Tech & Innovatie

8 stappen om je securitybeleid naar het volgende niveau te brengen

In deze hyperverbonden wereld is het belangrijker dan ooit om goed voorbereid te zijn op risico’s. Maar hoe doe je...

Cryptomunt CombiCoin weer live, mét goedkeuring van AFM

Na een eerder op last van de AFM de verkoop gestaakt te hebben, is Don Molenaar weer live met CombiCoin,...

Rockefeller Habit #5: Gebruik feedback van medewerkers om kansen te identificeren

Wil je meer discipline en structuur in jouw groeibedrijf dan zijn de Rockefeller Habits een uitstekend startpunt. De Rockefeller Habits...

Deze ondernemer laat hackers zijn data-beveiliging aanvallen

Hackers vielen de IT-systemen van Blanken Controls aan, nadat een werknemer onzorgvuldig had gehandeld. ‘Ik dacht altijd dat we het...

feedback van medewerkers rockefeller habit 5

Rockefeller Habit #4: creëer een cultuur van verantwoordelijkheid

Wil je meer discipline en structuur in jouw groeibedrijf dan zijn de Rockefeller Habits een uitstekend startpunt. De Rockefeller Habits...

‘We produceren met het hoofd, niet met de hand’

Onderdelen voor reuzenrad The London Eye. De overkapping van de nieuwe internationale luchthaven van Mexico City. De stalen verkeersportalen boven...

Dit kun je leren van Starbucks

Voor het stoplicht bestel je alvast je tall latte macchiato, die je vijf minuten later ophaalt. Het bedrag wordt van...

In 1986 is Thialf nog steeds één van de eerste overdekte schaatstempels ter wereld. Modern, state of the art en van alle gemakken voorzien. Maar in het afgelopen decennium groeit langzaam maar zeker het besef dat het complex moet worden gerenoveerd. De faciliteiten raken verouderd en records worden er al een tijdje niet meer gereden. Maar - en dat verhaal is veel minder bekend - ook de stookkosten moeten drastisch omlaag. “Tot een paar jaar geleden ging zeker 30 procent van de bedrijfskosten op aan energie”, vertelt directeur Marc Winters. “Iedereen die een bedrijf runt snapt dat dit een gigantisch percentage is. Het was dan ook hard nodig om daar iets aan te doen, anders zou de schaatshal op den duur failliet zijn gegaan aan te hoge energielasten.” Energieverbruik Zowel de CO2-uitstoot als de energierekening met minimaal de helft omlaag. Dat is één van de belangrijkste voorwaarden die de directie van Thialf aan het architectenbureau meegeeft, wanneer die op de tekentafel aan de slag gaat. “Het energieverbruik bij een schaatshal zit ‘m natuurlijk vooral in de wintermaanden. Die loopt bij ons van september tot ongeveer eind maart. Zeker 90 procent van het verbruik vindt in deze periode plaats”, aldus Winters. “Het gaat dan vooral om drie zaken: het koelen van het ijs, warmtepompen om andere delen van het pand op temperatuur te krijgen en het drogen van de lucht. Dat laatste aspect is belangrijk omdat je niet wilt dat vochtige lucht condenseert op het ijs. Met name rondom grote toernooien speelt dit een rol.” Reflecterende schil Het ontwerp van het nieuwe Thialf vergelijkt de algemeen directeur met een thermoskan. Een reflecterende schil om het pand zorgt ervoor dat warme lucht nauwelijks nog kan ontsnappen. Daarnaast is het plafond nu een paar meter lager om zo het energieverbruik verder te minimaliseren. Aan de warmte die vrijkomt van de vriesmachines om het ijs te koelen is ook gedacht. “Daarmee worden alle vloeren van Thialf verwarmd; ook die van het grote middenterrein”, aldus Winters. Verder is overal in het gebouw laagtemperatuurverwarming aangebracht en zijn er verschillende klimaatzones. Een unicum in schaatsland. “Tussen de tribunes en de ijsbaan wordt van alle kanten lucht geblazen waarmee we een soort onzichtbaar gordijn creëren. Daardoor slaat het vocht niet op het ijs. Het drogen van de lucht in het stadion kost ons op deze manier veel minder energie dan hiervoor.” Zonnepanelen De zeer efficiënte energiebesparende maatregelen, springen voor bezoekers niet in het oog. Dat doen wel de 5000 zonnepanelen op het dak van Thialf. Die wekken samen meer dan één megawatt aan echte groene stroom op en zorgen daarmee voor een kwart van de energiebehoefte van de schaatstempel. Ter vergelijking, dat is ongeveer gelijk aan de duurzame energievoorziening van 375 huishoudens. Thialf is overigens niet het enige stadion in Nederland met zonnepanelen op het dak. Ook de Amsterdam Arena (4000 stuks), het AFAS-Stadion in Alkmaar (1725 stuks), het Groningse Euroborg (539 stuks) en het stadion van ADO Den Haag (2900 stuks) gebruiken de zon als energiebron. Van het gas af! “IJs maken vraagt nog steeds veel energie, maar in de nieuwe situatie hebben we het bedrijf wel weer exploitabel weten te maken. De energierekening bedraagt nu nog 15 procent van onze totale begroting. We hebben, zeker het eerste jaar, heel wat delegaties uit het buitenland mogen ontvangen die wilden weten hoe we dit in Thialf voor elkaar hebben gekregen”, aldus Winters. Die overigens meteen benadrukt dat de schaatshal er nog niet is. “In principe zijn we 100 procent klimaatneutraal door de combinatie van zonne-energie en inkoop van groene stroom. Maar ons uiteindelijk doel gaat nog een stapje verder. We willen meer technieken toevoegen met de mogelijkheid om terug te leveren. Van het gas af, meer zon en wind horen daarbij, maar we onderzoeken ook de inzet van waterstof en geothermie. Nul op de meter is nu nog toekomstmuziek, maar voor ons wel de juiste denkrichting.”

