is immers een – matig effectieve – vorm van oprechte betrokkenheid. Het gaat er om deze moppersmurfen te onderscheiden van de verzuurde cynicus; die is inmiddels onverschillig geworden en dient het pand te verlaten. Jos is goud waard, verdient erkenning, want Jos: • is een opinion leader bij de koffie-automaat • is een blijvertje, hoort bij de binnenste schil (Carla en Marco niet) • is een waardevolle kritische toets op al te hoogdravende ideeën • mag niet afglijden naar de categorie zwartkijkers Respect Mik niet op zoiets als vriendschap of genegenheid, wel op wederzijds respect: negeer het gemeier, maar niet Jos zelf. Negeer het óf draai het om: 'Ik hoor je kritiek Jos, werk die eens uit naar een positief, haalbaar voorstel.' Geef Jos onverwacht het woord in een meeting: 'Ik ken je bezwaren, hoe kunnen we er desondanks iets moois van maken?' Zet hem als contragewicht in een project en beschouw hem als representant van de lerende organisatie: 'Jos, dit is vast al eens eerder geprobeerd, wat waren toen de lessen?' En (dit is randje manipulatief) probeer de Jos 2.0 in de OR te krijgen. Werp de eerlijke vraag op: 'Jos, hoe kunnen de laatste vijftien jaar van je loopbaan wat jou betreft mooie jaren worden?' Bedenk je: Jos is de ultieme toetssteen van jouw leiderschap.

Koester de betrokken mopperaars

Ze klagen de hele dag door en lijken door en door verzuurd. Desondanks werken ze al jaren bij je bedrijf...

In het nieuws: Henk Jan Beltman (Tony Chocolonely)

De ‘chief chocolate officer’ van chocolademerk Tony’s Chocolonely heeft een grote marketingstunt uitgehaald. Het bedrijf zou namelijk naar de beurs...

Jan van Setten, leiderschap, niveaus, respect, medewerkers, veranderen, overtuigen

Jan van Setten #1: Zo bereik je het hoogste niveau van leiderschap

Wie goed leiding wil geven, moet zichzelf blijven ontwikkelen. Volgens veranderingsdeskundige Jan van Setten kun je doorgroeien in vijf niveaus...

Religiewetenschapper Claudia Hoekx onderzocht hoe bruikbaar het Enneagram is. Het Enneagram-model onderscheidt negen persoonlijkheidstypen en zou zijn gebaseerd op eeuwenoude soefiwijsheid. Het model is één van de vele methodes die gebruikt worden bij persoonsontwikkeling, coaching en personeelsmanagement. Het promotietraject van Hoekx verliep bepaald niet soepel. Universiteitsblad Vox schreef een paar jaar geleden dat nadat een hoogleraar van de faculteit Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen van de RU zich terugtrok, ook een tweede zijn handen van Hoekx’ onderzoek aftrok. Zij zeiden te zijn “vastgelopen op de alom aanwezige normativiteit van de onderzoekster” en het uitblijven van een “heldere kritisch-afstandelijke vraagstelling”. Daarna vond Hoekx bij de Faculteit Managementwetenschappen toch weer iemand bereid haar naar de eindstreep te begeleiden, namelijk prof. dr. Willem de Nijs, hoogleraar emeritus Strategisch Personeelsmanagement. Prof. dr. Rob Blomme van Nyenrode Business University is betrokken als tweede promotor. In een lange blogpostlegt Pepijn van Erp van de kritische stichting Skepsis uit wat er allemaal mis is met het promotie-onderzoek. Hij verwijt Hoekx dat ze selectief citeert uit bestaande literatuur over het Enneagram en amper ingaat op de grondige kritiek op het model. Ook laat de methodologie veel te wensen over, aldus Van Erp, en is het Engels belabberd. Enneagram populair bij HR-afdeling Hoewel persoonlijkheidstesten zoals het Enneagram en bijvoorbeeld ook de Myers-Briggs-model (MBTI) populair zijn in de HR-branche om inzicht te krijgen in de persoonlijke talenten van werknemers in een bedrijf, zijn ze ook behoorlijk omstreden. Volgens Van Erp is er nauwelijks wetenschappelijk bewijs voor het nut van het Enneagram, ook na dit onderzoek niet. Mensen op een betrouwbare manier indelen naar persoonlijkheidstypen is zo moeilijk, omdat het gedrag van mensen sterk afhangt van omstandigheden. Persoonlijkheden zijn daardoor niet eenvoudig te vangen zijn in één categorie. Lees ook: Kleur bekennen: in welk hokje pas jij? Claudia Hoekx zegt daarover in haar proefschrift dat zulke kritiek voortkomt uit het feit dat het Enneagram op papier wordt beschreven. Mensen moeten volgens haar mondeling over de persoonlijkheidstypen leren, zodat ze “kunnen voelen of ervaren welke innerlijke strategie het meest van toepassing is door direct de gesproken energie te herkennen”. Van Erp vraagt zich af of dat nog veel met wetenschap te maken heeft. Vorig jaar was er ook al ophef over een promotie-onderzoek aan de Radboud Universiteit. In haar studie concludeerde een onderzoekster dat acupunctuur een positief effect heeft op slaap en daardoor op de stemming bij een chronische depressie. De Vereniging tegen de Kwakzalverij schreef een brief aan de rector magnificus en twee hoogleraren in de psychologie en psychiatrie kwalificeerden de studie als zwak en ‘onvoldoende’, maar desondanks behaalde de onderzoekster toch de doctorstitel. Komende dinsdag om half drie zal de promovenda haar proefschrift verdedigen.

