Kind tussen twee werelden – probeer niet direct te oordelen, heb begrip voor elkaars perspectief
‘Als kind leefde ik tussen twee werelden: het vrije en welvarende Nederland, waar ik opgroeide, en het Palestijnse vluchtelingenkamp waar ik ben geboren. Dat kamp ligt in Zuid-Libanon. Mijn familie woont er al vier generaties; sinds mijn overgrootouders hun woonplaats Safed moesten ontvluchten, een stad in het noorden van wat nu Israël is.’
‘Mijn ouders waren de eersten van onze familie die naar Europa vluchtten. Ik was nog maar een baby, drie maanden oud. Uiteindelijk kwamen we terecht in Dongen, een dorpje in Noord-Brabant. Mijn ouders droegen een heel zware verantwoordelijkheid: niet alleen voor hun eigen gezin, maar ook voor de familieleden die achterbleven. Mijn oma, tante, nichtjes en neven wonen er nog steeds.’
‘Dat is nogal wat als je moet rondkomen van een minimumloon of bijstandsuitkering. Bij mij zorgde het voor veel verwarring. Ik begreep bijvoorbeeld niet waarom ik op woensdagmiddag, als we vroeg uit school waren, niet net zoals mijn klasgenoten leuke dingen kon doen. Daar was geen geld voor: alles werd opzij gelegd om naar Libanon te sturen. Ik vond het ook moeilijk om te bevatten hoe het mogelijk was dat wij hier in Nederland zoveel hadden, en onze familie daar zo weinig.’
‘De vrijheid die de meisjes in mijn klas hadden, was voor mij ook niet vanzelfsprekend, als meisje in een islamitisch gezin. Ik mocht wel naar zwemles, maar niet in badpak, dus zwom ik in mijn kleding. En toen een klasgenootje haar dertiende verjaardag vierde, was ik de enige die van de alcohol afbleef.’
Route naar de top
‘Dat soort momenten waren er aan de lopende band. Het moeilijkst vond ik dat beide kanten direct met een oordeel klaarstonden. Ik heb me lang afgevraagd waarom er zo weinig begrip voor elkaars perspectief was. Dat is een belangrijke reden dat ik dit werk ben gaan doen. Ik probeer altijd de verbinding te zoeken in datgene wat we delen. Dat kan van alles zijn, van een Brabants accent tot een verjaardag op dezelfde dag.’
‘Dat lukt me op een heel natuurlijke wijze. Mijn complexe jeugd heeft me nog iets opgeleverd: een sterk analytisch vermogen. Van kleins af aan ben ik al bezig met het scannen en inschatten van situaties. Waar ben ik, wat zijn de verwachtingen en culturele codes, hoe moet ik mijn gedrag daarop aanpassen? Daar pluk ik nu de vruchten van.’
Achttienjarige met een eigen wil – naast ‘mogen’ en ‘kunnen’ is er ook ‘willen’
‘Wat wil je later worden? Die vraag is me op school regelmatig gesteld, maar beantwoorden kon ik ‘m niet. Daar was helemaal geen ruimte voor.’
‘Mijn ouders beheersten de Nederlandse taal niet goed en bespraken daarom alles met hun dochters, mijn jongere zus en ik. Ik hielp bij de administratie en las alle brieven. De rekeningen en aanmaningen, de brieven van de IND. Ik wist dus ook precies hoe het zat met onze verblijfsvergunning. Mijn hele leven stond in het teken van de vraag: mogen we blijven?’
‘Pas op mijn achttiende stelde ik mezelf voor het eerst een andere vraag. Wat wil ik eigenlijk? Het kantelpunt was het moment dat ik het vmbo had afgerond en een baan als winkelmedewerker bij Zeeman vond, fulltime. Mijn ouders waren hartstikke trots, maar ik had al snel door dat ik er niet gelukkig zou worden. Ik wilde meer.’
‘In die periode leerde ik mijn man kennen. “Waarom studeer jij eigenlijk niet?” vroeg hij op een dag. “Je bent hartstikke slim.” Het antwoord was simpel: niemand had me ooit verteld dat dat een optie was. Mijn ouders hadden nooit geleerd op die manier over hun leven na te denken. Ze leefden binnen de kaders van wat was toegestaan. Eerst in het kamp, daarna als vluchteling in Nederland.’
