STELLING Een nieuwe directeur kan niet omschrijven wat zijn adviesbureau nu eigenlijk doet. Zijn bedrijf (40 fte) is een steeds losser geheel en, erger, ook de scheidslijn tussen de eigen organisatie en de netwerken van de consultants wordt steeds onduidelijker. Moet hij de organisatie stroomlijnen? Of moet hij een nieuwe vlag bedenken voor z’n lading, met daarbij de vraag: hoe doe je dat?
‘Moet ik onze consultants aan de lijn leggen?’
Rob Pols ceo ict-dienstverlener AtosOrigin
“Is een organisatie het spoor bijster, dan is er maar één plek om te beginnen: de klant. Wat willen zij en wat is hun beeld van de organisatie? Ik zou met 10 klanten om tafel gaan zitten en die vraag stellen. De vervolgvraag is dan: is mijn organisatiestructuur een reflectie van de wensen van die klanten?
De volgende stap is dan focus aanbrengen. Dit bedrijf kan met zijn 40 medewerkers maximaal 3 focusgebieden bieden, maar 2 is nog beter. Dan moet je dus ook kritisch kijken naar de mensen die er werken. Wie passen er bij die focus en wie niet? Een deel zal afvallen, die posities kun je vullen met passende mensen en zo de focus van de organisatie scherper krijgen.
Ik vermoed dat in het verleden de eigen ambitie te veel leidend geweest is en niet de wens van de klant. Het is beter om goeroes en nieuwe ontwikkelingen te volgen.
Daarnaast heeft het management een cruciale rol. Bij organisaties tot 10 man draagt sociale controle bij aan de focus. Met 40 mensen verwatert die en dat leidt ook tot een diffuser beeld. Het management moet op dagelijkse basis sturen op de eenheid van de bedrijfsactiviteiten.”
Hein Knaapen directeur human resources KPN
“Mijn eerste baas bij Philips leerde me een belangrijke les: als je niet in 1 A4’tje kunt uitleggen wat je doet, heb je het zelf niet begrepen. Dit is bij deze organisatie ook aan de hand. Er kunnen veel verschillende oorzaken zijn voor deze wanorde: toegeeflijkheid, gebrek aan kritische zin, te veel middelpuntvliedende krachten, gebrekkige leiding, kies maar. Maar ongeacht de oorzaak, de verandering moet beginnen bij de heroriëntatie op waar de organisatie voor is. Welk product of welke dienst leveren we nu eigenlijk? Dat is het makkelijkste deel.
Daarna volgt het lastige deel: de professionals zullen opnieuw moeten worden gedisciplineerd. Zij moeten terug naar het werk waar ze oorspronkelijk voor zijn aangenomen. De professionals zijn in de periode dat het bedrijf niet strak werd aangestuurd een eigen leven gaan leiden. Dat terugdraaien is een lastig proces, vaak ook een bron van veel arbeidsconflicten. Ik hoop voor de directeur dat hij daarvoor de ruggengraat heeft en dat niet al te veel medewerkers een in steen gebeitelde -arbeidsovereenkomst hebben. Het is een noodzakelijke fase waar hij met zijn bedrijf doorheen moet. Want als hij dat niet doet, kan hij wel vergeten dat zijn organisatie impact krijgt of – voor zover nog aanwezig – houdt.”
Onno Maathuis zelfstandig adviseur en founding father van adviesbureau De BR-ND Positioneringsgroep
“Deze directeur moet het in de eerste plaats niet hebben over zijn bedrijf, maar over de markt waarop hij opereert. Hoe hij met zijn organisatie op die veranderende markt inspeelt, dát moet zijn verhaal zijn. Een lossere netwerkstructuur kan dan juist heel verstandig zijn. De organisatie stroomlijnen en terug in het harnas jagen is het terugdraaien van de klok. Zou ik niet doen.
Beter is het om te ‘hercategoriseren’, zoals dat in jargon heet: een nieuwe beschrijving voor je activiteiten vinden. Oliebedrijven zijn nu bijvoorbeeld energieleveranciers geworden, ze doen niet meer alleen in fossiele brandstof. Of neem Durex, eens condoomfabrikant gericht op bescherming, nu leverancier van een breed assortiment ‘speelgoed voor volwassenen’. Zo kun je ook stellen dat de termen ‘consultant’ en ‘adviseur’ eigenlijk verouderd zijn. Kennisintensieve organisaties werken in netwerkverband. De directeur kan dus beter daar een visie op formuleren. Waarom is zijn organisatie beter in het leggen van verbindingen dan zijn concurrent? Dat moet zijn verhaal zijn. Misschien moet hij ook naar een nieuwe term om zijn voormalige consultants te duiden.”
Zijn startup is nu 6 miljard waard: heeft Pim de Witte met General Intuition een Nederlandse AI-kampioen gebouwd?
Hij sloeg een overnamebod van OpenAI af, haalt honderden miljoenen op en zijn startup is 6 miljard waard. Het is wel duidelijk: Pim de Witte heeft goud in handen met General Intuition, het AI-bedrijf dat gamedata inzet om robots slimmer te besturen. Is er een Nederlandse AI-gigant in de maak?
1. Huh, een Nederlands AI-bedrijf dat 6 miljard waard is?
Alsof je een emmer leeggooit, ja. Pim de Witte en zijn compagnon Iggy Harmsen zijn krap anderhalf jaar onderweg met General Intuition en haalden vorig jaar oktober al 134 miljoen op. Het vreet geld wat ze doen – een AI-model trainen, waarover later meer – want in juni regelden ze opnieuw een verse 320 miljoen dollar.
Tegen een waardering van 2,3 miljard. En alsof dat nog niet snel genoeg gaat: General Intuition onderhandelt alweer over nog eens 200 miljoen vers kapitaal, tegen een waardering van dit keer 6 miljard! De fundingronde is nog niet compleet, maar ‘bronnen’ melden dat er flink meer belangstelling is dan er aandelen te vergeven zijn.
Valor Equity Partners, Point72 Ventures, en Seven Seven Six stappen nieuw aan boord. Bij de vorige ronde stortte het Amerikaanse techfonds Khosla Ventures geld, net als Amazon-oprichter Jeff Bezos, voormalig Google-ceo Eric Schmidt en bekende Nederlandse namen als Jelle Prins (Cradle) en Job van der Voort (Remote).
2. Wat maakt General Intuition zo hot?
Iedereen wil zakendoen met De Witte (30), omdat hij een zogeheten World Model bouwt. De AI-hype draaide voor het grote publiek tot nu toe om Large Language Models (LLM’s), de taalmodellen die werden gevoed met oneindig veel teksten en daardoor verbluffend goed zijn in het produceren van tekst, plaatjes en softwarecode.
Prima voor alles wat op schermen draait, maar in de driedimensionale ‘echte’ wereld kom je niet ver met het voorspellen van het volgende woord. Een drone of robot met AI trainen, vraagt om heel andere analyses van ruimte en tijd en daarvoor worden nu deze World Models gebouwd.
