‘We stelden nog weinig voor als bedrijf, drie, vier jaar geleden’, herinnert Bernd Rietberg (links op de foto) zich. Met Tulip Tech stelde hij batterijpakketten samen voor hele specifieke stroomverbruikers: drones. Die vlogen destijds vooral om gewassen of gebouwen te inspecteren, soms om medicijnen te vervoeren naar afgelegen gebieden. ‘Klanten produceerden destijds tientallen tot hooguit honderden drones.’
Dat is radicaal veranderd. Vandaag houdt de nieuwste gevleugelde drone van DeltaQuad het 8 uur vol in de lucht, op verkenningsmissie in Oekraïne. Dat is twee keer zo lang als zijn voorganger, met dank aan de batterijtechniek van Rietbergs startup. Dat zijn battery packs nu dagelijks bijdragen aan militaire verkenningsmissies in Oekraïne? Dat was nooit in zijn hoofd opgekomen tijdens die eerste pitch bij DeltaQuad.
Van vliegende taxi’s naar dronebatterijen
Tulip Tech was in 2020 opgezet met een heel ander doel voor ogen. Met een vorige startup had natuurkundige Rietberg, cum laude afgestudeerd in kwantummechanica, nog ingezet op vliegende taxi’s die autonoom personen zouden gaan vervoeren. ‘We hebben gevlogen bij NASA en Boeing in Amerika. We dachten toen nog: de miljardenmarkt van vliegende taxi’s, daar willen we bij zijn.’
Het liep uiteindelijk niet zo’n vaart met die drone-taxi’s maar de ondernemer had wel ontdekt waar de bottleneck van het elektrisch vliegen ligt: de batterijen, en dan met name high performance batterijen. Die moesten zo licht mogelijk zijn, maar hun stroom ook vrijgeven op een manier die past bij wat vliegen vergt. ‘Er waren ook toen al genoeg sexy startups die werkten aan superbatterijcellen, maar die ontwikkeling duurde te lang voor wat wij nodig hadden.’
Rietbergs volgende startup ging daarom op zoek naar de best mogelijke batterijen, die het in pakketten samenstelde met software voor ‘gewone’ drones. Aanvankelijk in samenwerking met dronebedrijven als Avy en DeltaQuad. ‘We waren eigenlijk heel vroeg in de dronemarkt. In feite was er nauwelijks een markt. Ik weet eigenlijk ook niet waarom we er zo in geloofden, maar we dachten: dit gaat groot worden en wij kunnen het verschil maken. Wij kunnen dit veel beter dan de Chinezen en niemand doet dit in Europa.’
Lees ook: DeltaQuad-founder Sander Smeets is nieuwe gast How I did it, en jij kan erbij zijn
De oorlog verandert alles
Hoe groot het ging worden, daarop heeft Rietberg zich nogal verkeken. In februari 2022 begon de Russische invasie van Oekraïne. Het eerste jaar gebeurde er in die oorlog nog niet zoveel met drones, en ook Tulip Tech bleef nog weg van zaken met defensie of gerelateerde bedrijven. Maar na dat eerste oorlogsjaar grepen de vechtende partijen steeds vaker naar drones. En inmiddels bepalen die het verloop van de strijd.
‘Wij zijn het bedrijf begonnen met duurzaamheid als doel. Toen kwam de roep van defensie. De roep vanuit Oekraine. We hebben het daar als team serieus over gehad en besloten dat we daar volledig achter staan. Wij zien het verdedigen van democratie als net zo duurzaam als het mitigeren van CO2 emissies. Het is ook groen, al is het wel een andere kleur groen.’
Opschalen onder druk
Begin 2023 kwamen de eerste aanvragen voor batterijen uit Oekraïne binnen bij Tulip Tech. ‘De eerste echt grote order kregen we toen op het journaal een drone te zien was die bijzonder ver kon komen.’
Dat was nogal schakelen, vertelt Rietberg nu. ‘Waar vinden we genoeg batterijen? Sowieso moesten we opschalen, maar ook uitzoeken of we überhaupt mochten leveren aan Oekraïne. De contracten moesten we laten checken en vertalen, we hadden ineens te maken met de douane. Er kwam een busje met Oekraïners die de batterijen ophaalden op de TU Eindhoven. Ineens denk je dan: hoe weten we zeker dat het geen Russen zijn?’
Schakelen betekende ook: voldoen aan de vraag naar grote hoeveelheden, tegen een korte levertijd en natuurlijk het continu doorontwikkelen van de packs op basis van de behoefte van het front.
Explosieve groei: van duizenden naar miljoenen
Dat is niet eens zo gek lang geleden, maar sindsdien is het keihard gegaan met Tulip Tech. ‘De schaal waarop we nu werken is echt bizar. Twee jaar geleden vonden wij duizend pakketten al heel veel, nu hebben we orders van honderdduizenden pakketten per keer. We willen dit jaar boven het miljoen uitkomen en daar stopt het zeker nog niet.’
