De Amsterdamse aandelenbeurs wordt gezien als de oudste ter wereld. De ‘Beurs van Hendrick de Keyser’ opende in 1611 in onze hoofdstad. ‘Daarom is het extra bijzonder dat we hier nu staan om het economische systeem opnieuw in te richten’, zegt Gijsbert Koren (foto) op het eerste ‘steward-ownershipfestival’ van Nederland. In Amsterdam, dus.

Deze nieuwe bedrijfsvorm wil korte metten maken met het aandeelhouderskapitalisme. Is een organisatie steward-owned, dan zijn zeggenschap en economische belangen gescheiden. Niet de aandeelhouders, maar onafhankelijke ‘stewards’ bepalen de koers van het bedrijf. De missie staat centraal. Als er aandeelhouders zijn, krijgen die een beperkt rendement.

Waarom je dat zou doen? Simpel, zegt Koren. Hij is oprichter van We Are Stewards, een stichting die de bedrijfsvorm in Nederland promoot. ‘Bijna de helft van de mensen die een bedrijf start, doet dat om iets nuttigs bij te dragen aan de maatschappij. Steward-ownership stelt hen in staat te blijven ondernemen met die missie in het vizier.’

Lees ook: Patagonia-oprichter Yvon Chouinard wilde nooit rijk worden. Dus schonk hij zijn miljardenbedrijf aan de planeet

In Nederland zijn er inmiddels meer dan 200 steward-owned bedrijven. En dat zijn niet de minste. Bouwbedrijf TBI is al enkele decennia steward-owned, net als cateraar Albron en attractiepark De Efteling. Hetzelfde geldt voor steeds meer impactbedrijven, waaronder KnopOm, Sprinklr en Lenteland. Internationaal gaat het bijvoorbeeld om Patagonia.

Maar het enthousiasme van bedrijven zelf wordt niet altijd gedeeld door zittende aandeelhouders of potentiële nieuwe investeerders. Een steward-owned bedrijf is immers niet van hen, maar van zichzelf.

Aandeelhouders overtuigen

Bestaande bedrijven die steward-owned willen worden, moeten vaak eerst met aandeelhouders in gesprek. Zoals Sprinklr, dat online biologische planten en zaden verkoopt. Het bedrijf werd in 2016 opgericht en is sinds 2023 steward-owned.

Toen Sprinklr voor een nieuwe organisatievorm wilde kiezen, was een deel van de aandelen in handen van negen investeerders. En die stonden niet allemaal te springen om een limiet op hun rendement. ‘De reacties waren gemengd’, zegt medeoprichter Suzanne van Straaten. ‘De impactinvesteerders waren gelukkig enthousiast. Die hebben ons toen geholpen om de financieel gedreven investeerders uit te kopen.’

Lees ook: Efteling-directeur Fons Jurgens: ‘Wij betekenen net zoveel voor Nederland als ASML’

In februari 2026 kocht Sprinklr ook de overgebleven investeerders uit, waarmee het bedrijf nu geheel van zichzelf is. Van Straaten: ‘Nu kunnen we zo activistisch zijn als we zelf willen.’

Dat economische belangen en stemrechten bij steward-owned bedrijven zijn gescheiden, betekent trouwens niet dat aandeelhouders per definitie geen zeggenschap hebben. Ondernemers kunnen ervoor kiezen om ze toe te laten tot de groep stewards die de missie van het bedrijf bewaakt. En sommige bedrijven zijn deels steward-owned en deels beursgenoteerd, zoals het Deense Novo Holdings.

Uitgelachen door investeerders

Naast bestaande investeerders kunnen ook nieuwe investeerders een probleem vormen. Of eigenlijk: het gebrek daaraan. ‘Ik heb eens op een podium gezeten in een zaal vol durfinvesteerders’, herinnert Sjanett de Geus zich. ‘Toen ik zei dat ik investeerders zocht voor mijn steward-owned bedrijf, lachten ze me allemaal uit.’

De Geus is eigenaar van Yūgen Forest, een regeneratief beheerd natuurgebied in Flevoland waar evenementen en retraites georganiseerd worden. Het bedrijf is sinds de start steward-owned. Ze hoefde dus geen oude aandeelhouders te overtuigen om een bestaande juridische structuur te veranderen, maar dat betekent niet dat steward-owned ondernemen voor haar van een leien dakje ging.

Lees ook: Een ‘kleine hack’ en ook jouw bedrijf is steward-owned

‘Vooral juridisch is het ingewikkeld’, zegt ze. ‘Neem voorbeeldcontracten: die zijn zelden van toepassing op steward-owned bedrijven. Het kost veel tijd om alles uit te zoeken. En ook veel geld, als ik niet het geluk had gehad dat een jurist me pro bono wilde helpen.’

Durfinvesteerders en steward-owned ondernemingen zijn vaak ‘geen match’, zegt De Geus eufemistisch. Wat overblijft zijn impactinvesteerders of angel investors, die niet enkel geld in bedrijven steken voor het rendement, maar juist om de missie te steunen.

Als onderscheidende kwaliteit

Een steward-owned bedrijf kan ook aantrekkelijk zijn voor klanten en partners, merken ondernemers op het festival op. Zoals Joek Hondius, directeur van REM Automatisering. Zijn bedrijf ontwikkelt software voor overheden. Hondius: ‘Onze klanten zijn een grote drijfveer geweest om ons bedrijfsmodel aan te passen. Zij willen niet dat we overgenomen worden en dat hun data in andere handen vallen, of de prijzen enorm omhoog gaan. Nu kunnen we niet meer verkocht worden.’

Mike Odenhoven van sociale onderneming Sumthing voegt toe: ‘Voor ons is steward-ownership echt een USP. Het heeft eraan bijgedragen dat we zijn toegelaten tot 1 procent for the Planet, waardoor aangesloten bedrijven een deel van hun bijdrage via Sumthing inzetten voor natuurherstel. Met onze bedrijfsvorm laten we iedereen zien: we’re in it for the long run.’

Dit artikel verscheen eerder op Change Inc., dat net als MT/Sprout onderdeel is van MT MediaGroep.

Lees ook deze artikelen op Change Inc.:

• Dit bedrijf wil meer natuur herstellen dan verloren gaat, dus logisch dat het steward owned werd
• Steward ownership als nieuwe rechtsvorm? It’s about time
• In dit circulaire mini-dorp gaat de Nederlandse bedrijfstop de nieuwe economie uitvinden

Dit artikel is geschreven door

Maaike Kooijman

Maaike Kooijman is redacteur bij Change Inc. en verdiept zich in onder meer de voedseltransitie, duurzame mode en klimaatrechtvaardigheid.

Volg Maaike op LinkedIn