Het nieuwe Thialf is als een thermoskan

In Heerenveen staat sinds kort niet alleen de snelste laaglandbaan van de wereld, Thialf is na een grondige renovatie in...

briljante mislukking, falen, succes, innovatie, Paul Iske, Instituut voor Briljante Mislukkingen

‘Geef ruimte om te falen, anders krijg je georganiseerde domheid’

Fouten maken is de normaalste zaak van de wereld, toch stoppen we onze mislukkingen het liefst in de doofpot. ‘Zonder...

Suiker. We gebruiken het vrijwel elke dag. Maar wat de meeste Nederlanders waarschijnlijk niet weten is de weg die het product bewandelt voordat het in onze monden belandt. Bij Suiker Unie hebben ze dit proces de afgelopen jaren flink weten te verduurzamen. “En dat begint al bij de oogst”, vertelt Pieter Brooijmans, die opereert als Manager Agrarische Dienst Centraal. “Een belangrijk deel van de plant is het bietenblad, het zogeheten loof. Dat laten we bewust achter op het land zodat de nutriënten in het blad weer teruggaan naar de grond. Die zijn belangrijk om de plant te laten groeien.” De mineralenkringloop sluiten De bieten zelf gaan naar de fabriek voor een grondige wasbeurt. De restjes bietengrond worden ingedikt en gedroogd en kunnen vervolgens weer worden hergebruikt, voor dijkverzwaring bijvoorbeeld. Tijdens het wassen breken ook kleine stukjes biet af. Deze stroom werd vroeger nog afgevoerd naar een composteerder, maar daar heeft Suiker Unie een beter doel voor gevonden: de biomassavergister. Wat erin gaat als bietresten komt eruit als biogas. “De bieten zelf snijden we in kleine reepjes. Nadat de suiker uit het snijdsel is gehaald, blijft er bietenpulp over. Dit wordt gebruikt om koeien te voeren. De mineralen komen zo weer terecht in de mest en die wordt vervolgens weer terug gebracht naar de akkers. Aan het ruwe sap voegen we kalk toe dat de overige mineralen aan elkaar bindt en waarna het uit het sap wordt verwijderd. Deze meststof gaat ook weer naar de landbouw. Zo sluiten we de mineralenkringloop en werken we aan het behoud van een gezonde bodem”, aldus Brooijmans. Energiebesparingen De biogas-installaties van Suiker Unie verwerken jaarlijks meer dan 100.000 ton kg plantaardig restmateriaal, allemaal afkomstig van het eigen productieproces. “Als we volledig draaien, dan leveren we per jaar meer dan 30 miljoen kubieke meter groen gas aan het net. We zijn daarmee in Nederland de grootste producent van duurzaam gas”, zegt Brooijmans. De biomassavergister is overigens niet de enige manier waarop Suiker Unie CO2 bespaart. De productielocaties in Dinteloord en het Groningse Vierverlaten behoren inmiddels zelfs tot de grootste en meest energiebesparende bietverwerkende fabrieken van Europa. De afgelopen jaren is hier fors geïnvesteerd, onder meer in meertraps verdamping, thermocompressie en LED-verlichting. “Het is onze doelstelling om in 2020 zeker 50 procent minder energie te gebruiken ten opzichte van 1990. Zo beschikken beide fabrieken over een WKK-installatie waarmee warmte en elektriciteit wordt geproduceerd. Wat we zelf niet nodig hebben, leveren we weer terug aan het net.” Ook op de weg zijn maatregelen genomen. Zo rijdt een deel van de wagenvloot sinds 2011 op groen gas. Daarnaast heeft Suiker Unie dertien bulkwagens die dagelijks tonnen suiker afleveren. Deze kolossen rijden op een mengsel van aardgas en dieselolie, stoten daardoor niet zoveel roet uit en maken bovendien minder lawaai dan andere vrachtwagens. Maar daarmee zijn de duurzame ambities van Suiker Unie nog niet bereikt. “We kijken continu naar neiuwe ontwikkelingen die ons weer een stap verder kunnen bregen qua besparing, bijvoorbeeld naar de mogelijkheden van een nieuwe vrachtwagen die voor 100 procent op groen gas kan rijden.” .