De hele wereld wil de Nederlandse batterijpakketten voor drones bemachtigen. Het geheim van de smid is niet dat de batterijcellen een radicaal nieuw ontwerp hebben, zoals bijvoorbeeld de technologie die de Nederlandse startups LeydenJar en Lionvolt ontwikkelen en nog niet productierijp is. Wat Tulip Tech wel doet: de beste cellen selecteren die nu op de markt zijn, en die optimaliseren voor elk type drone.
Aanvalsdrone werkt anders dan een inspectiedrone
Rietberg: ‘Wat wij doen, is system integration. Iedereen denkt dat de ultieme batterijcel nog uitgevonden moet worden, maar er zijn wereldwijd echt honderden batterijcel startups. We hebben inmiddels heel veel kennis opgebouwd over batterijen en chemie, weten precies welke chemie werkt voor welke use case. Of we laten de cellen aanpassen.’
Een surveillance-drone wil bijvoorbeeld zo lang mogelijk in de lucht blijven voor zijn inspectievluchten, dat vraagt om een pakket met zoveel mogelijk energie en een langzame ontlading. Ook is er wat meer budget omdat de drone herbruikt wordt. ‘Een aanvalsdrone daarentegen vliegt eenmalig, hooguit een kwartier met zo veel mogelijk snelheid en munitie aan boord. Die batterij ontlaadt dus als een gek en moet tegen een zo laag mogelijke prijs gemaakt worden. Dat vraagt om een andere batterijchemie en gaat met andere temperaturen gepaard.’
De levensduur – het aantal keren dat een batterij kan opladen en ontladen – en natuurlijk de kostprijs bepalen ook hoe een batterijpakket eruitziet. ‘We leveren ook aan NASA, daar is budget bepaald geen issue, die geven gerust tienduizend euro per kilowattuur uit. Maar een aanvalsdrone gebruik je maar één keer. Dan maakt cycle life weer niks uit en moet het vooral zo goedkoop en veel mogelijk zijn.’
Chinese afhankelijkheid
En inderdaad, er zijn ook steeds meer klanten die liever geen componenten uit China in hun drone monteren. ‘Kunnen we regelen, maar dat heeft wel gevolgen voor de prijs.’
‘De NAVO is eigenlijk ontzettend afhankelijk van China voor batterijcellen en andere batterijmaterialen. Als morgen China de kraan zou dichtzetten, ligt de droneproductie in, bijvoorbeeld, Oekraine binnen een aantal weken stil. En het dreigen daarmee, dat doen ze al. Afgelopen november nog, maar na afloop van een gesprek tussen Trump en Xi was er weer een akkoord. En daar is EU dan afhankelijk van.’
Lees ook: Hoe slimme ondernemer achter Chinese gigant CATL de mondiale batterijrevolutie domineert
Batterijcellen zijn cruciaal, en Europa is er nog te afhankelijk van, zegt Rietberg. ‘Andere batterijmaterialen kunnen we met recycling relatief snel compleet krijgen. In één auto zit bijvoorbeeld genoeg voor 1.000 dronebatterijen. Wij maken momenteel een voorstel, samen met de Nederlandse industrie, voor een gigafactory voor dronebatterijcellen met een capaciteit van 1 miljoen batterijpakketten.’
Europese ambities en Amerikaanse plannen
Het merendeel van de afnemers van Tulip Tech zit nu nog in Europa, naast Oekraïne komen de orders vaak van partijen die drones doneren aan het land. ‘Maar we zijn ook gevraagd om productie in de VS op te zetten. Leuk dat ik dat zo kan zeggen, maar in de snel bewegende wereld van vandaag zitten daar haken en ogen aan. Anderzijds: als Tulip het niet komt doen, doen de Amerikanen het zelf.’
Met zijn team van rond de 50 werknemers kan Tulip Tech niet alle assemblage in eigen hand houden. Onlangs werd het daarom officieel: VDL gaat in Born de batterijpakketten samenstellen. ‘We zijn er heel blij mee, en ook met de visie van Defensie om in Born een drone-campus te laten ontstaan, met partijen die zich er willen vestigen om zich sterk te maken voor de verdediging van Europa. Daar willen we graag onderdeel van zijn.’
Lees ook: VDL Born wordt een plek voor accu’s en duurzame mobiliteit, maar militaire drones hebben voorrang
Nederlands drone-cluster krijgt vorm
Als batterijspecialist met een stevige positie in Europa ziet Rietberg grote kansen binnen het Nederlandse drone-cluster. In december tekenden Defensie-minister Brekelmans en zijn Oekraïense ambtsgenoot nog een overeenkomst voor de gezamenlijke productie van drones. Eerder trok het ministerie al vele honderden miljoenen uit voor de onbemande vliegtuigjes en quadcopters die nu de oorlog met Rusland bepalen.
Blijft die impuls voor de drone-industrie en daarmee zijn bedrijf aanhouden? ‘Wij krijgen ook volop aanvragen uit heel Europa. Als de productie hier in Nederland is geregeld kunnen we ook als de vrede in Oekraïne is getekend door produceren voor de NAVO.’ Dat is dan wel een voorwaarde voor toekomstig succes van de sector: de honderden miljarden die nu in de VS worden besteed door Europese landen, zouden vaker in Europa moeten worden besteed. ‘Wij zitten als toeleverancier op enige afstand van al die tenders, maar het lijkt alsof Europa nog koudwatervrees heeft: kunnen we hier ook wel raketten maken?’
