Leiderschap

Dit is de loopbaan die verschillende succesvolle ondernemers doorliepen voordat ze miljoenenbedrijven runnen

Succesvolle ondernemers: dit waren hun eerste banen

Wat deden Elon Musk, Oprah Winfrey en Walt Disney voordat ze beroemd werden vanwege hun uitmuntende werk? Deze infographic toont...

‘Daar komt een Uiver gevlogen / en heel de lucht hoort aan hem: / het zijn de Hollandsche jongens / van onze pracht-KLM’ zong Louis Davids in 1934. De bedrijfsgeschiedenis van de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij is rijk aan verhalen. Over heroïsche piloten, vernuftige technici en legendarische leiders als Albert Plesman. KLM roept herinneringen op aan Batavia, aan de avonturen van de Uiver en de vroege Jet Age. KLM is een stukje vliegend Nederland. De bedrijfsgeschiedenis van KLM beschrijven in amper duizend woorden grenst aan hoogmoed. En sinds Icarus weet iedereen: hoogmoed komt voor de val. Daarom draait dit artikel om een beperkt aantal historische ontwikkelingen en gebeurtenissen die KLM tot op de dag van vandaag beïnvloeden. Belang KLM was nationaal belang KLM opereerde vanaf de oprichting in 1919 tot aan ongeveer eind jaren ’80 in de zogeheten ‘ijzeren driehoek’. KLM, Rijksluchtvaartdienst en het ministerie van Buitenlandse Zaken werkten nauw met elkaar samen. Internationale allianties aangaan? Landingsrechten breed interpreteren? Bilateraal verdrag iets oprekken? Het commercieel belang van KLM vatte de overheid vrijwel altijd op als een nationaal belang en hielp waar mogelijk. Vrijwel nergens in Europa werkte deze ijzeren driehoek zo goed als in Nederland. Vanaf de jaren ’70 komt die vanzelfsprekende driehoek onder druk te staan. Met de stijgende welvaart in de Europese landen neemt de vraag naar betaalbare luchtvaart toe: ook Jan Modaal wil wel eens vliegen. De Europese Gemeenschap meent dat een vrijere luchtvaartsector vliegen zal democratiseren. Nieuwe spelers betreden dan de markt en zorgen voor goedkopere vluchten en meer verbindingen. De regulering van de luchtvaartsector zoals bijvoorbeeld die tussen Nederland en KLM biedt echter nauwelijks tot geen ruimte hiervoor. Nationale vliegtuigmaatschappijen (flag carriers) staan onder toezicht van hun nationale overheden. Het internationale luchtverkeer is bovendien gereguleerd door een kerstboom aan bilaterale overeenkomsten. De bewegingsruimte is minimaal. Geen wolkje aan de lucht Het jaar 1986 blijkt een keerpunt voor KLM en andere flag carriers. In dat jaar ondertekenen de Europese lidstaten van de Europese Gemeenschap de Single European Act. Vanaf 1992 moet de interne markt een feit zijn. Liberalisering van de luchtvaartsector moet ervoor zorgen dat nieuwe partijen de markt kunnen betreden. In 1992 denkt KLM nog: geen wolkje aan de lucht In 1992 bezegelt het Verdrag van Maastricht deze ontwikkeling. De verordening Single Aviation Market is de uitwerking van dit verdrag, waarmee veel drempels rond de luchtvaartsector wegvallen. KLM denkt: geen wolkje aan de lucht, dit pakt in ons voordeel uit. Meer vluchten, meer bestemmingen, meer winst. Einde Koude Oorlog ongunstig voor KLM De implicaties van een andere gebeurtenis blijven langere tijd echter onder de radar: de val van de Berlijnse muur. Marc Dierikx, historicus van het Huygens Instituut en auteur van de bedrijfsgeschiedenis ‘Blauw in de lucht – KLM 1919-1999’ legt uit: ‘Met het vallen van de muur viel ook het IJzeren Gordijn. Ontspanning in de internationale verhoudingen resulteerde in de demilitarisatie van West-Europa. Vliegvelden die in staat van paraatheid werden gehouden voor het geval “de Russen” kwamen, werden langzaamaan verlaten. Zo kwamen er in de periode na 1989 overal in Europa vliegvelden beschikbaar.’ Dierikx: ‘Handige jongens bedachten dat die vliegvelden zoals Hahn of Weeze gebruikt zouden kunnen worden voor commerciële luchtvaart. Het vliegveld lag er toch al. Als de plaatselijke overheid zou meebetalen aan een ontvangsthal en verbetering van de aanvoerroutes, dan had je een bruikbaar vliegveld. En de werkgelegenheid was er ook bij gebaat, want het vertrokken leger liet een gat in de arbeidsmarkt achter. En alles tegen lage landingsrechten, natuurlijk.’ De low cost carriers zijn geboren. Ryanair is een van die handige jongens. Dit Ierse bedrijf werd al in 1985 opgericht. Pas in 1996, als de verordening uit 1992 met enige vertraging is toegepast in de verschillende lidstaten, begint Ryanair met vluchten naar Europese bestemmingen. Easyjet, opgericht in 1995, begint rond diezelfde tijd met Europese vluchten. Tegen elke prijs Terug naar KLM. Weinigen dachten dat de liberalisering van 1992 in het nadeel van KLM zou uitpakken. Maar die low cost carriers knagen eind jaren ’90 al serieus aan de marktpositie van KLM. De verbindingen die KLM al zo lang onderhoudt, blijven tot dan toe onaangetast. Toch is de verbazig groot dat passagiers er niet mee blijken te zitten om vanaf een provinciaal vliegveld te moeten vertrekken. Ze blijken er ook niet mee te zitten dat ze lang moeten wachten op een aansluiting of krap in de cabine zitten. Nationale vliegtuigmaatschappijen als KLM hebben het nakijken. De Europese markt voor vluchten tussen de 1-4 uur kantelt snel in het voordeel van de Ryanairs en de Easyjets. Die ontwikkeling eist de eerste slachtoffers: in 2001 gaat het Belgische Sabena ten onder, Swissair volgt kort daarna in 2002. Een lage ticketprijs, dat willen mensen. Tegen elke prijs. Schaalvergroting lijkt het enige antwoord. KLM en het veel grotere Air France gaan in gesprek. Het mondt in 2003 uit in een overname van KLM door Air France, hoewel lange tijd het woord fusie in Nederland de boventoon voert. Air France KLM heeft meer slagkracht en is daardoor toekomstbestendiger, dat is de gedachte. KLM als merk blijft bestaan. Aan alles is te zien dat het verhaal en de geschiedenis van KLM na 2003 doorgaat. Huwelijk van twee dinosaurussen Air France KLM is anno 2016 een grote speler. Vorig jaar boekte het bedrijf 26 miljard euro omzet. De combinatie is echter verwikkeld in een driefrontenoorlog. Het eerste front is de Europese markt. In een krap decennium is het aandeel in Europese vluchten fors afgenomen. http: Op het tweede front, de intercontinentale vluchten, verschenen concurrenten als Emirates, Qatar en Turkish Airlines die qua service op gelijkwaardig of hoger niveau presteren, maar tegen een lagere ticketprijs. Het derde front is de strijd die zowel KLM als Air France voeren met de vakbonden. De loonkosten zijn hoog vergeleken met die van low cost carriers, maar ook met die van de Golfstaten: bij KLM verdient een piloot gemiddeld 15 procent meer en een purser zelfs procent. Europa heeft vanaf 1986 in stappen de droom van open skies waargemaakt. Luchtvaart is democratischer geworden en allang niet meer voorbehouden aan rijke avonturiers, zakenlieden en popsterren. Met de benefit of hindsight kun je je afvragen hoe die democratisering zo nadelig heeft kunnen uitpakken voor KLM. Hebben ze de nieuwe spelers niet aan zien komen? Zijn flag carriers dinosaurussen in het verkeerde tijdperk? Of is KLM net als in 1919 nog steeds van nationaal belang en verdient het hulp van de staat? Dierikx’ observatie stemt tot nadenken: ‘Je wint een hoop met liberalisering, maar je verliest het nationale speelveld om bedrijven te beschermen als het even tegen zit. Dat is de prijs die je betaalt.’ Pieter van Gent is historicus en mede-eigenaar van PastFuture, bureau voor bedrijfsgeschiedenis. Hij schrijft in MT over veranderingen van bedrijven in het verleden en het belang daarvan in het heden.