Physical AI is het gedoopt, en de wereld zir we echt op te wachten; World Models gelden als dé next big thing in generatieve AI. Of het nu een autonome drone in Oekraïne is of een brave robot in een distributiecentrum van Amazon: dankzij World Models worden ze straks veel handiger in het manoeuvreren in de driedimensionale wereld. AI goes from bits to atoms, in de woorden van De Witte.
Dat is best een stoer verhaal: OpenAI, de maker van ChatGPT, schijnt vorig jaar al een half miljard dollar te hebben geboden voor General Intuition. Dat aanbod sloeg De Witte koeltjes af. Hij was tot nu toe best succesvol in de gamewereld: hij runde als puber al servers waarop gamefanaten online konden spelen en gaf ook zelf spellen uit.
MT/Sprout nam hem destijds al op in de 25 onder de 25 van veelbelovende jonge ondernemers. Zijn laatste startup in de branche was Medal.tv, een dienst waarmee gamers hun favoriete spelfragmenten konden opslaan.
Die laatste data vormen de goudmijn waarop General Intuition zit. Jaarlijks slaan 10 miljoen gebruikers samen 2 miljard fragmenten op, die in de database belanden als verzameling driedimensionale coördinaten. De informatie over al die bewegingen, botsingen, valpartijen en andere spelacties door de tijd heen is heel geschikt om een omgeving te simuleren en te voorspellen hoe een robot daarop moet reageren en anticiperen.
‘Taalmodellen voorspellen het volgende woord, en met tekst kun je sowieso in beperkte mate de wereld waarin we leven te beschrijven. Een World Model kan dat wel’, zei De Witte eerder tegen MT/Sprout. Hij kwam op het idee voor zijn AI-bedrijf nadat hij in 2024 papers ging lezen over AI-modellen die met ruimtelijke data worden gevoed. ‘Eind dat jaar gingen we eens wat proberen met onze data. Dat bleek goed te werken.’
4. Er zullen toch wel concurrenten zijn?
World Models worden zeker ook op andere plekken getraind. Ook in de labs van Anthropic, OpenAI, Google en andere grote AI-partijen, maar zij zijn op productniveau vooral zoet met modellen die goed zijn in tekst, beeld en programmeren. Ook Nvidia en xAI van Elon Musk trainen World Models – Musk wil zijn Tesla-robots natuurlijk zo slim mogelijk krijgen.
Het zijn vooral startups die met de fysieke modellen aan de slag zijn. Voormalig Stanford-professor Fei-Fei Li timmert aan de weg met World Labs, dat met honderden miljoenen van Nvidia, AMD en andere grootheden werkt aan een ruimtelijk AI-model.
Veelzeggend is dat niemand minder dan Yann LeCun, een van de godfathers van AI, vertrok bij Meta om voor zichzelf te beginnen met een startup die zo’n driedimensionaal model traint. Na jaren sleutelen in het lab van Meta lanceerde hij dit voorjaar AMI Labs, waarvoor hij meteen 1 miljard dollar aan funding regelde.
Veel meer geld dan onze Pim de Witte, maar AMI mist dan weer die Heilige Graal aan trainingsdata die de Nederlanders wel hebben. General Intuition heeft overigens nog geen officieel product en het noemt zichzelf een Frontier Research Lab, maar klanten betalen al voor toegang tot zijn model – tegen het FD had De Witte het over een omzet van 40 miljoen dollar op jaarbasis, eind 2025.
5. Heeft Nederland nu een AI-kampioen in huis?
Dat ligt eraan hoe Nederlands je General Intuition inschat. De Witte is een eigenzinnige ondernemer die al meer dan tien jaar in Londen en de laatste tijd in New York woont. Hij komt zelf uit Nijmegen, zijn bedrijven staan in Naarden ingeschreven. Ook de servers waarop de gamedata staan, heeft hij niet naar de VS gehaald.
‘We hebben het expres zo opgezet dat de data in Europa staat en de modellen in de VS draaien. Hier zitten onze klanten, het is hier voor ons ook makkelijker om investeringen op te halen’, zei De Witte daar eerder over.
Een Nederlandse oprichter, een Nederlandse entiteit en Nederlandse servers. Daarna houdt het oranjegevoel wel op. General Intuition heeft nu Amerikaanse aandeelhouders. De meeste research en andere activiteiten verricht het in de States, waar het meeste talent te vinden is, en natuurlijk de GPU’s, de chips waarop AI draait. De Witte opende wel kantoren in Genève, Londen, Parijs en zoekt ook in Nederland een geschikte plek voor een vestiging.
6. Ah, weer een founder die vertrekt naar de States
Nou, dat is misschien wel het meest eigenzinnige aan De Witte als ondernemer: hij blijft nadrukkelijk met een been in Europa staan en denkt graag mee over de strategische onafhankelijkheid van Nederland en Europa. Vorige week nog schetste hij in een essay nog de positie van Nederland in een wereld vol AI-geweld.
Het is zonde van het geld om een model à la ChatGPT van de grond af te trainen, stelt hij. Taalmodellen zijn er voldoende, ook open source, en die moet Nederland gebruiken om voorop te blijven lopen in de domeinen in biotech, halfgeleiders en natuurwetenschappen waarin we nu al sterk zijn. Met de toonaangevende kennis en unieke data die we daarover al in huis hebben, zetten we dan AI in om nóg sterker te worden.
De rivaliteit tussen Sam Altman en Dario Amodei gaat over meer dan de beursgang
Sam Altman, topman van OpenAI, en Dario Amodei, topman van Anthropic, zijn al jaren rivalen van elkaar. Ze maken elkaar ook gewoon publiekelijk uit voor leugenaar. Met een beursgang op komst neemt de strijd alleen maar toe. Voor wie zullen investeerders straks kiezen?
Sam Altman (links) en Dario Amodei maken elkaar in het openbaar graag het leven zuur. Foto: Getty Images
Rivaliteit in techland is niks nieuws. Steve Jobs (Apple) had het land aan Bill Gates (Microsoft) en vice versa. Larry Ellison (Oracle) en Marc Benioff (Salesforce) kunnen niet door een deur. Elon Musk (SpaceX) is dan weer in conflict met Jeff Bezos (Amazon), Mark Zuckerberg (Meta), Sam Altman (OpenAI) en wie er verder nog op zijn pad komt.
Bij al die strijd hebben investeerders lange tijd garen gespind, want kemphanen willen natuurlijk winnen. Ze innoveren sneller, beconcurreren elkaar op prijzen of proberen op een andere manier marktaandeel te veroveren. Dat geldt zeker ook voor rivalen Sam Altman en Dario Amodei.
De topmannen van OpenAI en Anthropic strijden beiden om de gunst van de beleggers. Zo hebben ze vrijwel tegelijkertijd in juni een beursgang aangekondigd. Beide bedrijven rekenen op een waardering van meer dan een biljoen dollar.