Rel rond promotie over ‘pseudowetenschappelijk’ enneagram

Aan de Radboud Universiteit in Nijmegen promoveert morgen een onderzoekster op het Enneagram-model. Dat die persoonlijkheidstest geen wetenschappelijke basis kent,...

Veel managementboeken zijn geschreven door goeroes, wetenschappers, oud-journalisten of middelmanagers die met een boek een nieuwe wending aan hun carrière wilden geven. Daar is niet altijd iets mis mee, maar het geeft wel meteen aan waarom het boek van Kim Scott iets toevoegt. Scott, die vorig jaar al door MT.nl werd geïnterviewd, houdt zich tegenwoordig met haar bedrijf Candor vooral bezig met leiderschapsontwikkeling, maar in de tientallen jaren daarvoor stond ze zelf met haar poten in de modder. Scotts carrière begon in Moskou. Als slaviste ging ze net na de val van de muur aan de slag bij een diamantbedrijf waar ze de leiding kreeg over Russische diamantslijpers. Ze begon vevolgens een niet al te succesvolle start-up in Silicon Valley, en kwam uiteindelijk bij Google terecht waar ze de leiding kreeg over wat toen nog een experiment was, maar nu de moneymaker van Google: Adsense. Na succesvolle jaren bij Google werd ze gevraagd om bij Apple leiderschapstrainingen te verzorgen. Scott heeft een succesvolle loopbaan. Ze werkte bij de twee meest succesvolle bedrijven ter wereld. Ze werkte rechtstreeks met iconen als Larry Page en Sergey Brin van Google, Sheryl Sandberg en Jonathan Ive en Tim Cook van (Apple). Het zou heel gemakkelijk zijn om in haar boek vooral over haar successen te vertellen, maar dat doet ze juist niet. Ze laat zien dat haar succes steunt op dertig jaar van fouten maken en daar vervolgens van leren. Ze vertelt in anekdote na anekdote hoe ze op haar bek ging en vervolgens welke les ze daaruit trok. Sandberg en Page Ze vertelt Sheryl Sandberg (toen Google, nu COO van Facebook) haar vertelde dat haar presentatie inhoudelijk wel deugde, maar dat ze door haar ‘eh’s’ dom overkwam en snel naar een spraakcoach moest. Ook schrijft ze hoe ze in een boze bui een mail stuurt aan Larry Page met veel anderen in de ‘cc’ waarin ze zijn idee afbrandt. Achteraf blijkt dat ze hem helemaal niet begrepen heeft. De belangrijkste les die ze leerde van die bewuste e-mail: kritiek leveren mag, maar doe het niet en plein public maar onder vier ogen. Als je gelijk hebt, is het beter voor degene die je bekritiseert, als je geen gelijk blijkt te hebben, bespaar je jezelf een hoop ellende. Zachte heelmeesters Het hele boek door laat Scott zien hoe ze door haar fouten beter werd en maakt ze de lezer deelgenoot van haar inzichten. Haar belangrijkste conclusie: wees radicaal openhartig. De meeste fouten door managers worden gemaakt omdat ze niet eerlijk zijn naar hun medewerkers. Soms omdat ze de boel manipuleren, maar veel vaker omdat het zo moeilijk is om iemand de waarheid te zeggen. Rampzalige empathie noemt ze dat. Als iemand niet functioneert moet je dat zeggen, zonder omwegen. Stel je het uit en draai je eromheen, dan maak het alleen maar erger. Je maakt het ten eerste erger voor de rest van het team dat zich afvraagt waarom iemand wegkomt met prestaties die ver onderdoen voor die van hen. Dat team raakt gedemotiveerd. Maar ook voor de persoon in kwestie is het wreed. Die heeft een manager die complimenten en schouderklopjes geeft, terwijl hij tegelijkertijd non-verbale signalen van zijn team krijgt dat er iets aan zijn werk niet deugt. Scott vertelt in het boek openlijk hoe ze zelf deze fout maakte bij ‘Bob’. Bob was zo aardig dat ze hem niet durfde aan te pakken. Ze spaarde Bob totdat het echt niet anders kon en ontslag onvermijdelijk was geworden. Bob’s woedende reactie: ‘Maar waarom heb je nooit wat gezegd?’. 'Radicaal Openhartig' is een leerzaam boek en beter leesbaar dan de meeste managementboeken. De anekdotes zijn illustratief, maar omdat Scott vaak niet in details treedt, wil het nooit echt spannend worden.

