Voordat we je op het verkeerde been zetten: ‘maffia’ is in de bona fide techwereld een geuzennaam voor clubjes ex-medewerkers van bekende bedrijven die zelf succesvolle startups oprichten.
De term werd het eerst gemunt rond PayPal, het betaalbedrijf waaruit bekende bedrijven als SpaceX, LinkedIn, Palantir en YouTube voortkwamen. Sommige Nederlandse succesbedrijven hebben de afgelopen jaren iets vergelijkbaars laten zien. MT/Sprout schreef eerder al over BinckBank, waar de oprichters en andere medewerkers later bedrijven als DeGiro, Brand New Day, BUX en Ohpen opzetten. Recenter voorbeeld is Adyen, waar we startups als Firsty, Tebi, Solvimon en Silverflow uit zagen voortkomen.
Lees ook: De ‘Adyen-maffia’ blijft uitdijen: deze startups zijn opgezet door ex-medewerkers
Vliegwiel voor startups
Dat zijn clans waar we een stuk blijer van worden dan het bekende Italiaanse familiebedrijf. Innovatieve bedrijven als vliegwiel voor nog meer innovatie en startups, daar kun je er niet genoeg van hebben. Nou gaat het bij bovenstaande voorbeelden over online dienstverleners en SaaS-bedrijven. Zijn er in de wereld van de hardware en deeptech ook bedrijven waarvan veel ex-werknemers hun eigen bedrijven starten?
Dealroom en Accel maken jaarlijks een rapport over wat ze founder factories noemen. Onlangs haalden ze ASML aan als zo’n vruchtbare fabriek voor startups. Dan heb je het meteen over de godfather van de Nederlandse deeptech, met op dit moment tegen de 45.000 fte op de payroll en een geschiedenis van 40 jaar baanbrekende innovaties. Daar móéten wel founders met succesvolle startups uit zijn voortgekomen.
Lees ook: In de schaduw van Nvidia staat in Eindhoven een uitdager op met $250 miljoen vers kapitaal
Axelera AI is 1,5 miljard waard
Op het eerste gezicht spreken de cijfers boekdelen. Bij elkaar 24 founders die ooit bij ASML werkten, zijn met hun startups samen goed voor meer dan 13 miljard dollar aan bedrijfswaarde, meldt Dealroom op LinkedIn. En ja, dat clubje ondernemers wordt (nogmaals: positief bedoeld) de ASML maffia genoemd.
Onder de absolute uitblinkers vind je Yi Lu, die ooit bij ASML design engineer was maar een jaar of tien later meehielp Axelera AI oprichten, de maker van AI-chips uit Eindhoven. Die wordt inmiddels gewaardeerd op 1,5 miljard dollar na de fenomenale fundingronde van 250 miljoen dollar eerder dit jaar.
Lees ook: Johan Feenstra (Smart Photonics) wil meer lef zien in Europa: ‘Anders gaan we het spel verliezen’
Fun fact: Lu heeft Axelera in maart verruild voor Euclyd, de ontwikkelaar van zuinige AI-chips die óók is opgericht door een ex-ASML’er: voormalig director product strategy Bernardo Kastrup. Euclyd ontbreekt op het lijstje van Dealroom, maar is as we speak op zoek naar 100 à 200 miljoen dollar om zijn ambities waar te maken.
Smart Photonics haalde 100 miljoen op
Smart Photonics is ook een halfgeleiderbedrijf van naam, met voormalig ASML key account manager Richard Visser als een van de oprichters. Inmiddels is deeptechveteraan Johan Feenstra er de ceo. Hij haalde 100 miljoen op voor Smart Photonics, dat voor Defensie inmiddels communicatiechips ontwikkelt.
Lees ook: ‘Koppel de AI van Amsterdam aan de hightech van Eindhoven en je hebt een Europese techmacht’
Daarmee zijn de grootste halfgeleiderstartups die recent uit ASML voortkwamen wel genoemd. Geen halfgeleiders, maar wél deeptech ontwikkelen twee ASML-alumni die in de kernenergie zijn gedoken. Voormalig design engineer Dan Brunner heeft met Commonwealth Future Systems in de VS een kernfusiebedrijf helpen oprichten dat een waarde zou hebben van maar liefst 9 miljard dollar. Christo Liebenberg, ooit euv staff scientist bij ASML, richtte ook in de VS LIS Technologies op, actief in lasertechnologie om uranium te verrijken.
