Het is niet eens zo lang geleden dat de laatste Mini de assemblagehal van VDL Nedcar in het Limburgse Born verliet. In februari 2024 moest de fabriek in de slaapstand, omdat VDL geen opvolgers had kunnen vinden voor BMW Group, dat er verschillende BMW’s en Mini’s liet produceren.
Binnenkort kan het weer een drukte van belang worden bij VDL.
Woensdag maakten provincie Limburg en VDL bekend dat ze 25 miljoen investeren in de locatie van de voormalige autofabriek. VDL wil een ‘brede invulling’ geven aan het terrein. Naast militaire drones zouden er ook batterij- en energiesystemen ontwikkeld en geproduceerd kunnen worden, en toepassingen voor duurzaam vervoer.
Zes vragen over de toekomst van VDL Born.
1. Waarin investeren provincie en VDL in Born?
Industrieconcern VDL belooft 10 miljoen euro te investeren, de provincie Limburg tekent voor 15 miljoen voor de ‘alternatieve invulling’ van het fabrieksterrein. Van dat bedrag kan 5 miljoen euro worden gebruikt voor extra natuur en leefbaarheid van de omgeving. Het betreft een intentieverklaring, en het provinciegeld komt uit een pot die al was gereserveerd voor de infrastructuur rond een toen nog bruisend VDL Nedcar.
‘Over waar deze miljoenen in geïnvesteerd gaan worden, zijn we met de provincie in gesprek. Uitgangspunt daarbij vormt het stimuleren van innovatie, werkgelegenheid en leefbaarheid op de VDL-site in Born en in de omgeving’, zei VDL-topman Willem van der Leegte tegen persbureau ANP.
Iets concreter: VDL gaat de voormalige autofabriek doorontwikkelen op het gebied van duurzame mobiliteit, nieuwe batterij- en energiesystemen, maakindustrie – inclusief hightech – en defensie-industrie (waaronder drones).
De fabriek wordt getransformeerd in een duurzame, autonome productielocatie voor hoogwaardige maakindustrie uit Nederland en Europa, zeggen de investeringspartners. Gestreefd wordt naar zogeheten ‘dual use’-toepassingen, oftewel producten die zowel militair als civiel kunnen worden ingezet.
Lees ook: Dit zijn 5 Nederlandse defensiekampioenen van de toekomst
2. Ligt VDL nu nog compleet stil in Born?
Waar ooit duizenden mensen Mini’s, en eerder Mitsubishi’s, Volvo’s en Dafjes in elkaar zetten, lopen nu circa 250 werknemers rond. Die stellen onder meer batterijmodules samen voor BMW, maar maken ook al speciale voertuigen voor het leger. Dit voorjaar kondigden minister van Defensie Ruben Brekelmans en Van der Leegte namelijk al aan dat het Brabantse maakbedrijf aan de slag zou gaan met defensieproductie.
Dat ging gepaard met een uitnodiging voor defensiebedrijven om naar Born te komen voor hun productie of R&D. Het hele jaar al duiken berichten op over contracten, bijvoorbeeld voor de assemblage van drones, maar concrete deals zijn nog niet officieel.
Intussen verhuurt VDL wel productieruimte aan Defensie. Voor het einde van dit jaar krijgt dat beschikking over circa 120.000 vierkante meter, ofwel een kwart van het totale fabriekscomplex.
3. Is Born een logische plek voor defensieproductie?
Vanaf een afstandje wel. Nedcar was, voordat VDL het bedrijf in 2013 redde, een toonbeeld van een flexibel en efficiënte fabriek die voor verschillende opdrachtgevers produceerde. Mitsubishi Carisma’s rolden er naast Volvo S40’s van de band, en Smart ForFours naast Mitsubishi Colts. Daarna werd BMW er klant met een handvol modellen.
Nu gesprekken met een hele trits (ook Chinese en Amerikaanse) automerken niets opleverden, is het tijd om de breedte in te gaan. Veel medewerkers hebben elders een baan gevonden, maar er moet nog een schat aan kennis en knowhow zijn over hoogwaardige fabricage en hoe je die in opdracht van verschillende klanten regelt.