Leren van de fouten van oud Google-manager Kim Scott

Kim Scott was topmanager bij Google en gaf managementlessen aan Apple-medewerkers. Haar ervaringen tekende ze op in het boek ‘Radicaal...

Van zakelijke diners met grote financiële klanten naar gesprekken over het zo efficiënt mogelijk verplaatsen van een windmolenpropeller. Marinka Nooteboom was lange tijd werkzaam in de financiële sector, maar stapte in 2010 in het familiebedrijf Koninklijke Nooteboom Group, dat trailers voor uitzonderlijk vervoer maakt. Ze begon als lid van de raad van commissarissen, in 2012 werd ze CEO. Hoe past zij de zeven eigenschappen van effectief leiderschap toe in de praktijk? 1 Wees proactief ‘De enige constante factor in onze branche is verandering. 3D-printen, robotisering: we zijn zeker van het feit dat morgen niet meer hetzelfde is als vandaag. Dat vraagt niet alleen om een proactieve houding van mij, maar van iedereen in de organisatie op alle niveaus. Behoud je een directieve managementstijl, zoals in de jaren 80 veel gebruikt werd, dan trek je geen nieuw, jong personeel aan. Door continu te communiceren over de koers van Nooteboom wil ik personeel betrekken bij onze ontwikkeling. Ze moeten weten dat hun ideeën welkom zijn. Het geeft mij de ruimte als CEO om van een afstand naar het bedrijf te kijken en met een eagle view onze koers uit te stippelen.’ 2 Begin met het einde voor ogen ‘Het voordeel van een familiebedrijf zijn de kernwaarden die houvast bieden. Klantgericht werken en innovatief zijn vragen om een nieuwe zakelijkheid. We laten ons niet snel van de wijs brengen door ontwikkelingen, maar bekijken rationeel wat innovaties écht opleveren. Natuurlijk is er ruimte voor onderbuikgevoelens, maar daarnaast bestaan altijd de cijfers. Het is iets waar ik om herinnerd zou willen worden als ik uiteindelijk met pensioen ga. Ik kan recht door zee zijn, afspraken zijn heilig. Tegelijkertijd probeer ik goed naar mensen te luisteren en ben ik wars van dubbele agenda’s. Dicht bij jezelf staan levert je meer kracht en aanzien op als leider dan achterkamertjespolitiek.’ 3 Stel prioriteiten ‘Door verantwoordelijkheden over alle lagen van de organisatie te spreiden hoef ik niet als een bok op de haverkist te zitten. Liever ga ik naar buiten, ga ik naar seminars, kennisinstituten of leveranciers om te kijken wat we middels samenwerkingen kunnen verbeteren aan onze trailers. Door ons open te stellen voor wat er in onze branche gebeurt, blijven we bij. Het levert niet alleen kennis op, maar ook contacten die we op andere manieren in kunnen zetten. Zijn we op zoek naar technisch personeel, dan kloppen we gemakkelijker aan bij een hogeschool waarmee we bijvoorbeeld onderzoek doen naar innovaties. Sinds ik CEO ben, is dit contact geïntensiveerd, maar het zou nog wel wat meer kunnen. Kennis brengt niet alleen ons, maar de hele markt uiteindelijk verder.’ Benieuwd naar de toepassing van de andere vier eigenschappen van Covey? Lees het gehele interview met Marinka Nooteboom in het nieuwste nummer van Management Team, over de Maakindustrie in Nederland.