Record van SpaceX breken
De prospectus van Anthropic wordt binnen enkele weken verwacht. OpenAI houdt de lippen nog stijf op elkaar, maar zal wellicht snel reageren. Beide bedrijven willen het record breken van SpaceX, dat in juni meer dan 86 miljard dollar ophaalde bij de beursgang.
Ze hebben verse miljarden nodig voor het inkopen van meer rekenkracht en chips om nieuwe AI-modellen en -toepassingen te blijven ontwikkelen. Anthropic, de maker van Claude, heeft op dit moment de beste papieren. Het bedrijf laat namelijk duizelingwekkende groeicijfers zien.
De omzet in het tweede kwartaal is opeens verveertienvoudigd vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder: tot 11,5 miljard dollar. Dat beweert Bloomberg, waarbij wordt aangetekend dat dit voorlopige cijfers zijn van een privébedrijf.
Een andere indrukwekkende voorspelling dateert van dit voorjaar: Anthropic meldde toen tachtig keer zoveel omzet en gebruikers te hebben als vorig jaar. Zelf had het bedrijf rekening gehouden met een groei van een factor tien.
PR voor investeerders
Die groei van Anthropic is pure PR richting investeerders. Zij kijken namelijk naar groeipotentieel. Bij volwassen bedrijven is er een jaarlijks rendement van een paar procent, bij de grote groeiers kunnen beleggers veel meer scoren.
Anthropic is in twaalf weken tijd van een waardering van 350 miljard dollar naar meer dan 900 miljard geschoten. Dat maakt het volgens de Financial Times een van de snelstgroeiende bedrijven in de geschiedenis.
OpenAI vindt dat zijn rivaal beleggers zand in de ogen strooit. En dus vertelt Altman aan investeerders en medewerkers dat Anthropic zijn omzet met miljarden overschat – en dat dit komt omdat de kosten voor de diensten van Amazon en Google niet worden afgetrokken.
‘Het is totale oorlog tussen deze jongens’, zegt Anastasios Angelopoulos tegen Reuters. Hij is ceo van Arena, een toonaangevend bedrijf in AI-benchmarking en -evaluatie. ‘Telkens als er een nieuwe release van Anthropic verschijnt, wordt er op gegokt dat OpenAI snel zal volgen, en omgekeerd.’
OpenAI staat er met het oog op groei iets slechter voor, maar dat tij kan zo keren. Het bedrijf heeft lange tijd het voordeel gehad om met ChatGPT de eerste te zijn. Dat leverde duizelingwekkende groeicijfers op. Inmiddels heeft het 42 procent van de markt voor grote taalmodellen (LLM’s) in handen.
Met zo’n groot aandeel is de rek er wel een beetje uit. Dat blijkt ook uit de groei op jaarbasis: 18 procent. Anthropic komt aan 14 procent marktaandeel, maar genereert per gebruiker een hogere omzet. Met dank aan de zakelijke toepassingen. En de groei van het marktaandeel op jaarbasis is veel hoger, die staat op 215 procent.
Altman staat echter niet stil en werkt hard aan meer winstgevendheid. Zo wil hij ChatGPT omvormen tot een superapp waarin alles wordt gecombineerd. Ook worden de prijzen fors verlaagd, zelfs van de meest geavanceerde modellen. Daarmee hoopt hij klanten van Anthropic af te pakken. De rivaliteit tussen de twee zal dus nog wel even doorgaan.
De bron van de rivaliteit
Hoe is die ruzie eigenlijk ontstaan? Op naar de bron. Dario Amodei is voormalig vicepresident research bij OpenAI en dus een oud-collega van Altman. Tussen de twee botert het al jaren niet. Amodei vindt dat hij te weinig waardering krijgt voor het werk dat hij doet aan GPT-2 en -3.
Ook gaan uitspraken binnen het bedrijf over het verkopen van AI aan de Russen en Chinezen voor hem veel te ver, schrijft The Washington Post. De miljardendeal die OpenAI in 2019 sluit met Microsoft, valt evenmin in goede aarde. Daardoor wordt het een veel te commercieel bedrijf, vindt Amodei.
Eind 2020 stappen hij en zijn zus Daniela op. Tegen Bloomberg legt hij uit waarom: ‘Waarom zou je nog ruzie blijven maken met iemand die niet dezelfde visie heeft en die je niet vertrouwt?’
Ze nemen nog vijf andere collega’s mee en richten met dit groepje begin 2021 Anthropic op. Allemaal zijn ze ervan overtuigd dat AI veel verantwoordelijker en vooral veiliger beheerd moet worden voor de samenleving. Anthropic gaat het anders doen, het wordt een bedrijf met een geweten.
De anti-OpenAI
Het nieuwe bedrijf start als ‘public benefit corporation’. Een rechtsvorm die het mogelijk maakt om winst te combineren met een positieve maatschappelijke impact. Anthropic moet de ‘anti-OpenAI‘ worden.
In november 2022 krijgt OpenAI er lucht van dat de training van de AI-chatbot waar Anthropic aan werkt – Claude – voorbij is. Altman wil eerder zijn en legt de zweep erover bij zijn mensen. Twee weken later lanceert hij ChatGPT. Anthropic zegt later dat Claude vertraagd is, omdat er nog onderzoek moest worden verricht naar de veiligheid ervan.
ChatGPT slaat in als een bom. Vooral bij consumenten gaat het hard. Maar de board van OpenAI krijgt het een jaar later aan de stok met Altman. Het vertrouwen in zijn leiderschap is weg. Hij zou te veel leugens verkopen. Ook is er bezorgdheid over zijn gebrek aan aandacht voor veiligheid.
Wanneer Altman wordt ontslagen bij OpenAI kijkt de board naar Amodei. Even hangt het voorstel om de twee AI-labs te fuseren in de lucht, waarbij Amodei de leiding zou krijgen. Wanneer Altman, die na enkele dagen weer terugkeert, ervan te horen krijgt, is hij woedend en zint hij op wraak. Dit komt nooit meer goed.
Amodei loopt dan wel achter met Claude, maar focust zich veel meer op de zakelijke markt. Het kost hem drie jaar om in te lopen op OpenAI. Het keerpunt volgt eind 2025, wanneer Anthropic een sterke update van Claude Code lanceert. Die wordt enorm populair onder ontwikkelaars. Aanleiding voor OpenAI om de inspanningen voor de zakelijke markt te verdubbelen. En meer te investeren in zijn eigen codeertool, Codex.
Bij de rivaliteit hoort ook dat er steken onder water worden uitgedeeld. Zoals de miljoenen kostende reclamecampagne waarin Anthropic advertenties op chatbots afbrandt. Altman reageert dat Anthropic ‘de rijken bedient met dure producten’, terwijl OpenAI ‘AI naar de miljarden mensen brengt die niet kunnen betalen voor abonnementen’.