Suiker Unie sluit de kringloop

Suiker Unie maakt al jaren volop werk van duurzaamheid. Zo wordt het merendeel van de mineralen in de suikerbiet weer...

Waarom je niet hoeft te vrezen voor steeds slimmere robots

Ook als de schaakcomputer alle potjes wint, is de mens nog altijd eerst aan zet. Tijd dus om geen angst...

Organisatie agile maken? Maak kleine stappen en experimenteer

Wie in de toekomst wil blijven bestaan, moet zich razendsnel kunnen aanpassen. Volgens Mike Hoogveld doen organisaties er daarom verstandig...

i.s.m. TIAS School for Business and Society

Medewerkers in de industrie: ‘Laat de robots maar komen!’

Als ergens de robotisering banen zou kunnen verdringen, dan is het wel in de technologische industrie. Toch zien medewerkers hier...

Kunstmatige intelligentie: 10 disruptieve trends

Kunstmatige intelligentie zet sectoren op hun kop en biedt ondernemers legio kansen. Tien trends rondom de inzet van slimme algoritmes, van...

De 5 smart industry-trends waar je wat mee moet

Aan het begin van het jaarevent benadrukt FME-voorzitter Ineke Dezentjé Hamming de flinke stappen die de Nederlandse (maak)industrie al zet...

De tijd heeft stilgestaan als het gaat om mobiliteit

De auto van de zaak zal plaatsmaken voor een mobility concept en zo gaat alles rond mobiliteit schuiven, schrijft MT-hoofdredacteur...

‘De hyperloop moet je binnen een half uur overal in Nederland brengen’

De oplossing van de toenemende drukte op de weg en in de lucht is niet méér asfalt leggen of meer...

Betaalsysteem Alipay lijkt op de nachtmerrie van George Orwell

Drie cijfers die bepalen wat jouw status in de maatschappij is: hoe kredietwaardig je bent, maar ook welke hotels je...

Agile organisatie, agile werken, Mike Hoogveld, agile managen

‘Medewerkers in agile organisaties zijn productiever’

Wie in de toekomst wil blijven bestaan, moet zich razendsnel kunnen aanpassen. Volgens Mike Hoogveld doen organisaties er daarom verstandig...

‘Medewerkers in agile organisaties zijn productiever’

Wie in de toekomst wil blijven bestaan, moet zich razendsnel kunnen aanpassen. Volgens Mike Hoogveld doen organisaties er daarom verstandig...

Waarom ook jouw bedrijf interessant is voor hackers

10 miljard euro. Dat is het bedrag wat cybercrime de Nederlandse economie jaarlijks kost. Misschien denk je dat je weinig...

denken in doelgroepen betaalmethodes van de toekomst

De betaalmethodes van de toekomst: ‘Denken in doelgroepen is achterhaald’

Betalen wordt binnen afzienbare tijd een commodity. Geen gedoe meer met pasjes, codes en verschillende betaalmethodes. Zodra de grenzen tussen...

Bitcoins: niemand won ooit de loterij zonder een lot te kopen

Ondernemer Kristel Groenenboom vraagt zich af waarom ze eigenlijk niks met bitcoins doet, want iedereen doet dat nu toch? Ze...