‘Naast de onderbuikgevoelens, bestaan altijd de cijfers’

Hoe brengt Marinka Nooteboom (45), CEO van trailerbedrijf Koninklijke Nooteboom, de zeven leiderschapsprincipes van Stephen Covey in de praktijk?

Kantoorpolitiek is iets vies, vuigs en achterbaks. In elk geval iets waar je niet mee bezig mag zijn. En zelf heb ik het eigenlijk ook altijd als zodanig beschouwd en wilde dus ook alleen maar werken op plaatsen waar zulks niet wordt getolereerd. Maar ik had het mis. Een kantoor zonder politiek bestaat niet. En als het bestaat, dan wil ik er helemaal niet werken. Want een kantoor waar geen politieke spelletjes worden bedreven, is niet funcitoneel. Politiek bepaalt namelijk wie, wat, hoe krijgt en wanneer Dat heb ik niet bedacht, maar de Amerikaanse politicoloog Harold Lasswell. Hanteer je Lasswells definitie dan kan geen enkele organisatie zonder politiek. Immers, hoe effectief is een bedrijf waar niemand probeert zijn zin te krijgen. Daar gebeurt werkelijk helemaal niets. Waarom dan die afkeer van politiek? Een artikel op HBR.org werpt licht op de zaak. Wij gebruiken de term politiek niet goed, of in elk geval heel selectief. Als we zelf bezig zijn ons territorium af te bakenen, de baas warm te maken voor een project of die dysfunctionele collega de deur uit te werken, dan noemen we het geen politiek. Nee, dan doen we 'gewoon ons werk'. We noemen iets kantoorpolitiek zodra we zelf niet degenen zijn die van de uitkomst van een machtstrijd profiteren. Als jij iemand verwijt dat hij aan kantoorpolitiek doet, dan heeft hij waarschijnlijk zijn zin gekregen, en jij niet. Dat is ook niet zo heel gek. Het is zelfs bewezen. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat de mate waarin mensen aangeven dat hun organisatie 'politiek' is, omgekeerd evenredig samenhangt met hun betrokkenheid. Medewerkers die klagen over politieke spelletjes zijn vaak ook minder productief en eerder geneigd om te vertrekken. Klaagt er dus iemand over politiek, dan is dat een alarmsignaal. Machiavellisme op de werkvloer Maar voordat ik kantoorpolitiek de prullenbak inwerp als een term louter gebruikt door losers, wel een grote kanttekening. Er bestaan namelijk wel degelijk organisaties waar politiek leidt tot een verrotte sfeer, chaos en uiteindelijk minder productiviteit. Zoals een democratie alleen maar functioneert in een rechtstaat, zal een bedrijf ook alleen maar functioneren als er regels zijn. Die regels -de ongeschreven variant noemen we vaak cultuur - geven aan binnen welke grenzen medewerkers politiek mogen bedrijven. In de praktijk komt dat neer op geen messen in iemands rug om zelf hoger op te komen. Geen roddel en achterklap om iemands positie te ondermijnen louter en alleen omdat je er zelf beter van wordt. Deals in achterkamertjes zijn alleen verdedigbaar als het echt niet anders kan en het grotere doel dient. Zolang de cultuur van een bedrijf of organsatie goed is, zullen uitwassen in kantoorpolitiek worden opgelost. Is de cultuur echt behoorlijk verziekt - zoals bij Uber het geval geweest lijkt te zijn - dan leidt het vrijwel altijd tot willekeur, chaos en erger en zullen niet de beste, maar alleen de meest gehaaide medewerkers overblijven. Kantoorpolitiek kun je dus niet uitbannen, maar wel indammen.