Soms zijn het net kleine kinderen. Wanneer de Indiase premier Narendra Modi in februari dit jaar alle tech-topmannen op het podium roept om eenheid te tonen en de handen ineen te slaan, weigeren Altman en Amodei dat.
Clash met defensie
Altman maakt dan weer handig gebruik van de harde botsing tussen Anthropic en de Amerikaanse Defensie. Anthropic wil niet dat hun AI-model Claude wordt gebruikt voor massasurveillance en autonome oorlogsvoering.
President Donald Trump haalt eind februari uit: Anthropic is ‘woke’ en ‘links-radicaal’. Hij geeft het bevel om de tools van Anthropic binnen zes maanden uit te faseren. Minister Pete Hegseth doet er nog een schepje bovenop door Anthropic als risicovolle leverancier te bestempelen.
Een primeur voor een Amerikaans bedrijf, maar niet in positieve zin. Iedereen die zakendoet met het leger mag niet langer met Anthropic werken. OpenAI biedt zonder scrupules zijn AI-modellen aan. Enkele uren later is de deal gesloten.
Amodei krijgt even een fittie op Slack. Hij stuurt een lange litanie naar zijn 3.000 werknemers waarin hij Altman en de Amerikaanse regering uitmaakt voor leugenaars. ‘Wij hebben Trump niet op dictatoriale wijze lof toegezwaaid (terwijl Sam dat wel heeft gedaan).’ En ‘wij spelen niet onder één hoedje om veiligheidstheater op te voeren’, zo klinkt het.
Het opstaan tegen Trump & co heeft Anthropic geen windeieren gelegd. De hele wereld weet nu waar het bedrijf voor staat: een betrouwbare partner die focust op veiligheid. Hetzelfde trucje haalt Amodei uit met de vertraging van Mythos, een nieuw AI-model waarmee het hacken van banken of nucleaire wapens een eitje wordt.
Ook daarmee haalt hij de wereldpers. Sommigen beschuldigen hem ervan veiligheid als marketingtool in te zetten – net nu het publieke sentiment over AI aan het veranderen is. Ook de Amerikanen zien niet alleen hun banen verdwijnen door AI. Ze zien ook dat hun drinkwater en stroom aan steeds meer datacenters worden geleverd. En dus groeit het verzet.
Dat is koren op de molen van Amodei. Hij ziet een toekomst waarin AI wordt gedomineerd door een klein aantal bedrijven. Anthropic wil daar absoluut bijhoren om dat op een veilige manier te doen en de impact op de mensheid positief te houden.
OpenAI wil uiteraard ook bij dat selecte clubje horen. Altman is wél bereid om daarvoor een aantal vangrails bij AI weg te halen. De vraag bij de beursgang is voor welke toekomst de beleggers zullen kiezen. En is er straks wel een winnaar aan te wijzen? Of blijven ook deze rivalen, net zoals hun illustere tech-voorgangers, elkaar gewoon scherp houden?
Wijnland Italië is al om, en nu stort ook bierbrouwer Swinkels zich op 0.0-wijn (uit blik)
Bierbrouwer Royal Swinkels gaat nu ook wijn maken: alcoholvrije wijn, uit blik. Dat is volgens experts minder gek dan het lijkt. Alcoholvrij bier is inmiddels volledig omarmd in Nederland, en ook 0.0-wijn is aan een voorzichtige opmars bezig. En dat blikje? ‘Ze richten zich duidelijk op een jongere doelgroep.’
Barloca, de nieuwe 0.0-wijn van brouwerij Royal Swinkels, komt in twee varianten: bianco (wit) en rosso (rood). Foto: Royal Swinkels
Royal Swinkels, het bedrijf achter bekende biermerken als Bavaria en La Trappe, stapt in wijn. Niet zomaar wijn: de brouwerij lanceert een alcoholvrij wijnmerk, Barloca genoemd, verkrijgbaar in bianco (wit) en rosso (rood). De wijn zit bovendien niet in flessen, maar in blikjes.
Opvallend? Het is minder gek dan het lijkt, zegt Francois Sonneville, voormalig sectoranalist dranken bij Rabobank en nu adviseur van bedrijven in de drankindustrie. ‘Ik zie steeds meer bierbrouwers die hun portfolio verbreden, zoals de Carlsberg Group, die frisdrankmaker Britvic in 2024 inlijfde. Ze worden all-beverage companies, zoals ik dat noem.’
Krimpende bierplas
Die omslag is geen luxe, maar noodzaak: de bierplas krimpt. Nederlanders drinken namelijk steeds minder. Tussen 2000 en 2024 daalde de alcoholconsumptie in ons land van 10,1 liter naar 7 liter pure alcohol per hoofd van de bevolking, een daling van ruim 30 procent (Trimbos-instituut).
Dat voelen bierproducenten in hun omzet. In ons land liep de totale bierverkoop in 2025 iets terug ten opzichte van een jaar eerder (-1,8 procent), blijkt uit cijfers die NOS opvroeg bij de Nederlandse Vereniging voor Brouwers.
Er is een verschil tussen alcoholvrije en alcoholarme dranken. Voor bier geldt volgens de Nederlandse Warenwet dat de alcoholvrije variant minder dan 0,1 procent alcohol mag bevatten en de alcoholarme variant tussen de 0,1 en 1,2 procent alcohol. Voor andere alcoholvrije dranken zijn geen wettelijke definities. Dat zegt iets over hoe breed 0.0-bier inmiddels is omarmd; de dagen dat Youp van ‘t Hek een alcoholvrij biermerk met één goedgemikte grap de nek kon omdraaien – RIP Buckler – behoren definitief tot het verleden.
In die cijfers zit ook de verkoop van alcoholvrij en alcoholarm bier (no & low in jargon, zie kader). Die categorie groeide juist wel: van een marktaandeel van 7,6 naar 8,9 procent. Dat verklaart volgens Sonneville waarom de schade voor brouwers nog relatief meevalt. ‘Ze gaan op zoek naar alternatieve categorieën’, zegt hij. ‘En 0.0-bier is inmiddels volledig ingeburgerd.’
Dat blijkt ook uit de cijfers. Ongeveer een op de zes volwassenen (16,7 procent) drinkt elke maand alcoholvrij bier (Trimbos Instituut, 2024), tegen ongeveer een op de tien (9,8 procent) in 2018.
Druiven en regio’s versus merken
De categorie waar Swinkels zich nu zo enthousiast op stort, alcoholvrije wijn, is met een aandeel van nog geen 2 procent beduidend minder gewild. Hoe komt dat? ‘De biersector loopt vijftien tot twintig jaar voor op de wijnindustrie’, zegt Frederike de Groot. Ze is medeoprichter van World of Nix in Amsterdam, bij de opening in 2021 de eerste alcoholvrije slijterij in Nederland. ‘Traditionele wijnhuizen gaan zich er nu pas in verdiepen.’