Iets minder hoogdravend: de talloze fabrieksmeters staan nu toch leeg, terwijl er voldoende stroom aanwezig is – iets waarvoor ondernemers op veel plekken elders in het land hun linkerarm zouden afstaan.
4. Wanneer komen de eerste drones uit VDL in Born?
Duurzaam vervoer en nieuwe batterijen zullen er ooit ongetwijfeld vandaan komen, maar Born lijkt allereerst op weg naar massaproductie van drones, die eind dit jaar kan starten. VDL kan tot volgend jaar drones produceren en testen, daarvoor heeft de provincie onlangs een gedoogverklaring afgegeven. Het maakbedrijf gebruikt daarvoor de vergunning voor de autoproductie, wat vooral tijdwinst oplevert.
Het gaat wel om een proefproject, en er mag niet worden gewerkt met munitie of explosieven. Pas als de pilot slaagt, is grootschalige productie aan de orde. Het ligt voor de hand dat de drones die in opdracht van Defensie moeten worden gemaakt, als eerste van de band rollen. Een aanzienlijk deel daarvan is bestemd voor Oekraïne.
5. Wie zijn verder potentiële klanten?
Het kan nog druk worden, want alleen al in dronebouwers steekt de Nederlandse overheid de komende jaren 1,2 miljard euro. Idealiter brengt Defensie bedrijven, kennisinstituten als TNO en militaire gebruikers bij elkaar om hun nieuwe technologie en producten door te ontwikkelen en testen.
Twee maanden geleden maakte het Nederlandse DeltaQuad bekend dat het een strategisch partnership heeft gesloten met VDL voor de productie van drones in Born. Zijn DeltaQuad Evo is een verkenningsdrone met een spanwijdte van 3 meter die verticaal opstijgt, maar is voorzien van vleugels.
‘Deze locatie is uitgerust met geavanceerde assemblagelijnen en zeer geschikt voor de productie van complexe elektromechanische systemen’, meldt het persbericht. ‘Dankzij deze flexibele opzet kan VDL ontwerpwijzigingen in korte cycli doorvoeren.’
De Duitse defensiereus Rheinmetall is in gesprek met VDL om terreinwagens te produceren in de voormalige autofabriek, liet Coen van Leeuwen weten. Hij is ceo van een dochterbedrijf in Ede dat een contract heeft voor de bouw van 500 stuks van het 4×4-voertuig Caracal voor de luchtmobiele brigade. Een deel daarvan zou bij VDL kunnen worden ondergebracht. Gesprekken liepen in augustus nog.
Belgische Defensie zou ook klant kunnen worden, als je minister Brekelmans hoort. Hij is ook in gesprek met andere NAVO-landen over een vorm van samenwerking, zei hij tegen het Eindhovens Dagblad. ‘Met mijn Belgische collega ben ik bijvoorbeeld in overleg of wij een bepaald type munitie kunnen afnemen. België zou dan bij ons drones kunnen kopen.’
Ook Oekraïne heeft belangstelling. ‘Oekraïne wil graag een deel van de productie laten plaatsvinden bij partnerlanden in Europa. Als ik dan zeg dat wij deze locatie van VDL hebben, dan zijn zij daarin zeer geïnteresseerd.’
6. Er was toch ook een Zwitserse dronemaker in de race?
Ja en nee. Het Zwitserse Destinus, dat al straalmotoren voor drones maakt in Hengelo, zou de assemblage van zijn raketdrones willen uitbesteden aan VDL in Limburg. Een directeur maakte dat afgelopen maart bekend, ook tegenover MT/Sprout, maar werd later door hogergeplaatsten binnen Destinus tegengesproken.
Sindsdien blijft het stil rond de plannen van de dronebouwer, die overigens is opgericht door de Russische ruimtevaartondernemer Mikhail Kokorich. Wel veelzeggend: onlangs doken vacatures op voor een logistics officer, quality inspector en een project assistent ‘die helpt te zorgen dat baanbrekende lucht- en ruimtevaartprojecten als een geoliede machine lopen.’ Locatie: Born.
Lees ook: Iedereen wil opeens zakendoen met Armin Papperger, de Duitse bokito van wapenfabrikant Rheinmetall