Kantoorpolitiek is niet uit te bannen

Politiek is een vies woord geworden. Weinig mensen willen er 'in', velen willen er niets mee te maken hebben en...

Ben Tiggelaar, Leiderschap, in een dag, management, manager, leidinggeven

Leiderschapsdenkers #4: Team aansturen? Ontdek eerst je kompas

Wil je een team of organisatie de juiste kant op sturen, dan moet je als manager eerst goed leiding kunnen...

De zakenwereld is een ‘doe-wereld’. Een kracht die onder dreiging van een brandend platform – hoe ironisch – genaamd digitalisering al snel verandert in een beperking: topdown, urgentie-gedreven ingrijpen met beproefde methoden. Provocerend gezegd: als een kip zonder kop. Ik roep op tot ‘stop en denk!’ Gemakkelijk in een column. Maar er is moed voor nodig om in de ‘disruptieve kerk’ van de zelfverklaarde predikers van de vierde industriële revolutie te zeggen dat digitaal eigenlijk maar een slap aftreksel van analoog is, dat op zijn beurt weer een kopie van de werkelijkheid is. En dat het niet bepaald van wijsheid getuigt om technologie die vooralsnog niet tot productiviteitsstijging heeft geleid, tot heilige graal te verklaren. Plotseling is alles Digitaal. Onze strategie, onze transformaties, ons leiderschap, ja zelfs onze cultuur. En wat niet digitaal is, is dús achterhaald, traag, gedoemd te mislukken. Serieus? Ja, de VUCA-aanhangers zijn bloedserieus. Niemand trekt nog in twijfel dat de wereld Volatile, Uncertain, Complex, and Ambiguous is, met digitalisering als drijvende kracht. Iedereen begint zijn jaarverslag, artikel of presentatie met ‘in een wereld waarin veranderingen sneller en ingrijpender zijn dan ooit’. Maar is dat waar? Of leiden we aan chronocentricity? Zijn we geobsedeerd met onze eigen tijd, er werkelijk van overtuigd dat de periode waarin wij leven de belangrijkste, meest dynamische periode ooit is? Vooral in de zakenwereld is die neiging groot. Een variant op deze vorm van chronocentrisme is om de eigen leeftijdsgroep superieur te achten aan andere: ‘de jeugd van tegenwoordig ontbeert arbeidsethos’ is een bekend voorbeeld van een uitspraak die voor het eerst gedocumenteerd is in de tijd van Socrates... Chronocentrisme laat geen ruimte voor historisch besef. Hoe ‘VUCA’ was het leven tijdens de industriële revolutie? En welke impact hadden technologische vernieuwingen als de boekdrukkunst, elektriciteit, riolering of de auto? De financiële crisis heeft ons geleerd dat de geschiedenis zich herhaalt en lessen bevat die ons vermogen risico’s te managen drastisch zouden kunnen vergroten. Maar gebrek aan zelfrelativering is een kenmerk van chronocentrisme. Wie beweert dat de wereld net zo goed CUSE is als VUCA, net zo goed Calm als Volatile, Unchanging als Uncertain, Simple als Complex en even Explicit als Ambiguous, kan rekenen op hoongelach. Is het tempo er niet behoorlijk uit? Robert J. Gordon (Rise and Fall of American Growth), bijvoorbeeld, beweert dat het laaghangende fruit al is geplukt en dat technologische vernieuwing vanaf nu traag zal zijn. Bovendien, door de eeuwen heen verandert er toch ook heel veel niet? Menselijke behoeften zijn behoorlijk stabiel, van brood op de plank, een dak boven ons hoofd en een gemeenschap om bij te horen tot bevredigende dagelijkse bezigheden en de ruimte om ons te ontplooien. En gelet op de stijgende levensverwachting slagen we – in ons deel van de wereld – steeds beter in de vervulling daarvan zonder gevaar voor eigen leven. Ook onze dagelijkse gewoonten zijn tamelijk veranderingsresistent. Wat we eten, hoe we ons kleden en verplaatsen. Overigens denk ik dat er voldoende – te veel! – plaatsen op de wereld zijn waar mensen ongezien zouden tekenen voor ons toch ietwat verwende VUCA-gevoel. Chronocentrisme gecombineerd met urgentie: een recept voor slecht doordachte verandering. Juist dat wat fundamenteel en stabiel is, wordt onvoldoende meegenomen. Het begint met tijd nemen. Voor helder denken. Wat is digitaal eigenlijk? En wat analoog? Is een platform niet eigenlijk een gemonopoliseerde virtuele marktplaats? En is digitale transformatie niet gewoon een ander woord voor automatiseren?