‘Het mooie is dat mijn vader die verandering in denken – van kunnen naar willen – een paar jaar geleden ook heeft doorgemaakt. Met hulp van ons, zijn kinderen. Ik heb een heel andere kant van hem leren kennen, een creatieve kant. Hij is een koksopleiding gaan volgen en werkt nu als chef in een restaurant, echt geweldig.’
Student en stapelaar – iedereen heeft zijn eigen uitdagingen en onzekerheden
‘Mijn mentrix op het mbo, Henriette Henke, was de volgende persoon in mijn leven die me stimuleerde om mijn horizon te verleggen. Ik had mijn baan bij Zeeman verruild voor een opleiding Personeel & Arbeid aan het ROC Tilburg. En ik haalde hoge cijfers, zonder dat ik daar veel moeite voor hoefde te doen. “Jij zit hier niet op de je plek”, zei ze. “Je moet naar het hbo, dat kan jij.”’
‘Op advies van Henriette bezocht ik de open dag van de Hogeschool Utrecht. Wat ik altijd doe, nog steeds, is me spiegelen aan de mensen die ergens rondlopen. Zit ik een beetje op hetzelfde level? Kan ik mee met het gespreksniveau? Ik werd rondgeleid door een vierdejaarsstudent en ik wilde weten welke vakken hij moeilijk vond. Hij had er geen antwoord op, hij wist niet meer zo goed hoe het vakkenpakket eruitzag.’
‘Ineens viel het kwartje: hij deed ook maar wat. Dat gevoel heb ik hier ook weleens. Laten we wel wezen, niemand heeft de wijsheid in pacht. Ik keek altijd enorm op naar mensen die in het bedrijfsleven werken, maar als je zelf stappen zet en dichter tot die mensen komt, leer je dat ze ook hun eigen onzekerheden en uitdagingen hebben.’
‘Met drie medestudenten werd ik heel hecht: Ayse, Lindsay en Maaike. We zijn samen afgestudeerd en dezelfde master gaan doen, Strategic Human Resource Management. Tijdens de premaster werd ik onverwacht zwanger. Van onze zoon Rida, hij is nu negen jaar.’
‘Op de universiteit vonden ze er van alles van, een zwangere masterstudent, maar ik wist dat ik het kon. Ik had toen al een soort fuck you-houding ontwikkeld. Ik weigerde mee te gaan in wat de wereld vond. Na alles wat ik al heb meegemaakt, is dit appeltje-eitje, dacht ik. Mijn leven was toch al chaotisch, ik was niets anders gewend.’
‘Al helpt het enorm als je mensen om je heen hebt, weet ik nu, die ook in je geloven. Mijn vriendinnen en schoonfamilie ondersteunden me in alles; van oppassen en filmen van colleges tot mijn masterthesis checken op spelfouten.’
Stagiair HR bij ABN Amro – pak verantwoordelijkheid binnen je cirkel van invloed
‘Eigenlijk wilde ik rechter worden. Het geweld in Gaza heeft het gevoel van onrecht opgerakeld waarmee ik al mijn hele leven rondloop. Ik zie zoveel onrecht om me heen, op micro- en op macroniveau. Als rechter kan ik daar iets aan doen, dacht ik.’
‘Maar ik moest mijn opleiding zelf betalen en een studie rechten lag als achttienjarige niet binnen mijn bereik. Dus werd het een opleiding tot juridisch medewerker. Ik werkte er deeltijd naast, op de klantenservice van T-Mobile. Het was mijn eerste inkijkje in het bedrijfsleven. Vooral het HR-stuk fascineerde me mateloos, arbeidsrecht was mijn favoriete vak.’
‘Het duurde niet lang voor ik overstapte naar human resource management. HR gaat over mensen helpen hun potentieel te bereiken – juist ook de mensen die in deze maatschappij heel snel afgeschreven kunnen worden. Als dochter van Palestijnse vluchtelingen weet ik hoe dat voelt. Het doet me echt pijn als politici zeggen dat niet-westerse jongeren niet goed geïntegreerd zijn. “Hoezo niet?” denk ik dan. “We werken keihard!”’
‘Hoe mooi is het als werkgevers wél voor hun mensen gaan staan? Zij zijn misschien niet verantwoordelijk voor wat er in de maatschappij gebeurt, maar wel voor wat zich binnen hun toko afspeelt. En dat begint bij HR, daar wordt de visie op de mensen gevormd.’