Krappe eeuw KLM: de Sky leek de limit, maar toen viel de muur

KLM had lang het rijk alleen op Schiphol en genoot de bescherming van Den Haag, maar sinds halverwege de jaren...

Eerste hulp voor hopeloze teams

Alle fut is uit de teambesprekingen, er wordt nauwelijks meer gecommuniceerd en iedereen gaat zijn eigen gang. Help, het team...

Opinie: Simon Sinek heeft het mis wat betreft millennials

Lui, egocentrisch, onzeker? Dingen die Simon Sinek beweert over millennials in een interview. Volgens ORMIT, aanbieder van traineeships, klopt daar...

Met deze 7 tips word je een charismatische spreker

Spreken in het openbaar kan behoorlijk spannend zijn. Toch schuilt er in iedereen een charismatische spreker. Met deze 7 tips...

Voormalig kroonprins Joop Wijn vertrekt bij ABN Amro

De oud-minister en baas van de zakenbank werd genoemd als opvolger van Gerrit Zalm, maar werd het niet. Hij vertrekt...

The Office: werken op een bowlingbaan bij Viisi

In de rubriek The Office belicht Sprout de mooiste, hipste, gaafste kantoorruimtes van Nederland. In deze aflevering: hoe Viisi zijn kantoor circulair maakte,...

4 voordelen van sales onder de knie hebben

Succesvolle mensen zijn goed in sales, vindt miljardair Mark Cuban. Hij vindt daarom dat iedere manager hier aandacht aan moet...