Verbeeldingskracht, Arend Ardon, vernieuwing, verandering, innovatie, team

Arend Ardon: Verbeeldingskracht zet aan tot vernieuwing

Volgens Arend Ardon bestaat er één toverwoord binnen storytelling: imagine. Wil je mensen meekrijgen in verandering, doe dan een beroep...

Loopt de webshop-bubble nu dan toch leeg?

Webwinkels laten stijgende omzetten zien, maar meestal ook stijgende verliezen, schrijft Fred Rutgers. 'Geld verdienen met een webshop blijkt lang...

Ben jij klaar voor Het Nieuwe Beveiligen?

Hoe vernieuwend is jouw kijk op beveiliging? En hoe vertaalt zich dat naar de praktijk? De beste manier om daarachter...

Nergens in Nederland vind je zoveel legkippen als in en rondom Venray. Naar schatting worden er hier zo’n vier miljoen gehuisvest in grote boerderijen. Verreweg het meest bijzondere onderkomen is dat van Kipster. Grote ramen bedekken de voorzijde van het gebouw en het dak is gevuld met bijna elfhonderd zonnepanelen. Eenmaal binnen valt met name de ruimte op. Kippen zitten hier niet zij aan zij, maar kunnen zich vrij bewegen. Dat moet ook, vinden de initiatiefnemers. Volgens hen zijn we dan ook te gast bij de meest dier-, milieu- én boervriendelijke kippenboerderij van de wereld. Gebroken stukjes beschuit Bij Kipster leven de kippen als god in Frankrijk. Ze hebben alle ruimte, kunnen naar hartenlust rondjes lopen en zelfs naar buiten toe als ze daar zin in hebben. Maar ook voor mens en milieu is Kipster in veel aspecten een stap vooruit, zo benadrukt medeoprichter Maurits Groen, die in dit project samen optrekt met pluimveehouder Styn Claessens, lector Gezonde Pluimveehouderij Ruud Zanders en Olivier Wegloop, oprichter van Boomerang. “De meeste CO2-uitstoot in deze sector komt van de voerproductie”, aldus Groen. “Er worden bomen omgehakt om landbouwgrond vrij te maken en pesticides gebruikt tegen ongedierte. De sojaplanten gaan vervolgens met een stinkende dieselboot richting de boerderijen. Wij pakken het helemaal anders aan. Onze kippen worden gevoerd met resten van bakkerijen, zoals stukjes gebroken beschuit en rijstwafels.” Dat Groen het woord afval niet gebruikt is geen toeval. Hij vindt het een rotwoord. “Het zijn hoogwaardige producten die je op de juiste manier moet gebruiken.” Hoe belangrijk het is dat er met deze manier van voeren geen kostbare landbouwgrond wordt verspild, staat ook te lezen op één van de bordjes in de kippenstal: ‘Wist je dat 70% van alle landbouwgrond op de wereld voor boerderijdieren is?’ De Lidl Een half jaar is Kipster nu in bedrijf. Productie? Tussen de 150.000 en 200.000 eieren per week. En elk daarvan draagt de drie sterren van het Beter Leven-keurmerk. Een Kipster-ei kost iets meer dan een doorsnee scharrelei (“Scharrel betekent nog steeds negen kippen op een vierkante meter”, aldus Groen), maar is goedkoper dan de biologische variant. Met de verkoop gaat het dus goed. “Elke week zijn alle eieren uitverkocht”, zegt Groen. “Af en toe moeten ze bij Lidl zelfs kaartjes in het schap leggen met de boodschap dat deze eieren voor nu even zijn uitverkocht. ‘Sorry, we leggen maar één ei per dag’, staat er dan.” Lidl, de naam is gevallen. Dat Kipster nu volop draait was niet mogelijk geweest als de bijzondere samenwerking met de supermarktketen niet tot stand was gekomen. Toen de plannen voor Kipster niet meer waren dan ambities, enkele schetsen op papier en een excelletje met prognoses durfde Lidl al in te stappen. “Het is uniek dat een supermarkt z’n handtekening zet onder een vast gegarandeerd bedrag voor de boer en dat voor vijf jaar vooruit. En het is al helemaal bijzonder dat een supermarkt dat doet met een leverancier die nog helemaal niet kan leveren. We hadden op dat moment nog geen grond, geen vergunningen, geen boerderij en geen kippen. Ze zijn ingestapt op basis van een goed idee.” Groene stroom Met de afzetgarantie van Lidl in de pocket konden de initiatiefnemers voldoende financiering ophalen voor hun ambitieuze project. En zo draait in Oirlo, bij Venray, sinds september van het afgelopen jaar ’s werelds meest duurzame kippenboerderij. Die zich (uiteraard) all electric mag noemen. “We hebben geen gasaansluiting, de bijna elfhonderd zonnepanelen op het dak produceren maar dubbel zoveel energie dan we nodig hebben om het hele bedrijf te laten draaien. Dan moet je naast de verlichting onder meer denken aan ventilatie, transportbanen en inpakmachines. De rest van onze stroom leveren we terug aan het elektriciteitsnet. Daarmee compenseren we de transportbewegingen die nodig zijn om Kipster te laten draaien. Wel onderzoeken we nog hoe we het vervoer van onder meer de kippen zelf zoveel mogelijk kunnen verduurzamen.” Met de ventilatie die Groen zojuist noemde, is overigens ook iets bijzonders aan de hand. Machines zuiveren de lucht die de stal uitkomt. Dat gaat fijnstof tegen en juist dat is bij grote kippenboerderijen een big issue. Kippenpoep En dan is er nóg iets waar de bedenkers van Kipster mee aan de slag moesten: kippenpoep. Hoogwaardige grondstoffen, in de visie van Groen en zijn compagnons. En prima te gebruiken voor het bemesten van grond. “We zijn nu bezig om de uitwerpselen te voorzien van een hoger stofgehalte zodat het veel droger wordt en we het als mest kunnen gaan verkopen. Ook daarover zijn we in gesprek met Lidl.” Nog concreter is de komst van een ander Kipster-product, dat vanaf deze maand in de schappen ligt: de haanburger. “In Nederland worden vleeskuikens in 42 dagen opgefokt. Dat worden dan de kipfilets die je in de winkel ziet liggen”, vertelt Groen. “Haankuikens groeien langzamer en hebben meer voer nodig. Ze zijn daarom simpelweg oneconomisch verklaard en worden op hun geboortedag meteen vergast of gehakseld. Hanen kunnen nu eenmaal geen eieren leggen. Wij hebben met Lidl afgesproken om haanburgers te gaan leveren, nadat ze eerst in alle rust en vrijheid zijn opgegroeid in één van onze andere stallen. Zo kunnen we echt een burger van goede kwaliteit leveren, een premium product.” Nu opschalen De eerste haanburgers liggen vanaf 19 februari in de winkel. En daarna? “We zijn volop bezig met de voorbereidingen voor Kipster twee, drie vier, vijf en meer. We hebben nu laten zien dat het kan. Een kippenboerderij laten renderen zonder schade toe te brengen aan dieren, mensen, het milieu en het klimaat. En iedereen mag komen kijken hoe wij dat in het noorden van Limburg doen.”