‘Toen ik voor mijn studie naar Utrecht verhuisde, zocht ik een baan dichter bij huis. Via uitzendbureau Unique kwam ik op de afdeling debiteurenbeheer van ABN Amro terecht. Toen het moment kwam dat ik stage moest lopen, wilde ik dat op de HR-afdeling van de bank doen.’
‘“Wie is jouw HR-contactpersoon?” vroeg ik aan mijn afdelingshoofd, Marcel van Vark. Hij vond het helemaal leuk en gaf me de contactgegevens van zijn HR-manager, Piet Kappen. Piet komt uit Den Bosch en hoorde aan mij dat ik ook uit Brabant kom. Twee Brabanders in Amsterdam, dat klikte meteen. Ik mocht direct beginnen.’
‘Mijn collega’s merkten al snel dat ik niet zomaar een stagiair was. Want ik raakte niet in paniek. Op een gegeven moment hadden we een sessie om te reflecteren op de HR-processen. Iedereen bekeek die veranderingen vanuit zijn eigen perspectief en dat leidde tot botsingen. Ik heb dat aangekaart en gezorgd dat iedereen weer tot elkaar kwam. Zo waren er meer momenten dat ik, als 21-jarige, de boel bij elkaar hield.’
Reorganisatieadviseur bij ABN Amro – verandering kan ook iets moois zijn
‘Die stage leidde tot een baan in het reorganisatieteam. Reorganisaties worden vaak gezien als iets negatiefs, maar wat ik in deze functie leerde, is dat verandering ook kansen brengt. Reorganisaties kunnen een bedrijf wendbaarder maken en mensen nieuwe perspectieven geven.’
‘Dat was voor mij een heel waardevol inzicht. Want verandering roept vaak weerstand op, weerstand die wordt gevoed door angst. Het is net als een rouwproces, je moet door verschillende fases heen. Woede, teleurstelling, verdriet – tot er een moment van acceptatie komt. Het moment dat je ziet dat dit misschien wel het beste was voor iedereen.’
‘Wat helpt, bij elk veranderproces, is eerlijk en transparant zijn over de stappen die je zet en in verbinding blijven met elkaar. Geef ruimte aan de boosheid of het verdriet van de ander. Je hoeft het niet direct met elkaar eens te zijn. Die inzichten nam ik mee naar huis. Want ik veranderde ook.’
‘Als jonge islamitische vrouw verwachtten mijn ouders dat ik snel zou trouwen en kinderen zou krijgen. Mijn man en ik zijn ook jong getrouwd, nadat ik het mbo had afgerond. Maar daarna ging ik verder studeren. Dat vond vooral mijn moeder heel moeilijk. Inmiddels durft ze te zeggen hoe trots ze op me is.’
Diversity & inclusion consultant bij ABN Amro – onrecht bestrijden kan ook vanuit het bedrijfsleven
‘De Zuidas is leuk, maar ook heel wit. Dat zette me aan het denken: waarom was het mij wel gelukt om binnen te komen en zoveel anderen niet? Niet omdat ik slimmer ben, maar omdat ik de juiste mensen ben tegengekomen. Mensen die me stimuleerden om me te ontwikkelen en me kansen boden. En omdat ik gaandeweg het zelfvertrouwen had ontwikkeld om die kansen te pakken en het uit te spreken als ik iets wilde. Want dan kan je netwerk je gaan helpen.’
‘Bedrijven kunnen daar veel invloed op hebben – en zo een belangrijke bijdrage leveren aan het verkleinen van de kansenongelijkheid. Na jaren van reorganiseren ontdekte ik dat daar echt mijn passie ligt. Ik zocht contact met de collega’s van het diversiteitsteam van ABN Amro, hielp als vrijwilliger bij evenementen. Toen er een positie als consultant vrijkwam, solliciteerde ik direct.’
‘Ik adviseerde over de strategie, maar was er niet verantwoordelijk voor. Dat was mijn manager. Over de doelstellingen waren we het meestal wel eens, maar ik wilde sneller tot executie kunnen komen. Je wilt te snel, hoorde ik steeds. Terwijl ik juist dacht: als ik hier niet op druk, wie dan wel? Daarom wilde ik meer inzicht in hoe je op strategisch niveau opereert, zodat ik diversiteit en inclusie sneller zou kunnen laten landen in een organisatie. En ik wist waar ik dat kon leren.’