2016 mag volgens sommigen een slecht jaar zijn geweest, op een gebied was het zeker niet slecht: nog nooit waren er zoveel bedrijven in de Amerikaanse aandelenkoers S&P500 die geleid werden door vrouwen. Volgens de S&P Global Market Intelligence, die het aantal vrouwelijke ceo’s in de Amerikaanse en Europese bedrijven bijhoudt, stond bij 27 van de 500 bedrijven een vrouw aan het roer. Nog steeds een beschamend laag aantal, maar het aantal is flink gestegen sinds 2015. Toen waren 22 van de 500 ceo’s vrouwen. En er waren meer mooie cijfers: in Amerika er zijn meer vrouwen aan het werk dan ooit tevoren. In totaal werken nu 73,5 miljoen vrouwen, 47 procent van de beroepsbevolking. Ter vergelijking: in 1945 bestond 29 procent van de werkende bevolking uit vrouwen. In hoeverre gaat het gezegde ‘Goed voorbeeld doet goed volgen’ in deze situatie op? Wetenschappelijk onderzoekt stelt dat dat het geval is: vrouwen die al succesvol zijn, zien hun prestaties stijgen op het moment dat ze onder een vrouwelijke leider komen te werken. Uit Italiaans onderzoek blijkt dat vrouwelijk leiderschap een positief effect heeft op de salaris van andere vrouwen, en dat bedrijven met een vrouwelijke leider beter presteren. Een ander Amerikaans onderzoek toont soortgelijk resultaat: toen gekeken werd naar de rol van vrouwen in de board, bleek dat er meer vrouwen aangenomen werden als er het jaar daarvoor een vrouw binnen de Raad van Bestuur was gekomen. Dit kan verklaard worden door de vrouwelijke netwerken die steeds meer ontstaan, waarbij vrouwen elkaar opzoeken om ervaringen op werk uit te wisselen. Ook wordt vaak beweerd dat Raad van Bestuur graag mensen aannemen die op hen lijken - met een vrouw in de boardroom verandert dat aanzienlijk. Niet alleen in Amerika worden deze resultaten geboekt. Uit onderzoek van het Peterson Institute for International Economics, waarin 2100 bedrijven in 91 landen onderzocht werden, blijkt dat een vrouw in de Raad van Bestuur in direct verband staat met een toename van vrouwelijke medewerkers. Een mooie bijkomstigheid: bedrijven met vrouwelijke leiders zijn winstgevender dan met enkel mannen in de Raad van Bestuur. Maar niet iedereen excelleert onder vrouwelijk leiderschap. Terwijl vrouwen die al goed presteren het goed doen onder seksegenoten, doen vrouwen die niet goed presteren op hun werk dat niet. Vijfjarig onderzoek van de Amerikaanse universiteit Berkeley in een bedrijf met 1700 medewerkers toont dat sommige vrouwen het slechter doen onder vrouwelijke leiders. Op het eerste oog was er weinig verschil te zien met werken onder een mannelijke leider, maar een nadere bestudering van de data toonde aan dat sommige vrouwen die al onder de maat presteerden minder salaris kregen onder een vrouwelijke leider. Een verklaring daarvoor komt van het Italiaanse onderzoek dat eerder aangehaald werd. Onderzoekers stelden dat vrouwen die beduidend minder presteren meer gebaat zijn bij een mannelijke ceo, omdat deze over het algemeen minder individueel kijken naar salarissen. Het gemiddelde salaris is hoger dan de vrouwen uit het onderzoek bleken te verdienen. Vrouwelijke ceo’s zijn geneigd om meer individueel naar bekwaamheid te kijken en daar het loon op aan te passen. Ongeacht hun geslacht hebben medewerkers over het algemeen te maken met betere werkcondities en minder ontslagen onder een vrouwelijke baas. Dit laatste komt volgens onderzoek voort uit het feit dat vrouwen zich meer inzetten om ontslag te voorkomen. De empathie die vrouwen over het algemeen kennen ligt daaraan ten grondslag. Ook tijdens de financiële crisis was dit te zien: bedrijven met een vrouwelijke ceo kenden een kleinere afname van het personeelsbestand dan bedrijven die bestuurd werden door mannen. Ondanks dat het nog steeds niet gebruikelijk is dat vrouwen aan de top van een bedrijf staan, laten deze onderzoeken zien dat het zeker de moeite waard is om vrouwen op de hoogste posities binnen bedrijven te zien.

Onderzoek: vrouwen presteren beter onder vrouwelijke leiders

Vrouwelijke leiders beïnvloeden de manier waarop medewerkers presteren. Diversiteit op de werkvloer is goed, maar wie ondermaats presteert zal het...

3 tips om mensen mee te krijgen in verandering Als je dingen wilt veranderen en vernieuwen binnen je organisatie, stuit je vaak op een hoop weerstand. Het is lastig om nieuwe ideeën te realiseren, ook al is het nog zo’n sterk plan. Hoe krijg #1 Ga op zoek naar de vlammetjes die er al zijn De grootste valkuil bij het doorvoeren van een verandering is het maken van een plan waarin je schetst hoe je van de huidige naar de gewenste situatie gaat. Vernieuwingskracht is al aanwezig. Elementen in de huidige situatie, kunnen voor succes in de toekomst zorgen. Ga daarom op zoek naar de vlammetjes die er al zijn en ontdek hoe je die samen met anderen kunt aanwakkeren en uitbreiden. #2 Start met een groepje bevlogen koplopers Het is gebruikelijk om bij veranderprocessen een zo groot mogelijke groep in één keer mee te krijgen, bijvoorbeeld per afdeling of team. Maar de veranderbeweging verspreidt zich niet op deze manier. Een inspirerend initiatief begint altijd bij een groepje bevlogen koplopers die een geloof delen. Ze maken geen plan maar geen meteen aan de slag. Al experimenterend en lerend vinden ze de succesformule. Succes trekt vervolgens andere mensen aan, zo beweegt de verandering verder de organisatie in. Dus, wil je binnen de organisatie iets veranderen? Deel dan je idee met anderen en vraag wie er zin heeft om de schouders onder de nieuwe beweging te zetten. Zorg er ook voor dat je ieder succes meteen zichtbaar maakt. #3 Creëer ruimte voor de vernieuwing Probeer nieuwe ideeën niet in te passen in de huidige systemen, regels en processen. Dan loopt het snel stuk. Iedere organisatie heeft een immuunsysteem, dat probeert nieuwe lichaamsvreemde initiatieven in de kiem te smoren. Wil je beweging en vernieuwing creëren? Wees dan alert op uitingen van het immuunsysteem. Houd het buiten de bureaucratie en creëer ruimte voor de vernieuwing.

