Welvaart opnieuw verdienen: die titel gaf minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) de Miljoenennota 2027 mee. Het Centraal Planbureau voorspelt voor 2026 en 2027 een economische groei van respectievelijk 1,4 en 1,2 procent. Dat is niet genoeg om Nederland financieel draaiende te houden, waarschuwt het kabinet-Jetten.
Om de kosten van onderwijs, zorg en sociale zekerheid te kunnen blijven dekken, is volgens het kabinet een ‘structurele economische groei’ van minimaal 1,5 procent nodig. Om die groei te bereiken trekt de regeringsploeg van Rob Jetten in zijn eerste begroting de portemonnee voor het bedrijfsleven en voor innovatie – met de kanttekening dat die plannen vooral als startpunt dienen voor onderhandelingen met de oppositie.
Overheid als launching customer
Het kabinet wil onder meer twee nieuwe instellingen oprichten. Via de taskforce Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat wordt gewerkt aan een Nationale Investeringsinstelling (NII), een onafhankelijke financieringsinstelling waarvoor tot en met 2028 bijna 3,3 miljard euro wordt gereserveerd. Ook komt er een Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie met een pot van 500 miljoen euro, waarmee de overheid kan optreden als launching customer voor doorbraaktechnologieën.
Peter Wennink pleitte hier in zijn veelbesproken rapport al voor, al liggen de budgetten een stuk lager dan hij voor ogen had: 10 tot 20 miljard euro voor de nationale investeringsbank en 1,5 tot 2 miljard euro voor het innovatieagentschap.
Lees ook: ‘Fat, dumb and happy’ Nederland kán nog vooroplopen, blijkt uit Wenninks masterplan
Opvallend is ook dat er een nieuwe ronde van 375 miljoen euro voor het Nationaal Groeifonds komt. Een aantal projecten binnen het fonds is opnieuw beoordeeld, in sommige gevallen negatief, waardoor dat geld opnieuw is vrijgekomen.
Verder maakt het kabinet geld vrij om universiteiten een extra zetje te geven bij de ‘vertaalslag’ van wetenschappelijk onderzoek naar het opzetten van nieuwe bedrijven. Het komende jaar is daarvoor 85 miljoen euro beschikbaar, en tussen 2028 en 2031 jaarlijks 93 miljoen euro.
500 regels per jaar schrappen
Bij het mkb wordt de Innovatiebox verruimd. Kleinere en middelgrote bedrijven die innovatieve producten of technologie ontwikkelen, betalen via deze regeling 25 procent minder belasting over de winst die ze daarop maken, met een maximum van 25.000 euro. Dat plafond wil het kabinet verhogen naar 100.000 euro. Die maatregel moet het Rijk zo’n 19 miljoen euro per jaar gaan kosten.
Lees ook: Nederland verdient meer academische spin-outs: hoe gaan we dat regelen?
Het kabinet wil, en dat is geen nieuw verhaal, iets doen aan de regeldruk voor bedrijven. Staatssecretaris Eric van der Burg (Slagvaardige Overheid) informeerde de Tweede Kamer eerder deze maand over de nieuwe Vereenvoudigingswet. Die is gericht op het afschaffen van overbodige regels en wetten, en heeft als doel jaarlijks minimaal 500 regels te schrappen of eenvoudiger te maken.
Dat mes snijdt aan twee kanten. Dan is namelijk ook een kleiner ambtenarenapparaat nodig, zo is de redenering, waarvoor tussen 2028 en 2029 alvast heel optimistisch een extra besparing van 400 miljoen euro is ingeboekt. Die komt bovenop de 1 miljard euro die het kabinet-Schoof tot 2031 al bij de overheid wilde weghalen.
Geld naar wind op zee, kernenergie en CO2-opslag
De economische groei die de regering-Jetten voor ogen heeft, is ook nodig om te kunnen investeren in klimaatbeleid, de energietransitie en defensie. Om met de laatste te beginnen: Defensie krijgt volgend jaar 28,5 miljard euro te besteden: 14,5 miljard via de reguliere begroting en 14 miljard via het Defensiematerieelbegrotingsfonds.
Naar het klimaatbeleid gaat volgend jaar ongeveer 7,7 miljard euro. Dat geld gaat onder meer naar investeringen in wind op zee en naar het verlengen van de Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++), een subsidiepot voor bedrijven om projecten gericht op hernieuwbare energie en/of CO2-reductie uit te rollen.
De regering-Jetten investeert ook in kernenergie; de komende jaren is 200 miljoen euro vrijgemaakt voor het verder doorontwikkelen van SMR-technologie, kleine en modulaire kernreactoren. De eerste 12 miljoen euro wordt volgend jaar verdeeld.
Lees ook: Plannen voor grote kerncentrales wankelen: zijn kleine reactoren de oplossing?
Tot en met 2031 rolt er ook 1,3 miljard euro subsidie naar CO2-opslagproject Aramis. Dat is cruciaal voor het verduurzamen van de Nederlandse industrie en de klimaatdoelen; met het extra geld hoopt het kabinet de risico’s voor potentiële klanten te verkleinen. Voor de maatwerkafspraak met Tata Steel is over diezelfde periode ongeveer 1,2 miljard euro ingeboekt.
Lees verder over de plannen op het gebied van klimaat en verduurzaming op Change Inc.: van ruim miljard euro voor CO2-opslagproject Aramis tot de greentimerregeling voor elektrische occasions.