Bij Kipster eten de kippen beschuit in plaats van soja

In Noord-Limburg staat de eerste klimaatneutrale kippenboerderij ter wereld. Verreweg de meeste CO2-winst zit ‘m volgens de initiatiefnemers in het...

5 manieren waarop smart speakers je kantoor komen disrupten

We kennen smart speakers vooral vanuit de huiselijke sferen: boodschappen bestellen via Alexa, muziek luisteren vanaf je Sonos en tijdens...

strategie, innovatie, medewerkers, vertrouwen

Podcast: ‘Probeer niet fantastisch te zijn, maak jezelf nuttig’

Missie, visie of strategie: volgens hoogleraar Camilla van den Boom zijn het termen uit de oude realiteit. Wie aan de...

Het afweren van DDoS-aanvallen is relatief eenvoudig, maar de belangrijkste spelers laten het nog afweten

De oplossing voor de massale DDoS-aanvallen van de afgelopen dagen is relatief eenvoudig, schrijft internetondernemer Mark Vletter in een gastbijdrage....

Podcast: ‘Probeer niet fantastisch te zijn, maak jezelf nuttig’

Missie, visie of strategie: volgens hoogleraar Camilla van den Boom zijn het termen uit de oude realiteit. Wie aan de...

Wat kan jouw bedrijf met de iDEAL QR-code?

iDEAL groeide sinds de start in 2005 mee met de e-commercebranche. Nu is er de iDEAL QR-code. Die moet de...

Zo maak je het verschil met jouw data

Data zijn overal. De grote vraag is dus niet wáár je ze vandaan haalt. Pas als je helder hebt welke...

Het kantelpunt in mobili-tijd

Vervoersbedrijven verkopen het verkeerde product, stelt MT-columnist Rik Vera. We betalen in tijd, niet in geld.

Winkelmand

Recente artikelen

Columnisten

Simone van Neerven

Aaron Mirck