‘Zo zorg je dat iedereen in de organisatie klantgericht gaat denken’

Mark Beekman probeert bij Graydon iedereen klantgericht te laten denken. Maar voor medewerkers die nooit een klant zien, blijft dat...

Met deze 6 kleine investeringen maak je medewerkers productiever

Kleine investeringen in medewerkers schroeven de productiviteit flink omhoog en maken het bedrijf winstgevender. Met deze 6 extraatjes houd jij...

‘Digitale transformatie gaat verder dan digitalisatie’

In relatief korte tijd zijn er allerlei nieuwe technologieën opgekomen die samen de aanjager vormen voor volledig nieuwe businessmodellen. Maar...

Aflevering #1: ‘We worden weer analfabeet’

De enorme hoeveelheid informatie die we per dag moeten verwerken is slecht voor onze concentratie. Met de UseClark-methode van breinexpert...

Wat gaat 2017 brengen? 7 trends

#1. Kunstmatige intelligentie Robots (die nu nog vooral uitblinken in repeterende taken) zullen steeds meer zelf gaan ‘leren’ Vorig jaar...

Waarom medewerkers bij Bynder onbeperkt verlof krijgen

Bij Bynder bepalen medewerkers zelf hoeveel vrije dagen ze opnemen. Na een jaar proefdraaien blijkt dat er geen misbruik wordt...

‘Talentontwikkeling zorgt voor loyale werknemers’

Organisatieadviseur Joost Spithoven kreeg zoveel vragen over talentontwikkeling, dat hij er een boek over schreef: Vitaliseren van sociaal kapitaal in...

Theorie in twee minuten: 5 lessen voor een werkvloer met ongekende creativiteit

Het aanbod aan management theoriën, ideeën en modellen is immens. We bieden je daarom een selectie van de belangrijkste dingen....

Do’s en don’ts bij werknemers met een burn-out

Wat zijn de belangrijkste do’s en don’ts wanneer je te maken krijgt met een werknemer met een burn-out? Sprout-expert Annelieke Fenstra geeft...