Waarom digitalisering vraagt om moedige ‘stop en denk!’ leiders

Het is moeilijk om in deze tijd even stil te staan aan na te denken als leider. Toch zouden we...

Tijdens een college aan The School of Life spreekt de Brit Alain de Botton over pessimisme. Dat zouden we eens wat meer moeten doen, vindt hij. ‘We leven in een tijd van zelfhulpboeken. Daarin wordt ons verteld dat iedereen met een laptop en een garage de nieuwe Bill Gates kan worden. Het ligt er maar aan hoezeer je het wil’, legt De Botton uit. Falen Onze verwachtingen van onszelf zijn veel te hoog geworden. Dat leidt tot constante teleurstelling. ‘Het is helemaal niet waar dat iedereen de nieuwe Bill Gates kan zijn. Dat is hartstikke moeilijk. De kans dat je faalt is vele malen groter, en dat neem je jezelf dan ook nog kwalijk. Want in een tijd van succes is het je eigen schuld als je faalt.’ Pessimisme De oplossing volgens de filosoof: word meester van pessimisme. Verwacht veel minder van jezelf en de omgeving, dan wordt de teleurstelling ook veel minder. Hij geeft als voorbeeld: ‘Neem ’s ochtends de dag door in je hoofd, met alle mogelijke rampscenario’s. Die zullen waarschijnlijk niet gebeuren, maar mocht het wel zo zijn, dan ben je voorbereid.’

Alain de Botton: ‘We kunnen niet allemaal de nieuwe Bill Gates zijn’

We zijn veel te optimistisch tegenwoordig. En doordat ons verteld wordt dat we de nieuwe Bill Gates kunnen zijn, verwachten...

David Allen: ‘Plan op de natuurlijke manier en creëer ruimte’

De hele dag door krijgen we te maken met projecten, problemen of situaties die energie slurpen. Hoe kunnen we zo...

Leiderschapsdenkers #3: Zo kom je beter aan je eigen doelen toe

‘Door de hectiek en de waan van de dag, kom ik eigenlijk nooit aan mijn eigen doelen toe.’ Herkenbaar? In...

Overtuigen is als verliefdheid, de ander bepaalt je succes

Sommige mensen kunnen zo goed overtuigen dat ze altijd gelijk krijgen. Terwijl een ander misschien een veel beter idee heeft....

In het nieuws: Gert-Jaap Hoekman (hoofdredacteur NU.nl)

John de Mol heeft zijn oog laten vallen op NU.nl, nu in handen van het Finse Sanoma. Een portret van...

