Eigenlijk is er volop goed nieuws over de investeringen in Europese deep tech scaleups, jonge ondernemingen die werken aan technologische doorbraken op gebieden als AI, quantum, chips, clean tech, ruimtevaart en defensie.
Uit The 2026 European Deeptech Report, een inventarisatie van startupanalist Dealroom en investeerders Walden Catalyst Ventures en Lakestar, blijkt dat ze vorig jaar samen 20,3 miljard dollar ophaalden, ofwel een derde van de totale investeringen door venture capitalbedrijven. Terwijl de investeringen in ‘gewone’ tech startups nog steeds zijn gehalveerd ten opzichte van dat uitzonderlijke recordjaar 2021, nadert deep tech alweer bijna zijn piek uit die tijd.
AI trekt meeste kapitaal aan
Het meeste geld – 3,4 miljard dollar – ging naar AI, waar de Franse OpenAI-tegenhanger Mistral alleen al goed was voor 1,7 miljard euro aan funding. Denk ook aan Cusp.ai, de startup van de Nederlander Max Welling, die in september 100 miljoen dollar ophaalde.
Ook weinig verrassend is de enorme groei in de kapitaalstroom richting defensiescaleups. Daar verdubbelden de investeringen ruimschoots, tot 1,8 miljard. AI-bedrijf Helsing scoorde bijvoorbeeld 600 miljoen euro, Destinus, de Zwitsers/Nederlandse raketbouwer, was goed voor 140 miljoen.
Lees ook: 2025 was op twee na beste jaar voor investeringen in Nederlandse startups en scaleups
Dat de Eindhovense chipmaker Axelera AI in februari nog een ronde deed van ruim 250 miljoen dollar, geeft de Europese burger ook moed voor 2026. Deep tech scaleups in Europa zijn samen inmiddels 690 miljoen dollar waard, een record. Het rapport turft 125 Europese deep tech unicorns en biedt nog meer opstekers: onze regio is goed voor 30 procent van ‘s werelds topuniversiteiten op het gebied van deep tech. Ze leveren twee keer zoveel wetenschappers af als de VS.
Grote kloof met Amerika
Het rapport over de investeringen in Europa is grotendeels geschreven in dollars. Die laatste vergelijking met de VS is ook niet toevallig. Want voor wie de glazen halfleeg wil zien, leest in het Deeptech Report hoe groot de kloof is met Amerika. Deep tech scaleups die in latere financieringsronden serieus veel geld willen aantrekken, komen daarvoor vaak buiten Europa terecht. Maar liefst 50 procent van het verse groeikapitaal komt na die eerste fase van buiten, en dan met name uit de VS. Bij de megarondes van 250 miljoen dollar en meer is dat zelfs 70 procent.
Europa kan zijn eigen deep tech successen dus onvoldoende financieren. Het resultaat: techbedrijven moeten het doen met kleinere rondes, zoeken een koper of gaan met investeerders van buiten in zee. En dat is heel vaak een Amerikaanse partij. Want in Europa maken de deep techinvesteringen een gezonde groei door, in de VS is vorig jaar 92 procent meer kapitaal naar deep tech gegaan – al was de helft daarvan voor AI-bedrijven.
Ondernemers hebben in theorie de beurs als alternatief om groeigeld aan te trekken, maar ook wat dat betreft kan Europa niet tippen aan de States. Sinds 2015 vonden van de 22 grote deep tech beursgangen er 18 plaats in de VS.
Europese investeerders missen firepower
‘Europese deep techinvesteerders missen de fire power om de leiding te nemen in Series B-rondes en daarna’, stelt het rapport vast. Het leeuwendeel – 87 procent – heeft een fondsomvang van minder dan 300 miljoen dollar. Als je dat geld een beetje wilt spreiden over verschillende scaleups, kom je niet verder dan 20 miljoen per ronde – en wordt je bij de echte megarondes weggeblazen door de Amerikanen.
In geld uitgedrukt gaat het om een funding gap van 4 tot 24 miljard dollar per jaar met de VS. Die eerste 4 miljard is nodig om te zorgen dat Europese scaleups in grotere rondes verhoudingsgewijs in dezelfde mate kapitaal in hun thuismarkt kunnen ophalen als hun Amerikaanse concurrenten: 80 procent. Nog eens 20 miljard zou nodig zijn om te zorgen dat Europese scaleups het überhaupt tot die grote rondes van meer dan 15 miljoen dollar schoppen: door gebrek aan kapitaal groeien ze lang niet zo goed door als startups in de VS.