Beste Bob, Ik had je dit vandaag persoonlijk willen vertellen, maar je was voortdurend in overleg. Dus dan zo maar: Bob, ik ga het bedrijf verlaten. Ik heb er echt goed en lang over nagedacht, maar mijn besluit staat vast. Ik ben 46 jaar, directeur zal ik nooit worden, al helemaal niet omdat jij alsmaar blijft zitten en de drang om naar de top te komen is trouwens ook weg. Ik gooi het roer radicaal om. Vanaf december werk ik voor International Caring Marketeers, een soort Artsen Zonder Grenzen, maar dan allemaal lui uit de marketingbranche. Voor deze club ga ik in Afghanistan aan de slag, een voor bescheiden salaris en geen bonus, maar dat kan me niet schelen. Een nieuw leven, nieuwe kansen, dromen... Ik ben eraan toe. Arthur van Dommelen Marketing Director Beste Arthur, Dat is even schrikken, dat jij vertrekt, te meer, dat zeg ik er eerlijk bij, de krapte op de arbeidersmarkt qua marketeers heeeel krap is. Weet je het wel zeker? Is het niet gewoon zo’n midlife-bevlieging waar wij veertigers allemaal wel eens last van hebben? Is het dan niet verstandiger om er even wat maandjes tussenuit te gaan, even helemaal opfrissen? Desnoods sturen we je naar Fontainebleau, kun je lekker asset management studeren, ik noem maar wat, al moet ik dat wel even kortsluiten met Hoofdkantoor, want dan schep ik wel een precedent. Is dat wat, Arthur? Bob Beste Bob, Nee, Bob, mijn besluit staat vast. Ik neem the road less travelled. Was dat geen Shakespeare? Doet er ook niet toe. International Caring Marketeers is een club waar ik me thuis voel, opgericht door Phil Mayers, een topmarketeer bij Disney die ook die andere weg koos. En in Afghanistan hebben ze marketeers als ik nodig, daar moet alles nog uitgevonden worden. Een enorme uitdaging - en ik snak naar zo’n uitdaging. Arthur van Dommelen Marketing Director Beste Arthur, Afghanistan? Maar dat is toch levensgevaarlijk? En afgezien daarvan: daar hebben ze ingenieurs nodig, bouwvakkers, planologen, artsen, noem maar op, maar in dit stadium toch geen marketeers? Denk toch alsjeblieft goed na, Arthur. Bob Beste Bob, En of ze daar marketeers nodig hebben! Om te beginnen gaan we daar alles rebranden, want elk product dat uit het Westen komt ligt daar sowieso erg gevoelig. Retail in Kaboel komt langzaam van de grond - maar denk je dat er ooit iemand een SWOT-analyse maakt? Zich afvraagt: wat zijn de gaten in de markt, hoe bereik ik specifieke doelgroepen? Tot op heden doen ze maar wat. Wij van International Caring Marketeers gaan ze helpen. Ik heb m’n NIMA-spulletjes weer van zolder gehaald om straks jonge Afghanen de beginselen van marketing bij te brengen. En we vertalen die kennis natuurlijk wel naar hun niveau, naar hun perceptie. Unilever of Hema, dat zegt ze helemaal niks. Wij nemen gewoon, pakweg, Al Qaeda als case, die hebben zich de afgelopen jaren toch mooi even wereldwijd als merk neergezet met een USP om u tegen te zeggen. Kijk, zo’n case, dat begrijpen ze, en via zo’n case leer je die lui wat marketing is, en dat marketing onontbeerlijk is, ook in Afghanistan. Arthur van Dommelen Marketing Director Beste Arthur, Sorry, maar ik blijf sceptisch. Maar dapper is het zeker. Mocht je echter na twee, drie maanden constateren dat ze daar in deze fase toch niet zo’n behoefte hebben aan marketeers, laat het me dan weten. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt waar ik het al over had, is de kans groot dat je hier gelijk weer aan de slag kunt. OK? Helemaal vergeten: wat vind je vrouw er trouwens van? Bob Beste Bob, Dat is het allermooiste: die gaat mee! Samen gaan we dit avontuur aan! Francine zit, zoals je wellicht weet, in de recruitment business en, ja je gelooft het niet, dat bestaat daar nog niet eens! Dus Francine gaat dat vanuit Kaboel helemaal vanaf nul opbouwen. Ik zie het helemaal voor me: ik lekker met m’n laptop in de weer, zij lekker bezig met het opzetten van een online vacaturebank... Wow! Oh ja, Bob, trouwens nog een verzoekje: zou je goed willen zijn om dat idee dat ik eventueel binnen twee, drie maanden terug kan komen zwart op wit te zetten? Dank zovast! Arthur van Dommelen Marketing Director

Een van Bob’s beste mensen vertrekt naar Afghanistan

Bob is divisiedirecteur bij een groot concern. Bob doet zijn best. In deze aflevering vertrekt één van zijn beste mensen...

Duitsers doen het liefst zaken met Duitsers

Zakendoen met onze oosterburen lijkt gemakkelijk, maar is het allesbehalve. Drie Nederlandse ondernemers over zakendoen in Duitsland.

gelukkige werknemers tips om goede medewerkers vast te houden

Zijn gelukkige werknemers echt productiever?

Een gelukkige werknemer is een productievere werknemer. Dat onderstrepen in ieder geval diverse wetenschappelijke studies. En niet voor niets bestaan...

Winkelmand

Recente artikelen