‘Anne Marie Magis was destijds net benoemd tot directeur strategie executie en ik zou haar interviewen voor een project over leiderschap. Het was me opgevallen dat ze allemaal technische specialisten in haar team had, maar niemand met een HR-profiel. “Zo iemand heb je toch ook nodig?”, vroeg ik tijdens die afspraak. “Hoe ga je mensen anders meenemen in de veranderingen?” Ze gaf me helemaal gelijk. “Kom maar op”, zei ze.’
Chief D&I bij De Nederlandsche Bank – vind ambassadeurs die met je mee willen
‘Via via hoorde ik in 2022 dat De Nederlandsche Bank een chief diversity & inclusion officer zocht. Daar moest ik wel even over nadenken. Wilde ik vanuit het fancy ABN Amro echt de overstap maken naar zo’n wittemannenclub? Tot ik dacht: dat is toch juist mijn missie? De selectiegesprekken waren zo leuk dat ik besloot ervoor te gaan.’
‘Mijn vooroordelen klopten niet, ontdekte ik toen ik bij DNB begon. De helft van het medewerkersbestand is onder de 40 jaar, 41 procent is vrouw, ook in het management. Volgens de barometer van de CBS is 26 procent van de organisatie cultureel divers. Bij DNB is D&I dus deels een imagokwestie.’
‘Dat heeft, denk ik, te maken met de neutrale rol die de bank als toezichthouder gewend is aan te nemen. Ik vond dat DNB zichtbaarder mocht zijn op dit thema; zelf ben ik ook superactief op LinkedIn. Inmiddels zijn we twee jaar verder en is dat besef breder geland. We hebben ook mooie prijzen gewonnen voor onze aanpak. Zoals de Diamant Award en de award voor D&I Manager of the year, van Talent naar de Top.’
Next Leadership 50
De Next Leadership 50 is mede mogelijk gemaakt door Boertien Vergouwen Overduin en Whyz Executive Search & Interim. Dit is de volledige class of 2024 (en hier lees je wat deze leiders in huis hebben). Wil je partner worden van de Next Leadership 50? Bekijk hier de mogelijkheden.
‘Mijn functie is nieuw. Binnen de organisatie was al aandacht voor het thema, maar een centrale visie ontbrak. Ik heb heldere ambities geformuleerd: in lijn met de beroepsbevolking willen we naar een 50-50 genderverhouding en 26 procent culturele diversiteit, bankbreed én in het management.’
‘Daarvoor geven we onszelf tot 2028 de tijd. Ik ben ambitieus, maar wil ook realistisch zijn. In balans transformeren. We kijken onder andere naar het aantal managementposities dat jaarlijks wordt ingevuld en hoe we dat in lijn met onze doelstellingen kunnen doen.’
‘Vorig jaar hebben we veertien topvacatures vervuld: zeven mannen, zeven vrouwen. Dat is concreet en tastbaar – het gaat niet over percentages, maar over personen. Op cultureel vlak hebben we het over een tot twee benoemingen per jaar. Ook dat is vorig jaar gelukt. Natuurlijk, zou ik bijna zeggen: je gaat mij niet vertellen dat die mensen niet te vinden zijn.’
‘“Nazha”, zei mijn collega Folkert Hersman tegen me. “Ik werk hier al twintig jaar en nog nooit heb ik iemand zo snel binnen de organisatie zien bewegen als jij. Overal waar ik kom, hoor ik dat je langs bent geweest.”’ Ik krijg vaak de vraag of mijn baan zwaar is en ik veel weerstand ondervind, maar zo ervaar ik dat totaal niet. Ik ben gewoon in gesprek gegaan met mensen die met me mee willen, heb een groep ambassadeurs gevormd. Tot nu toe heb ik op geen enkel voorstel een ‘nee’ te horen gekregen.’
‘We zijn er nog niet, maar we zetten ons op alle lagen stevig in. En ik weet dat ik ambitieus ben, maar ik vind dat ze me bij DNB aardig goed bijbenen.’
Lees ook deze interviews uit de serie Route naar de top:
- Paula Mooij (ABN Amro Verzekeringen): ‘Ceo worden voelde alsof ik in één keer zonder zijwieltjes moest fietsen’
- Harry Talen (Engie): ‘Boer worden kan altijd nog, zei mijn vader’
- Faisal Setoe (HDI Global Nederland): ‘Als je van ver komt, is de angst om terug te vallen groot’
- Janine Vos (Rabobank): ‘Daar zat ik tegenover de ceo, op mijn Uggs’