Dat heeft een aantal redenen. Om te beginnen verschillen de bier- en wijnindustrie wezenlijk van elkaar, vertelt Sonneville. ‘Wijn draait om druivensoorten en regio’s. Bier om merken. Consumenten vertrekken vanuit de merkbeleving: ze willen Heineken of Stella Artois. Nu de bierconsumptie daalt, zullen producenten onder die merkparaplu met 0.0-alternatieven moeten komen. Consumenten vragen daar ook om. Deze concerns zijn kapitaalkrachtig genoeg om de miljoeneninvesteringen die daarvoor nodig zijn, te doen.’
Dat is meteen het tweede punt: waar de biersector wordt gedomineerd door grote spelers als AB Inbev, Heineken en Carlsberg, is de wijnindustrie gefragmenteerder. Dat maakt het voor traditionele wijnhuizen moeilijker om het voortouw te nemen in deze ontwikkeling, denkt Sonneville. ‘Veel bedrijven missen bovendien de marketingkracht die nodig is om zo’n nieuw product goed in de markt te zetten.’
Royal Swinkels, in 2025 goed voor een omzet van 1,18 miljard euro en een nettowinst van 27,2 miljoen euro, heeft die marketingpower wel.
0.0-wijn is geen druivensap
Daarnaast is alcoholvrije wijn – specifieker: goede alcoholvrije wijn – moeilijker om te maken dan 0.0-bier. Alcoholvrije wijn wordt vaak weggezet als ‘druivensap’, maar dat klopt niet, zegt Sonneville: ‘Alcoholvrije wijn wordt op dezelfde manier gemaakt als gewone wijn. De druiven worden vergist, waarbij de suikers worden omgezet in alcohol. Daarna gaat de wijn op vat om te rijpen. Als laatste stap wordt de drank onder verhitting van de alcohol ontdaan.’
Door het verhitten gaat een gedeelte van de smaak en aroma’s verloren, al is de technologie om die te behouden volgens experts de laatste jaren enorm verbeterd. Bij bier is de alcohol wat minder bepalend voor de smaak; bier heeft ook de bitterheid van hop en bevat vrijwel altijd koolzuur, twee eigenschappen die helpen om de afwezigheid van alcohol op te vangen.
Dat verklaart mogelijk ook waarom juist 0.0-bubbels zo goed scoren binnen het alcoholvrije wijnsegment: volgens het Frans-Belgische onderzoeksbureau Into The Minds vertegenwoordigen mousserende wijnen binnen de categorie bijna 60 procent van de totale waarde.
Het wijnschap van World of Nix in Amsterdam. Er komen steeds meer goede 0.0-wijnen op de markt, zegt medeoprichter Frederike de Groot. Foto: World of Nix
Een Heineken 0.0-biertje is tegenwoordig bijna niet meer te onderscheiden van een regulier pilsje, maar alcoholvrije wijn is volgens De Groot (World of Nix) echt een ander product dan de alcoholhoudende variant. ‘Zoals een hamburger van rundvlees ook een ander product is dan een vegaburger’, zegt ze. ‘Ik ben daaraan gewend: als ik nu alcohol drink, vind ik het heel scherp. Maar daarvoor moet je een switch maken en dat vraagt iets van de consument. Die moet zich openstellen voor iets nieuws.’
Kwaliteit moet omhoog
Bij World of Nix stappen vaak klanten binnen met wat De Groot een ‘vervangingsvraag’ noemt. ‘Mensen die een alternatief zoeken voor chardonnay, bijvoorbeeld. Maar een alcoholvrije chardonnay smaakt anders dan een alcoholhoudende chardonnay. Uiteindelijk gaan zulke klanten na het proeven vaak met iets anders naar huis dan waar ze initieel voor binnenkwamen. Een alcoholvrije pinot gris bijvoorbeeld, een drank op basis van botanische kruiden of een sparkling tea. Alcoholvrije wijn is een belangrijk segment voor ons omdat mensen er gericht voor binnenkomen, maar het aanbod daaromheen groeit ook.’
Om consumenten definitief over de streep te trekken, moet de kwaliteit volgens haar verder omhoog. ‘De instap moet goed zijn. Als de eerste alcoholvrije wijn die je proeft een slechte is, haak je af. Dat gebeurt helaas veel.’
Ze verwelkomt de komst van grote spelers als Swinkels in ‘haar’ segment. ‘Ik denk dat dit soort partijen de bekendheid een enorme boost kunnen geven. Als de smaak goed is, tenminste. Daar kan ik niet over oordelen, ik heb de wijn niet geproefd. Ik hoop dat het lekker is, dat staat echt voorop.’
Barloca is het resultaat van twee jaar experimenteren in het laboratorium in Lieshout. R&D-manager Emiel Hendrikx heeft vertrouwen in het eindresultaat, zegt hij tegen het Eindhovens Dagblad. De drank heeft in elk geval niet de ‘gekookte-groentesmaak’ die alcoholvrije wijn vaak heeft: ‘Door onze processen kunnen we de temperatuur in het proces om de alcohol te verwijderen superlaag houden en hebben we dat kunnen voorkomen.’
Zelfs wijnland Italië is om
Ook de horeca kan volgens De Groot een belangrijke rol spelen bij de acceptatie van 0.0-wijn. ‘Wij werken veel samen met de vaste sommelier van Ron Blaauw, die naast de reguliere wijnkaart ook een alcoholvrije wijnkaart heeft samengesteld. Er komen steeds meer wijnen op de markt die een mooie body hebben en goed op smaak zijn, en waar je food pairings mee kunt doen. Onze spumante is bijvoorbeeld heel lekker bij vis en schaaldieren.’
Illustratief is dat wijnland Italië, na jaren van verzet, nu ook over de streep is. Sinds 2021 wordt wijn die is gedealcoholiseerd in de Europese Unie officieel als ‘wijn’ beschouwd. In alle lidstaten behalve Italië; daar moest de regering er niets van weten. Na vijf jaar tegenstribbelen ging het land eind 2025 tóch om en werd de productie van 0.0-wijn alsnog goedgekeurd door de ministeries van Landbouw en Financiën.
Tot vreugde van Italiaanse wijnproducenten, die stonden te trappelen om te beginnen. Ook Barloca is Italiaans: Swinkels selecteerde Zuid-Italiaanse ‘basiswijnen’, die in de brouwerij in Lieshout van alcohol worden ontdaan.
En dat blikje? Barloca is volgens experts duidelijk voor een jongere doelgroep bedoeld. ‘We zien in onze slijterij dat veertig- en vijftigplussers de herkenbaarheid van de wijnfles prettig vinden’, zegt De Groot. ‘Die zullen dit een wat lastigere associatie vinden. Maar twintigers zijn al volledig gewend aan hippe drankjes in blik, zoals hard seltzers en kombucha. Die vinden zo’n single-serve verpakking prima. Deze presentatie maakt het hipper en dat moet ook. We moeten deze categorie sexy maken.’