Dutch Defense Cluster: kantoor in Kyiv
Best opmerkelijk: als relatief prille startup is Tulip Tech een van de drijvende krachten achter het Dutch Defense Cluster, een alliantie van Nederlandse bedrijven die afgelopen oktober een kantoor in Kyiv opende. Een uitvloeisel van een handelsmissie naar Oekraïne die de ministeries van Defensie en EZ in 2024 organiseerden met RVO.
‘Als defensie je roept, zeg je geen nee’, lacht Rietberg. ‘En het is echt een kantelpunt geweest. Je moet echt in Oekraïne geweest zijn om te begrijpen wat daar gebeurt. En het belangrijkste: je moet met de mensen spreken om erachter te komen wat ze echt nodig hebben. Dat werkt niet op afstand met Teams-calls. Aan het front wordt keihard geïnnoveerd. Als je daar als leverancier niet bij bent en de feedback niet gebruikt, wordt je finaal door concurrenten afgemaakt.’
Lees ook: Europese AI- en defensiestartups vangen in 2025 ruim 30 miljard euro aan investeringen
Impact aan het front
Teamleden van Tulip Tech zijn sindsdien vaker naar Oekraïne geweest, en inmiddels zit er een fulltime team. ‘We hebben echt de mensen van de brigades direct achter het front ontmoet na een roadtrip van tweeduizend kilometer binnen het land. Dat had zo’n enorme impact, ook op ons eigen team. Stel je voor: de soldaten daar hadden in twee jaar tijd niemand gezien behalve hun maten. Kwamen wij langs. Ze waren zo’n beetje vergeten dat er nog een wereld buiten dat slagveld bestaat, met Nederlanders die batterijen komen brengen.’
Die batterijen waren bedoeld als donatie. Maar eigenlijk werkte het andersom, zegt Rietberg: ‘Het was een cadeau voor ons: te zien wat daar voor bizars gebeurt. Hoe sterk hun moraal is. Hoe zij vechten voor onze democratie. Dat namen we mee naar huis.’
Op missie in Oekraïne kwam bij de ondernemers die meegingen het idee op: moeten we niet een hub hebben om Oekraïense en Nederlandse bedrijven met elkaar in contact te brengen? In andere tijden zou het jaren van besluitvorming, geld vinden en papierwerk duren voordat zoiets van de grond komt.
Tulip Tech pakte het idee op, een vestiging in Oekraïne stond toch al gepland, en vaardigde een teamlid af als directeur. Inmiddels is het Dutch Defense Cluster een stichting met stevige adviseurs in zijn netwerk, en onder meer steun van TNO. Ondernemers kunnen er aankloppen als ze willen weten hoe het werkt in Oekraïne, en andersom melden lokale bedrijven zich er die Nederlandse leveranciers zoeken. ‘Er is zelfs al een DDC-patch, zo’n embleem voor op je mouw. Dat krijgen alleen hele hoge officials uitgereikt, haha.’
Lees ook: Dit zijn 5 Nederlandse defensiekampioenen van de toekomst
Startups voorlopers in defense tech
Binnen de defensie-industrie gaan de startups sowieso voorop in de drone-sector. Op de DSEI-beurs in Londen, de grootste defensiebeurs ter wereld, was vorig jaar een grote Nederlandse delegatie aanwezig. Twee weken later werd Brave 1 gehouden in Lviv, een defense tech conferentie op een geheime locatie. Daar was het echte werk te vinden, zegt Rietberg.
‘Wij en het Dutch Defense Cluster hadden een Nederlands paviljoen, maar je zag nog geen stands van andere landen of grote spelers als Lockheed Martin of BAE Systems. Het zijn de innovatieve startups die er samenwerking zochten. En dan klinkt dat misschien klein, maar er zitten bedrijven tussen die meer dan 200.000 drones per maand maken. En die hebben geen adres, geen website en geen naam.’
People build, robots fight. Innovation wins
Ook al was de explosieve groei als defensiebedrijf helemaal niet gepland, in bepaald opzicht is de cirkel toch wel rond voor Rietberg als persoon. Als student was hij al reservist bij Defensie, vanuit een besef dat vrijheid en democratie niet vanzelf spreken. ‘Als soldaat is het je taak om elke missie zo efficiënt mogelijk te volbrengen. Dat is met Tulip Tech niet anders. We maken een zo efficiënt mogelijke batterij. We denken wel heel bewust na over aan wie we die leveren.’
De oorlog van de toekomst wordt niet gewonnen door tanks, maar door innovatie, weet Rietberg. ‘De Nederlandse defensie heeft dat goed door, en zet in op grondrobots, platforms voor drones, het onderscheppen van drones. Wat in Oekraïne geldt: People build, robots fight. Innovation wins.‘
