OpenAI heeft er met de aanklacht van techgigant Apple weer een juridische procedure bij. Dat brengt het aantal rechtszaken tegen de maker van ChatGPT op vijftig, and counting. De meeste zijn in de VS ingediend, maar er lopen ook procedures in Canada, Duitsland en India.
Het bedrijf wordt dus van alle kanten onder vuur genomen. Een juridische nachtmerrie. Sommige van deze zaken kunnen enorme gevolgen hebben. Niet alleen voor OpenAI, maar voor alle AI-bedrijven. De aanklachten zijn onder te verdelen in drie grote blokken: jatwerk voor producten, jatwerk voor content en het veroorzaken van individuele drama’s.
# 1 Het stelen van bedrijfsgeheimen
Apple is in juli de meest recente aanklager van OpenAI. Bij het AI-bedrijf werken inmiddels 400 voormalige Apple-medewerkers, weet de techgigant. Gaan werken voor de concurrent is één ding, maar bedrijfsgeheimen delen is niet de bedoeling. En dat is precies waarover Apple valt.
Sterker nog: volgens de aanklacht bij het gerechtshof van Noord-Californië zou OpenAI systematisch hebben geprobeerd om bedrijfsgeheimen te onttrekken. Twee oud-medewerkers worden met name genoemd in de veertig pagina’s tellende aanklacht: Chang Liu en Tang Yew Tan.
Liu wordt er onder meer van beschuldigd dat hij via de computer van een bevriende collega is blijven rondneuzen in het Apple-netwerk. Apple verwijt hem ook tientallen vertrouwelijke bestanden over hardware gedownload te hebben. Bij de overstap van een bevriende collega geeft hij via een aparte app zelfs instructies over welk vertrouwelijk materiaal ze moet bestuderen voor de sollicitatiegesprekken bij OpenAI.
Eigen hardware ontwikkelen
Nog bonter maakt Tan het, althans volgens Apple. Tan zou ‘op methodische wijze’ gebruik hebben gemaakt van vertrouwelijke informatie voor OpenAI. Wanneer hij Apple-medewerkers interviewt voor een baan bij OpenAI vraagt hij ze ‘echte onderdelen’ mee te nemen, prototypes en ontwerpen van Apple. Medewerkers die willen overstappen, geeft hij tips in het omzeilen van de veiligheidsprotocollen bij Apple.
Ook genoemd in de aanklacht is de startup van Jony Ive, de voormalige design-goeroe van Apple. Daarbij wordt duidelijk wat de onderliggende reden voor Apple is om nu deze zaak aan te spannen. OpenAI heeft deze startup, io Products, vorig jaar overgenomen voor 6,5 miljard dollar. Het doel van de overname is om zelf nieuwe hardware voor AI op de markt te brengen.
Lees ook: Een AI-apparaat om je nek dat meeluistert met alles? Benieuwd waar OpenAI en Jony Ive mee komen
Eind dit jaar verwacht OpenAI zijn eerste product te lanceren. Het wordt een AI-apparaat dat anders is dan een smartphone, scherm of toetsenbord. Alleen is het voor Apple nu onmogelijk om vast te stellen of zijn technologie in het nieuwe product van OpenAI is verwerkt. Bij een rechtszaak zou dat soort informatie wel boven water komen.
Misleiden van partners
Apple vermoedt dat er vertrouwelijke informatie is gebruikt om de lancering van de hardware van OpenAI te versnellen. Daarvoor wordt ook verwezen naar het sluiten van deals met Apple-leveranciers.
Een van deze leveranciers zou er zelfs toe zijn aangezet om een nog geheime en beschermde techniek voor metaalafwerking voor OpenAI toe te passen. De partner is ‘misleid met de suggestie dat ze hiervoor toestemming van Apple hadden’, schrijven de advocaten.
De hardwaretak van OpenAI staat nog in de kinderschoenen,vervolgen ze, maar die is al ‘rot tot op het bot’ vanwege de afhankelijkheid van gestolen bedrijfsgeheimen. Apple wil dat de rechter OpenAI onder meer verbiedt bedrijfsgeheimen te gebruiken of openbaar te maken.
Elon Musk was eerder
OpenAI reageert koeltjes op X: ‘Wij zijn niet geïnteresseerd in bedrijfsgeheimen van andere bedrijven. Wij blijven ons richten op het ontwikkelen van innovatieve technologie waarmee mensen overal ter wereld in staat worden gesteld om meer te bereiken.’
Toch is OpenAI al vaker beschuldigd van het stelen van bedrijfsgeheimen. Zo sleepte Elon Musk het bedrijf eerder voor de rechter, omdat het volgens hem oud-ingenieurs en executives van xAI aan het ronselen was.
OpenAI zou uit zijn op de broncode van chatbot Grok en het maken van betere deals met datacenters, stelde hij. Musk haalde in juni bakzeil, maar OpenAI wil nu via de rechter wel 1 miljoen dollar schadevergoeding vorderen voor de advocaatkosten.
Met IYO, een maker van draagbare tech, wordt op dit moment gewerkt aan een schikking. Ook hier gaat het onder meer over het stelen van bedrijfsgeheimen.
#2 Het pikken van content
Meer dan de helft van de rechtszaken tegen OpenAI – vaak samen met partner Microsoft – gaat over het schenden van het auteursrecht, intellectueel eigendom of het onrechtmatig kopiëren van content voor het trainen van AI-modellen.
Auteurs van boeken, krantenuitgevers en brancheorganisaties van schrijvers slepen het bedrijf al in 2023 voor de rechter. The New York Times zet de toon. ChatGPT geeft niet alleen delen van artikelen woord voor woord weer, maar hallucineert ook van alles bij elkaar en schrijft dat eveneens toe aan de krant.