Partnerartikelen

Hoe duurzame, drijvende woningen de woningnood in Nederland kunnen oplossen

Waar in Nederland kun je de komende vijf jaar eenvoudig een miljoen woningen bouwen? Op het water, en nog duurzaam...

elleke van gelder creatieve vuurkracht creatiever worden

Ex-politievrouw helpt je creatiever worden: ‘Lap de ongeschreven regels aan je laars’

Een brainstormsessie is veel te keurig, leuk en veilig. Zet creativiteit juist in om bestaande structuren, gewoonten en denkpatronen te...

Trumps importheffingen: de genadeklap voor de geplaagde Europese staalindustrie?

Het is Europa niet gelukt om de Amerikaanse importheffingen van 50 procent op staal en aluminium van tafel te krijgen....

Miljardencontract voor Boskalis en Allseas in Taiwan – Groningse startup Ivy Medical is failliet

Ook nieuws: Philips legt zich niet neer bij Amerikaanse importheffingen, DataSnipper bundelt krachten met Microsoft voor nieuwe AI-agents, afslankmiddelenmaker Novo...

Woelige tijden? ‘Pak de regie: jij bepaalt hoe je je bedrijf runt, niet Trump’

Amerikaanse inmenging in je duurzaamheids- en diversiteitsbeleid, importheffingen voor je klanten in de VS, beurskoersen die flink schommelen. Het zijn...

Waarom jouw vraag niet altijd een AI-antwoord verdient (en soms beter naar Google kan)

Terwijl duurzaamheid bovenaan de agenda staat in boardrooms, blijkt AI een blinde vlek. Ruim vier op de tien managers blijkt...

albert einstein mileva maric emmy noether

Zonder deze vrouwen hadden wij waarschijnlijk nooit van Einstein gehoord

Albert Einstein wordt wereldwijd gevierd als een genie, maar zijn succes had hij mede te danken aan briljante vrouwen. Zijn...

Geen ceo of functietitels: bij startup Duna is iedereen een Pokémon

Bij de meeste bedrijven krijg je een functietitel die precies weergeeft waar je staat in de pikorde. Zo niet bij...

chatgpt salaris mannen vrouwen loonkloof

Nieuwe baan? ChatGPT raadt vrouwen aan tot 120.000 dollar minder salaris te vragen

Wees voorzichtig met loontips van chatbots als ChatGPT als je start met een nieuwe baan. AI-taalmodellen adviseren vrouwen structureel om...

Christian Klein, CEO van SAP SE, over effectieve AI implementatie strategieën voor bedrijven

Christian Klein (ceo SAP): ‘Hier zou jouw AI implementatie strategie moeten beginnen

De investeringen in kunstmatige intelligentie bereiken ongekende hoogten. Van het Amerikaanse 'Stargate'-project van 500 miljard dollar tot Europa's belofte van...

ursula von der leyen donald trump handelsakkoord eu vs

Akkoord tussen Amerika en EU: heffing van 15% – Avantium krijgt lucht met 10 miljoen van Invest-NL

Ook nieuws: Schiphol mikt op 70 miljoen reizigers in 2025, managers Amsterdamse luxegym op non-actief na uitbuiten schoonmakers, klimaatschokken drijven...

Catastrofe-obligaties: zo verplaatsen verzekeraars klimaatrisico’s naar beleggers

Door klimaatverandering nemen de risico’s van de schade die natuurrampen aanrichten toe voor verzekeraars. Die wenden zich in toenemende mate...

i.s.m. ABN AMRO MeesPierson

Hoe Wajer Yachts uitgroeide tot wereldspeler in luxejachten

In de wereld van luxejachten speelt Nederland al jaren een toonaangevende rol. Wajer Yachts is zo'n speler van naam, met...

Waarom vooral miljardairs financiële therapie nodig hebben: ‘Wij dragen de kosten van hun problemen’

Miljardairs hebben dringend financiële therapie nodig. Niet dat ze bang zijn om failliet te gaan. Hun angsten uiten zich in...

Nederlandse startups halen meer geld op – ACM tikt energiebedrijven op vingers voor opzegkosten

Ook nieuws: Europese autoverkoop loopt terug, hybride wagens wel populair, oud-zakenpartners eisen miljoen van Youfone-oprichter, Heineken weer terug in de...