Exodus van 1200 miljard
Die funding gap moet zo snel mogelijk worden gedicht om te voorkomen dat het zwaartepunt van de technologische doorbraken verder verschuift richting Amerika. Een ander onderzoek van private equity-investeerder EQT en consultancy McKinsey plakte deze week een ontstellend bedrag aan die tech exodus: in de tien jaar tot 2025 zijn techbedrijven die nu een totale waarde hebben van 1200 miljard euro in buitenlandse handen geraakt of buiten Europa naar de beurs gegaan.
Dat heeft economische gevolgen voor Europa, het kost werkgelegenheid als bedrijven hun groeifocus naar elders verleggen. Daarnaast zijn er ook moeilijker te meten effecten, zoals het verlies van lokale kennis en toekomstige tech-oprichters, aldus EQT-partner Victor Englesson in een toelichting. ‘Als een Europees bedrijf naar de beurs gaat in de VS, verschuift het zwaartepunt, vaak permanent. De beslissing om waar te noteren lijkt financieel, maar is in werkelijkheid een keuze over waar je bedrijf opgroeit.’
Hoe gaan we de funding gap dichten?
Die 1200 miljard slaat op álle techbedrijven, maar precies daarvoor waarschuwt ook het deeptech investeringsrapport. Van de Europese oprichters achter 137 unicorns is al 40 procent vertrokken naar de VS – soms al voordat ze maar een cent kapitaal hadden aangetrokken. Niet goed voor het vliegwiel van de Europese deeptech, dat draait op succesvolle founders die hun tijd en geld herinvesteren in het plaatselijke ecosysteem.
Hoe gaan we als Europa dat gat dichtlopen? Er zijn best wel wat private investeerders die forse deep techfondsen hebben weten te vullen, maar dat zijn er letterlijk twee handen vol. Europa telt 10 vc’s die meer dan een half miljard hebben klaarliggen voor deep tech scaleups, waaronder de Nederlandse zwaargewicht Innovation Industries. Er zijn nog grotere fondsen in de maak, waaronder die van Jolt Capital en Mundi Ventures, die beide op weg zijn om meer dan een miljard euro in kas te krijgen.
Scaleup Europe Fund
Veel van die marktpartijen werken deels met overheidsgeld. In Nederland is bijvoorbeeld Invest-NL als ‘limited partner’ een klant bij acht deep techfondsen, maar op Europese schaal is vooral het European Investment Fund (EIF) een heel actieve geldschieter. De EU snapt als geen ander de urgentie om iets te doen aan het groeikapitaalgebrek.
Lees ook: Publieke investeerders krijgen steeds meer invloed en connecties in de Nederlandse vc-wereld
Vorig jaar kondigde de European Innovation Councel (EIC) al het Scaleup Europe Fund aan, dat uiteindelijk 5 miljard euro gaat investeren in scaleups en ergens dit voorjaar van start zou gaan, zodra in april een onafhankelijke fondsmanager uit de markt is geselecteerd. Het kapitaal komt ook deels van private partijen, waaronder het Nederlandse pensioenfonds ABP.
85 miljard euro voor grote fundingrondes
En er komt meer Europese steun aan om onze scaleups binnenboord te houden. Deze week werd bekend dat het EIF sleutelt aan nog ambitieuzer initiatief dat uiteindelijk 85 miljard euro moet vrijmaken voor groeibedrijven. Het nieuwste EIF-fonds investeert niet rechtstreeks maar wil 15 miljard euro steun geven aan 100 venture capitalfondsen met een omvang van 300 miljoen euro tot meer dan een miljard.
Lees ook: Harm de Vries haalt 500 miljoen op voor investeringen in deeptech: ‘Er is nog veel meer geld nodig’
Zoals vaker bij Europese programma’s is dat deels een sigaar uit eigen doos: de meeste van die miljarden moeten worden ingelegd door banken, pensioenfondsen, verzekeraars en overheidsinstellingen uit de lidstaten. De 15 miljard moet indirect 70 miljard extra uit de markt vrijmaken voor de grote fundingrondes waarin Europa zo achterblijft bij Amerika.