Efteling-directeur Fons Jurgens: ‘Wij betekenen net zoveel voor Nederland als ASML’
Directeur Fons Jurgens maakte van de Efteling het derde pretpark van Europa. Om die positie vast te houden moet het bedrijf verder groeien. De topman wacht al vijf jaar op de natuurvergunning die daarvoor nodig is. ‘Ik moet manoeuvreren binnen kaders waar weinig beweging in zit. Dat vind ik echt heel moeilijk.’
Fons Jurgens is de langzittende directeur van Efteling ooit. 'Ik ben hier niet voor de aandeelhouders aan het werk, maar voor het bedrijf.' Foto: Efteling
Hij zal de vraag ongetwijfeld al honderden keren hebben gekregen, maar we moeten ‘m toch stellen: heeft Efteling-directeur Fons Jurgens zelf een favoriete attractie? Ja, zegt hij, en die ligt toevallig op een steenworp afstand van het kasteelachtige hoofdkantoor waar we de topman spreken. ‘De Villa Volta. Dat heeft vooral te maken met het feit dat-ie gebouwd werd toen ik hier begon. Het is ook de spannendste attractie waar ik in durf, want ik ben bang voor achtbanen.’
Net als klassiekers als de Villa Volta en Langnek kun je wel stellen dat ook Jurgens bij het meubilair van Nederlands grootste attractiepark hoort. Hij werkt al meer dan dertig jaar bij de Efteling, waar hij in oktober 1995 als 26-jarige trainee begon. Sinds april 2014 heeft hij er de leiding, ook alweer ruim dertien jaar. Daarmee is hij de langstzittende directeur.
Efteling is van zichzelf
Wat maakt zijn baan na al die jaren nog steeds zo mooi? Volgens Jurgens is dat vooral de langetermijnblik waarmee hij zijn werk kan doen. Het attractiepark en alles wat daarbij hoort – onder meer twee vakantieparken, twee hotels en een theater – zijn onderdeel van een BV die onder een stichting hangt, Stichting Natuurpark de Efteling. Dat is de enige aandeelhouder en daarmee de volledige eigenaar van de Efteling. Het bedrijf is steward-owned of, simpeler gezegd, van zichzelf.
Concreet betekent dat onder meer dat het geld dat wordt verdiend het bedrijf niet verlaat. De Efteling boekte in 2025 een winst van 27,2 miljoen euro. Daarvan is voorgesteld ongeveer 7,9 miljoen euro als dividend uit te keren aan de stichting en de resterende 19,3 miljoen euro toe te voegen aan de reserves van de bv, blijkt uit de jaarcijfers.
25.500 zonnepanelen
De Efteling wil in 2030 klimaatneutraal zijn voor scope 1 en 2. Dat wil zeggen: voor de directe uitstoot en de indirecte uitstoot door ingekochte energie. Op het terrein zijn meer dan 25.500 zonnepanelen te vinden, in combinatie met twee megabatterijen, waarmee het bedrijf in 35 procent van de eigen energiebehoefte kan voorzien. De batterijen zijn geïnstalleerd in samenwerking met netbeheerder Enexis en helpen niet alleen om de zelfopgewekte zonnestroom zo optimaal mogelijk in te zetten, maar ook om netcongestie in de regio tegen te gaan.
Dat eerste bedrag wordt volgens Jurgens direct in het park geïnvesteerd, en het uitgekeerde dividend indirect. ‘De bankrekening van de stichting is wat ik onze “spaarpot” noem. Die kunnen we bijvoorbeeld aanspreken voor grote duurzaamheidsprojecten (zie kader).’
Beste reputatie van Nederland
Kortom, als directeur is hij daadwerkelijk voor zijn bedrijf aan het werk, voor het mooier en beter maken van dat bedrijf, en niet om de zakken van aandeelhouders te vullen. Zou hij ergens kunnen werken met, zeg, meer kapitalistisch ingestelde aandeelhouders? ‘Ik denk dat ik het wel zou kunnen, maar de vraag is of ik dan net zoveel voldoening uit mijn werk zou halen als nu.’
We spreken Jurgens omdat ‘zijn’ Efteling een bijzondere mijlpaal behaalde. Het bedrijf veroverde de koppositie in de MT500, het jaarlijkse reputatieonderzoek van MT/Sprout en het Amsterdam Centre for Business Innovation (Universiteit van Amsterdam). De Efteling stootte ASML van de troon; na jaren waarin de chipmachinemaker er met de eer vandoor ging, mag de Efteling zich nu het bedrijf met de beste reputatie van Nederland noemen.
Helemaal als een verrassing kwam dat niet: het park was al jaren aan een gestage opmars in de ranking bezig. Maar toch: wat is er het afgelopen jaar veranderd?
‘Niet zo gek veel’, reageert Jurgens. ‘Ik denk dat we de vruchten plukken van een strategie die we een jaar of acht geleden hebben ingezet. Daarbij zijn we meer gaan focussen op gasttevredenheid en vertrouwen, in plaats van puur op groei. Het afgelopen jaar hebben we voor het eerst op meer dan tachtig dagen een waardering van een 9 of hoger gekregen.’ In 2030 moet minstens de helft van de openingsdagen een 9+ scoren.
Bouwen voor de eeuwigheid
Bij zijn aantreden als directievoorzitter kreeg Jurgens de opdracht om de Efteling, destijds een top tien-park, in de top vijf van Europese attractieparken te krijgen. Dat is gelukt: met bijna 5 miljoen unieke bezoekers in 2025 is de Efteling nu het derde attractiepark van Europa, na Disneyland Parijs (ruim 16 miljoen bezoekers) en het Duitse Europa-Park (ruim 7 miljoen bezoekers, inclusief die van waterpark Rulantica).
Om dat te bereiken, werd de afgelopen tien jaar een hele rits nieuwe attracties geopend: Baron 1898 (2015), Symbolica (2017), Max & Moritz (2020, ter vervanging van de Bob) en Danse Macabre (2024, ter vervanging van het Spookslot).
De Efteling investeert miljoenen in nieuwe mega-attracties, zoals het in 2024 geopende Danse Macabre. Foto: Efteling
Daar gaan grote sommen geld naartoe. Symbolica was bij de opening met een prijskaartje van 35 miljoen euro de duurste attractie voor het bedrijf ooit. Datzelfde bedrag werd op tafel gelegd voor spookspektakel Danse Macabre en het themagebied eromheen. De nieuwe attractie Missie Luminar, die in 2029 opent, gaat naar verwachting 50 miljoen euro kosten.
En dan investeerde het bedrijf nog eens 75 miljoen euro in het vorige zomer geopende Efteling Grand Hotel, een luxehotel in de stijl van de grand hotels die aan het begin van de twintigste eeuw oppopten in grote Europese steden.