Orange Quantum en Gradyent dicht bij huis
Technologie die wat verder afligt van waar het bij ASML om draait, en bedrijven bovendien die het ecosysteem in Nederland en Europa niet verstevigen. Wat dat betreft blijven founders als Thorsten Last, medeoprichter van quantumchiptester Orange Quantum, dichter bij huis, net als Hervé Huisman, die met Gradyent software levert waarmee beheerders warmtenetten beter kunnen aansturen. Gradyent schitterde in 2023 in de MT/Sprout Challenger50.
Founders rechtstreeks uit factory ASML?
Dat laatste is software, weer een stap verder verwijderd van de hardware-wereld waarin ASML zo’n gigant is. Hoeveel founders nu rechtstreeks uit factory ASML kwamen om een startup te beginnen, is sowieso voor discussie vatbaar.
Lees ook: Met 36 miljoen op zak wil Rocsys ook de automarkt veroveren met laadrobots
Voormalig ASML-engineer Fabien Bruning levert tegenwoordig met Fonontech verbindingen waarmee chips – weer vooral rond AI-toepassingen – kunnen worden gestapeld. Dealroom waardeert zijn bedrijf op 56 miljoen euro. Het klopt dat Bruning in het begin van zijn carrière bij ASML heeft gewerkt, maar de 9 jaren bij TNO lijken toch meer bepalend te zijn geweest voor het ontstaan van Fonontech, een TNO-spin-off bovendien.
ASML-stagiairs en -ambassadors als startupondernemer
Joost van der Weijde heeft als medeoprichter van Rocsys een prachtbedrijf in laadrobots, maar of die paar maanden stage in Veldhoven daar nu de basis voor hebben gelegd? Andere stagiairs richtten startups als Lightyear op, en Antennex. Achter softwarebedrijf Konekti en Peelpioneers zitten co-founders die een scholarship-programma volgden bij de chipmachinegigant. En dan zijn er nog andere ondernemers die als ‘ambassadors’ studenten in contact brachten met ASML als potentiële werknemers.
Lees ook: Process intelligence-expert Konekti: ‘Agentic AI zorgt voor tsunami aan vraag’
Eigenlijk is het aantal founders met stevige wortels in ASML die ‘echte’ deeptech startups opzetten best overzichtelijk, afgezet tegen het kolossale werkleger van ASML. Eén halfgeleidersucces op de lijst, opgericht door een ex-werknemer, tellen we liever niet mee. Zongchang Yu richtte in China chipmachinefabrikant DJEL op (Dongfang Jingyuan Electron Limited), maar volgens ASML maakt dat inbreuk op intellectuele eigendomsrechten uit Nederland.
Maffia-gehalte in deeptech minder groot
Al met al is het echte deeptech ‘maffia-gehalte’ bij ASML minder groot dan bij veel andere onlinebedrijven die als founder factory in het Dealroom-rapport. In Europa gelden onder meer Klarna, Spotify, Zalando en neobanken Revolut en N26 als kweekvijvers van succesvolle startupondernemers.
Maar dat verschil is ook wel verklaarbaar. Met een goed idee voor online business kun je elke dag een startup beginnen, een baanbrekende architectuur voor fotonische chips of de volgende generatie AI-chips krabbel je niet op een bierviltje tijdens een nachtelijke brainstorm met collega’s. Deeptech startups worden vaak opgebouwd rond patenten waaraan jarenlang onderzoek is voorafgegaan bij universiteiten of instituten als TNO.
Of, inderdaad, binnen ASML. Deze maand haalde Christina Porter, ceo en oprichter van chipmeetbedrijf Invisix Measuring Systems, 20 miljoen euro op voor haar startup, die met een licentie op ASML-technologie röntgenstralen gebruikt om 3D-structuren in chips door te meten. Na 7 jaar R&D bij ASML ging ze er in 2025 samen met collega Sietse van der Post mee aan de slag. Welkom bij de familie!