Lees ook: Opstaan tegen big tech is niet langer kansloos
Omdat het aantal aanklachten zich opstapelt, wordt in 2025 besloten om zestien zaken centraal in New York te behandelen. Daarmee is het de belangrijkste auteursrechtzaak geworden voor generatieve AI in de VS.
Billijk gebruik mag wel
OpenAI betwist niet dat het content als trainingsdata heeft gebruikt. Het belangrijkste verweer van het bedrijf is dat het trainen van AI geen overtreding is van de wet op copyrights. Het valt onder de term ‘fair use’ of billijk gebruik en daarvoor is volgens Amerikaans recht geen toestemming nodig.
AI-modellen zetten de trainingsdata om in iets fundamenteel nieuws, claimt OpenAI. AI genereert content; het kopieert geen boeken of andere werken om die vervolgens te verkopen. Hier is dus geen sprake van commercieel gebruik.
Daar denken uitgevers anders over. AI-systemen concurreren wel degelijk met hun markt. OpenAI ondermijnt ook hun verdienmodel, dat steunt op licenties, abonnementen en advertentie-inkomsten. De eerste stappen in het proces zien er gunstig uit voor de uitgevers. Zo moet OpenAI de volledige dataset met 20 miljoen logs (registraties) aan de eisende partijen bezorgen.
Wat gaat dat kosten?
Als wordt geoordeeld dat OpenAI het auteursrecht bewust heeft geschonden, is de impact enorm. Dat kopiëren van boeken, nieuwsartikelen en ander geschreven werk is dan geen technische stap meer om AI iets nieuws te laten genereren.
OpenAI, maar ook alle andere AI-bedrijven, moeten dan licenties aanvragen en/of copyrights betalen. Om nog maar te zwijgen over de schadevergoedingen die geclaimd zullen worden. Hoeveel zou dat kunnen gaan kosten?
Harvard Law School-docent Mason Kortz rekent het voor aan de hand van de content van The New York Times. OpenAI zou 16 miljoen unieke artikelen hebben gestolen. Als de krant daarvoor 10 dollar per artikel rekent, gaat het over 160 miljoen dollar. Als er sprake was van opzettelijke schending, dan kan de schadevergoeding oplopen tot 50.000 dollar per artikel.
‘Astronomische, bijna absurde schadebedragen. Er kan daardoor zo’n verpletterende financiële aansprakelijkheid ontstaan dat zelfs het voortbestaan van een onderneming als Microsoft bedreigd kan worden.’
Lees ook: Van gehackte chatbots tot datalekken: 5 AI-risico’s die bedrijven echt onderschatten
# 3 Het veroorzaken van persoonlijke drama’s
OpenAI wordt inmiddels ook aangeklaagd door bijna twintig families voor het veroorzaken van persoonlijk leed. Na de zelfdoding van de 16-jarige Adam Raine wordt het bedrijf in 2025 voor de eerste keer in zijn bestaan een juridische procedure ingetrokken, voor het veroorzaken van dood door onrechtmatig handelen.
Het bedrijf wordt ook beschuldigd van nalatigheid en het ontwerpen van een gebrekkig product. ChatGPT heeft een opmerkelijke rol in deze zaak gespeeld, beweert de familie van de jongen uit Californië. De chatbot zou de suïcidale gedachten van de tiener hebben bevestigd en informatie hebben gegeven over mogelijke methoden.
De reactie van OpenAI is dat het rechtszaken over mentale gezondheid met respect wil behandelen, met de nodige zorgvuldigheid en transparantie. Ook zijn er volgens het bedrijf vangrails ingebouwd en wordt de AI beter getraind voor dit soort gesprekken.
Veiligheidsmaatregelen werken niet
Toch blijken die veiligheidsmaatregelen nog niet zo goed te werken. Afgelopen juni is in San Francisco een nieuwe aanklacht ingediend, na het overlijden van de 24-jarige Canadese Alice Carrier. ChatGPT zou ook haar hebben aangezet tot zelfdoding.
OpenAI wordt verweten nalatig te zijn geweest bij het ontwerpen van het product en bij het niet waarschuwen van gebruikers voor de gevaren ervan. De familie eist onder meer een schadevergoeding en dat OpenAI verplicht wordt om gesprekken met de chatbot die over zelfbeschadiging gaan automatisch te beëindigen.
De families hebben er sinds juni een medestander bij: Florida. De eerste Amerikaanse staat die zelf zo’n rechtszaak opstart tegen OpenAI. In de aanklacht staat dat het bedrijf een onveilig product op de markt zou hebben gebracht, zonder vangrails.
Florida vindt ChatGPT een risico
ChatGPT vormt voor gebruikers een ‘groot risico op verslaving, cognitieve achteruitgang, zelfmoord, geweld en daarmee samenhangende schade’. Daarbij wordt nadrukkelijk verwezen naar jongeren, inclusief Adam Raine en andere slachtoffers.
Er wordt ook verwezen naar de marktwaarde van 850 miljard dollar van OpenAI. ‘Dit succes is niet eerlijk verdiend. De opkomst van OpenAI is het resultaat van een web van bedrog en de uitbuiting van gebruikers (onder wie inwoners van Florida), waarbij hun gegevens en veiligheid worden misbruikt om de marktwaarde van OpenAI op te drijven – tegen een onaanvaardbare prijs.’
Wordt ongetwijfeld vervolgd.
Lees ook: AI-godfather gelooft niet in chatbots als Claude en ChatGPT