‘Als wij iets bouwen, is het voor de eeuwigheid’, zegt Jurgens. ‘Kijk maar naar de Python of Fata Morgana, die zijn er nog steeds. Daarom zijn onze investeringen ook zo hoog.’ Hoe betaalt het bedrijf dat allemaal? ‘In principe doen we alle investeringen uit onze eigen cashflow’, zegt Jurgens. ‘En als dat niet helemaal lukt, lenen we een stukje bij. That’s it. We moeten er ook voor sparen, daarom opent Missie Luminar ‘pas’ over drie jaar.’
Lastige balanceeract
Tussendoor lopen er ‘kleinere’ projecten: een nieuw sprookje in het Sprookjesbos, de Prinses op de Erwt (2025), en naast de Baron 1898-achtbaan opende in mei een vrije val-attractie voor kinderen. Het terrein van Ravelijn, waar het hoofdkantoor deel van uitmaakt, wordt opgeknapt en uitgebreid met een nieuwe parkshow en attractie.
Het is bijna te veel om op te noemen en dat is volgens de directeur precies de bedoeling. ‘We willen ervoor zorgen dat de Efteling over vijfentwintig of vijftig jaar nog steeds aantrekkelijk is. Daarom moeten we blijven vernieuwen. Anders kent iedereen het straks wel. De Efteling moet geen museum worden, we willen juist dat innovatieve park zijn dat blijft verrassen.’
Het is een lastige balanceeract, want hij weet tegelijkertijd dondersgoed dat nostalgie een van de kurken is waarop de Efteling drijft. Dat geldt bij uitstek voor de attractie waarmee het in 1952 allemaal begon: het Sprookjesbos. ‘Dat is de ziel van het park. Ook daar vernieuwen we, maar met kleine stapjes. En de oudere sprookjes onderhouden we goed.’
11 procent bebouwen
Met een oppervlakte van zes hectare neemt Sprookjesbos een kleine 10 procent van het voor bezoekers toegankelijke deel van het park (65 hectare, red.) in beslag. Kijkt Jurgens niet af en toe verlekkerd naar die ruimte met de gedachte: daar zou de Efteling nog zoveel meer mee kunnen doen? Daarover kan hij kort zijn: nee.
‘We zijn een attractiepark in een natuurpark’, zegt hij. ‘Dat is, denk ik, een van de succesfactoren. Juist die ruimte en natuur bieden de mogelijkheid om met elkaar te ontspannen. Je kunt niet attractie op attractie stapelen, dan worden mensen helemaal hyper. We hebben jaren geleden met de gemeente afgesproken dat we maar 11 procent bebouwen en daar houden we ons aan.’
Feit is dat de kaders waarbinnen het bedrijf opereert knellen. Binnen de parkmuren is de ruimte om nieuwe attracties neer te zetten door de 11-procentnorm op, dus wil de directie de hekken verplaatsen. Aan de oostzijde wordt een smalle, langgerekte strook bij het terrein getrokken. Het is nog niet bekend wanneer dat gaat gebeuren. Aan de westkant wordt een groter gebied toegevoegd – waaronder ook een stuk dat al binnen de hekken ligt, en waar Missie Luminar verrijst. De voorbereidingen zijn al begonnen.
7 miljoen bezoekers
De uitbreidingen zijn onderdeel van het bestemmingsplan ‘De Wereld van de Efteling 2030’. De directie zette de ambities al in 2015 op papier, maar het traject naar goedkeuring verliep niet zonder slag of stoot. Het bestemmingsplan werd drie jaar later vastgesteld door de gemeenteraad van Loon op Zand.
Daarop ging een groep van tachtig buurtbewoners bij de Raad van State in beroep. De hoogste rechter was het met de omwonenden eens dat sommige plannen te onduidelijk waren geformuleerd en moesten worden aangepast. In de tussentijd mocht de Efteling niet beginnen met bouwen.
De Efteling is een attractiepark in een natuurpark: maximaal 11 procent mag worden bebouwd. Foto: Efteling
In de zomer van 2021 kreeg het bestemmingsplan alsnog groen licht. Onderdeel van de plannen is dat de Efteling de mogelijkheid moet hebben om door te groeien naar 7 miljoen bezoekers, zegt Jurgens.
‘Die 7 miljoen is geen doel op zich’, legt hij uit. ‘Maar we willen in de top vijf blijven en daarvoor zullen we jaarlijks licht moeten groeien. Die groei is ook nodig om toegankelijk te blijven en de toegangsprijzen zo laag mogelijk te houden.’ Afhankelijk van de dag van het bezoek kost een ticket nu tussen de 40 en 56 euro. ‘Dat is veel geld, dat weten we. Maar onze kosten stijgen ook.’
Jaloers op ASML
Probleem is alleen dat de Efteling een natuurvergunning voor 5 miljoen unieke bezoekers heeft – en daar zit het met 4,98 miljoen gasten (2025) al bijna aan. In 2021 diende het bedrijf een aanvraag bij de provincie Noord-Brabant in voor een nieuwe, ruimere natuurvergunning.
De status daarvan? ‘Die is hetzelfde als vorig jaar en het jaar daarvoor’, verzucht Jurgens. ‘De provincie heeft de afgelopen vijf jaar geen nieuwe vergunningen uitgegeven. Alleen ASML kreeg een uitzondering.’ Hij wil op deze plek geen ‘huilverhaal’ gaan ophangen. ‘Maar tuurlijk ben ik hartstikke jaloers op ASML. Tuurlijk. Wij betekenen net zoveel voor Brabant, wat zeg ik, voor Nederland als ASML. Dat durf ik wel te zeggen.’
Intussen sorteert de Efteling met investeringen als Missie Luminar wél voor op groei. Wat is zonder de nieuwe vergunning het alternatief: een dwangsom van 20 euro betalen voor elke bezoeker die er te veel door de poortjes gaat, zoals het AD schreef? ‘Die 20 euro boete – dat is ook maar iets dat ooit geroepen is’, reageert Jurgens. ‘Waar het ons om gaat, is dat we niet kunnen groeien terwijl dat wel nodig is. Het is echt noodzakelijk dat we een natuurvergunning krijgen die ons die ruimte biedt.’
Ondernemen met de handrem erop
Kan hij plannen maken zolang die vergunning er niet is? ‘We maken plannen. Daarom hebben we bekendgemaakt dat we in 2029 een nieuwe attractie openen, met de kanttekening dat dat passend zou kunnen binnen de huidige kaders. We stoten namelijk minder stikstof uit dan we vergund hebben gekregen.’
De grootste angst van Fons Jurgens is dat de Efteling ‘wegzakt in de middelmaat’. Foto: Efteling
Maar toch, het is ondernemen met de handrem erop. Dat valt hem ook persoonlijk zwaar. ‘Ik ben best een ongeduldig mens. Ik moet nu functioneren, manoeuvreren binnen kaders waar weinig beweging in zit. Dat vind ik echt heel moeilijk.’
Het helpt hem om van zijn hart geen moordkuil te maken en die ‘lichte frustratie’ te delen, intern en extern. ‘Ik probeer met andere bedrijven die hiermee zitten te kijken naar oplossingen en ik spreek veel met raadsleden van de gemeente en de provincie, en ook met de politici in Den Haag. En af en toe loop ik gewoon even het park in. Vandaag lopen hier ook weer 25.000 mensen rond, hartstikke blij. Dan zie je weer waar je het voor doet.’
Maar die bovengrens van 5 miljoen unieke bezoekers móét eraf, vervolgt de directeur, nu licht geagiteerd. ‘We zijn nog steeds positief gestemd dat we op relatief korte termijn een nieuwe natuurvergunning krijgen. Daar is de organisatie op ingericht. Maar mocht dat niet zo zijn – ja, dan hebben we een probleem.’
Wegzakken naar middelmaat
Dat probleem is dat de Efteling de klinkende winstcijfers van de afgelopen jaren dan niet kan vasthouden en de structurele investeringen die het park de afgelopen jaren zoveel verder brachten, niet kan blijven doen. Dan, is Jurgens’ vrees, verliest het sprookjespark op termijn zijn bestaansrecht. ‘Ik denk dat we dan wegzakken in een bepaalde middelmaat.’
Dat is voor hem een grotere angst dan opgeslokt worden door een internationaal conglomeraat, zoals andere Nederlandse pretparken overkwam. Want, zo verzekert de directeur: ‘Een mogelijke verkoop van de Efteling is op aandeelhoudersvergaderingen absoluut geen thema. Onze doelstelling is om over 75 jaar nog steeds te bestaan. Zelfstandig. Onze concurrenten zijn onderdeel van gigantische concerns. Die hebben meerdere parken en overal zie je hetzelfde. Zij trekken óók veel bezoekers, dus ik zeg niet dat het op die manier niet kan. Maar dan word je een van de velen, en wij willen juist uniek blijven.’
Must reads week 34: Lovable, humanoïds en hoe vaak kan Spyker opnieuw beginnen?
De redactie heeft voor jou de beste artikelen van afgelopen week geselecteerd. Dit keer: de humanoïds komen, de snelstgroeiende softwarestartup ooit komt uit Stockholm en Victor Muller geeft na een reeks faillissementen, ruzies met schuldeisers en een eindeloze stoet investeerders wéér een nieuw leven aan Spyker.
Volodymyr Nosov (l) en Victor Muller geven Spyker wéér een nieuw leven.
De humanoïds komen: robots maken zich op voor de werkvloer
Mensachtige robots waren jarenlang vooral goed voor spectaculaire filmpjes met salto’s, dansjes en vechtpartijen. Maar inmiddels wordt het serieus. Hyundai wil 25.000 exemplaren van Boston Dynamics’ Atlas inzetten, BMW experimenteert al met humanoïds in zijn fabrieken en Tesla droomt van massaproductie. De markt kan volgens JPMorgan groeien van 2 miljard dollar in 2025 naar 300 miljard in 2035.
Waarom moet je dit lezen? Humanoïds zouden weleens de volgende grote stap in AI kunnen worden, waarbij China dankzij zijn complete toeleveringsketen voorlopig de beste kaarten heeft.
Meta wist dat kinderen onveilig waren, getuigt klokkenluider
Meta staat in de VS terecht in een megaproces over de veiligheid van Facebook en Instagram voor kinderen. Liefst 29 staten beschuldigen het bedrijf van het illegaal verzamelen van gegevens van kinderen onder de 13 jaar. Vier staten gaan verder en stellen dat Meta zijn platforms bewust verslavend heeft ontworpen. Klokkenluider Arturo Béjar getuigt dat het bedrijf wist dat de veiligheidsmaatregelen tekortschoten.
Waarom moet je dit lezen? MT/Sprout-redacteur Karin Swiers legt uit waarom hier veel meer op het spel staat dan een mogelijke miljardenboete. De aanklagers willen ingrijpen in functies als eindeloos scrollen, autoplay en notificaties en daarmee in de kern van Meta’s verdienmodel.
Onder familiebedrijven kan jarenlang oud zeer sluimeren. Loyaliteitskwesties, onuitgesproken verwachtingen en conflicten tussen familieleden sijpelen door naar de onderneming. Dat kan groei en innovatie blokkeren, talent wegjagen en grote bedrijven uiteindelijk miljoenen kosten. Toch ontbreekt bij meer dan de helft van de familiebedrijven nog altijd formele governance.
Waarom moet je dit lezen? Familiebedrijven bezwijken zelden alleen aan een verkeerde strategie. Vaak zit het echte probleem onder de oppervlakte: oud zeer, loyaliteitskwesties en onuitgesproken verwachtingen die soms generaties teruggaan.
Victor Muller geeft nooit op: Spyker krijgt wéér een nieuw leven
Spyker is terug, opnieuw. Victor Muller presenteerde een nieuwe hypercar van 1,5 miljoen euro en heeft dit keer de Oekraïense cryptomiljardair Volodymyr Nosov achter zich. Die zou honderden miljoenen euro’s in het sportwagenmerk willen steken. Daarmee begint na faillissementen, ruzies met schuldeisers en een eindeloze stoet investeerders een volgend hoofdstuk.
Waarom moet je dit lezen? MT/Sprout-redacteur Philip Bueters reconstrueert de fascinerende ondernemersgeschiedenis van Victor Muller. Een verhaal over tomeloos optimisme, diepe zakken, juridische gevechten en een ondernemer die weigert zijn Spyker-droom op te geven.
Snelstgroeiende softwarestartup ooit komt niet uit Silicon Valley, maar uit Stockholm
Niet Silicon Valley, maar Stockholm bracht de snelstgroeiende softwarestartup ooit voort. Met Lovable kunnen ook mensen zonder programmeerkennis websites en apps bouwen door simpelweg te vertellen wat ze willen. Het bedrijf ging in acht maanden van nul naar 100 miljoen dollar terugkerende jaaromzet en ligt inmiddels op koers voor 600 miljoen. Na een nieuwe investering van 400 miljoen dollar wordt Lovable gewaardeerd op 13,3 miljard dollar.
Waarom moet je dit lezen? MT/Sprout-redacteur Wilke Wittebrood laat zien waarom Lovable veel meer is dan de zoveelste AI-hype. Het Zweedse bedrijf maakt softwareontwikkeling toegankelijk voor vrijwel iedereen en bewijst tegelijkertijd dat Europa nog altijd techbedrijven van wereldformaat kan bouwen.
Om onze site goed te laten functioneren, te verbeteren en u de beste ervaring te geven, gebruiken we cookies! Surfen op deze site = akkoord met cookies. OkLees verder
Privacy- & Cookiebeleid
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
