Winkelmand

Geen producten in je winkelwagen.

Bob staat ver boven alle kantoorroddels

Bob is divisiedirecteur van een groot concern. Hij doet zijn best. In deze aflevering staat hij ver boven alle kantoorroddels.

VAN Alexander
AAN Bob
ONDERWERP Elzeline

Hoi Bob,
Ik wou even iets kwijt over Elzeline. Je hebt haar nu ruim twee maanden geleden ­binnengehaald en toen luid verkondigd dat Elzeline een rasverkoopster is met een netwerk van hier tot Tokio. Maar nou ­vragen inmiddels steeds meer managers zich af: waar blijft die new business dan? Het begint echt te broeden binnen de ­organisatie, Bob, je weet hoe dat gaat: de directeur haalt zonder enig overleg ­iemand binnen – kan gebeuren, daarvoor ben je directeur – maar die iemand heeft dan wel meteen erg weinig draaivlak. En nu zie je iedereen denken: eens kijken of en ­wanneer mevrouw eindelijk eens gaat ­scoren. En steeds meer gefluister: ze ­verdient hier een vermogen. Ik vind dat je dit moet weten, Bob. Gaat niet goed zo.
Alexander

Dag Alexander,
Ik neem je mail voor kennisgeving aan. Het zal best zo zijn dat er gefluisterd en geroddeld wordt, dat gebeurt nu eenmaal volop in elk bedrijf, maar ik heb inmiddels één ding heel goed geleerd: als directeur moet je daar vér bovenstaan. Even wel de vraag, want dat wil ik dan wel graag ­weten: wat denken mensen eigenlijk dat ze hier verdient?
Bob

Hoi Bob,
Nou, de een zegt: anderhalve ton, zeker weten. De ander zegt: met alles erop en eraan komt ze aan twee ton. En wat ­mensen ook bezighoudt: wie stuurt haar eigenlijk aan? In ons recente organogram is ze nergens terug te vinden.
Alexander

Alexander,
Ooit heb ik dit geleerd als directeur: laat je nooit uit over salarissen van je mensen, dat betekent geheid hommeles. Dus ­verwacht van mij niet dat ik reageer, al moet ik wel zeggen: die bedragen, die ­kloppen toch echt niet. Nog een les die ik ooit heb geleerd: organogrammen zijn best belangrijk, maar zeker niet heilig. ­Volgens mij valt ze trouwens onder Jos, ik zal het eens checken. Maar daar laat ik het dan ook bij. Ik vind dit allemaal ver ­beneden mijn ­waardigheid.
Bob

Bob,
Nou, nee hoor, ze valt in elk geval niet ­onder Jos. Tenminste: ze zegt voortdurend dat ze rechtstreeks onder jou valt. Ze heeft het steevast over mijn baas dit en mijn baas dat en dan heeft ze het over jou. En dan tovert ze zo’n veelbetekenend lachje tevoorschijn. Ja, dat helpt ook niet, dat mag je best weten. Er wordt nu volop ­gefluisterd dat er iets is tussen jullie. Ik hou ook totaal niet van dat soort ­praatjes, maar zo is het wel, dus dan kun je het maar beter weten.
Alexander

Alexander,
Laat dit duidelijk zijn: dat soort praatjes, daar lách ik om, daar ga ik niet eens op in! Alleen omdat ik wekelijks een bila met haar heb, denken jullie dat ik haar rechtstreeks aanstuur en – toe maar – dat wij ook nog iets hebben? Zijn jullie soms ­jaloers dat zij wél een bila heeft met de directeur en jullie niet? Zijn jullie soms ­jaloers dat ik haar een keer, nou goed, twee keer, misschien drie, heb meegenomen naar Hoofdkantoor en jullie nooit meeneem? Dat soort kantoorroddels, daar sta ik als directeur vér boven.
Bob

Bob,
Dat je haar meeneemt naar Hoofdkantoor, dat verhaal heb ik wel gehoord, maar ik dacht toen: vast weer zo’n roddel. Maar goed, dat moet je zelf weten. Het zorgt er echter allemaal wel voor dat onze ­managers inderdaad jaloers worden, dat ze zich zwaar gepasseerd voelen, dat ze denken dat zij jou heeft ingepakt. Niet zo vreemd toch, dat ze zo reageren?
Alexander

Alexander,
Nog een les die ik ooit leerde: als directeur passeer je vaak mensen en dan maak je je niet geliefd. So be it. Part of the job. En wat betreft die onzin dat zij mij heeft ingepakt – wat kleinzielig! Neem je een keertje, of twee keertjes geloof ik, ­misschien drie, iemand mee uit eten, en dat is dan toevallig een leuke vrouw, en het kippenhok slaat op hol. Gelukkig laat me ook dit volkomen koud.
Bob

Wekelijks de nieuwsbrief van Werk en Leven ontvangen?



Door je in te schrijven ga je akkoord met de algemene en privacyvoorwaarden.

Bob,
Hé, dat wist ik ook niet. Ik had het alleen horen fluisteren dat jullie met elkaar uit eten gaan. En ik maar denken: zielige ­roddel. Nou ja, je moet natuurlijk zelf ­weten met wie je eet en ik kan me best voorstellen dat dan je voorkeur uitgaat naar wat jij een leuke vrouw noemt – maar ik wil je alleen maar zeggen, Bob: het ­veroorzaakt allemaal héél veel onrust.
Alexander

Beste Elzeline,
We hebben vanmiddag weer bilateraal. Ik wou dan even nuchter en zakelijk met je bespreken welke leads je uit hebt staan en hoe groot de kans van slagen is. En o ja, over ons etentje vanavond: vind je het goed als we dit even uitstellen? Sorry, maar het komt ineens heel slecht uit.
Bob

Meer Bob?

Gebruik je AI als tool voor automatisering of benut je de echte waarde van AI?

De lijst met bedrijven die medewerkers ontslaan omdat ze vervangen zouden kunnen worden door AI, is schier oneindig. Werk kan geautomatiseerd worden, is de gedachte. Maar gebruik je AI alleen als middel voor automatisering, dan benut je de echte potentie van AI niet, vindt MT/Sprout-columnist en AI-watcher Aaron Mirck. De echte waarde zit in versterking, niet in automatisering.

aaron mirck columnist mt/sprout

HP laat 6.000 werknemers gaan, omdat AI taken van hen kan overnemen. Het is niet het eerste bedrijf dat besluit werknemers af te laten vloeien vanwege het gebruik van AI. IBM laat 9.000 mensen gaan, Accenture 11.000, TCS 12.000 en Amazon 14.000. Pinterest gaat met vijftien procent minder werknemers door dankzij AI en WiseTech Global zelfs met bijna 30 procent minder.

In Nederland zijn ING, APG en Bird de meest spraakmakende voorbeelden. ING kondigde aan 950 mensen te laten gaan want AI, het Nederlandse Bird ontsloeg 20 procent van zijn medewerkers en pensioenuitvoerder APG verwacht 1000 tot 1200 banen te kunnen schrappen. De vraag is of de dienstverlening van deze bedrijven even goed blijft met minder werknemers.

Lees ook: Mijn boek zit in ChatGPT, maar waar blijft mijn betaling?

AI inzetten tegen werk als kostenpost

Betaalbedrijf Klarna claimde 700 werknemers niet meer nodig te hebben, nu tweederde van het klantcontact wordt afgehandeld door chatbots. Het gaf later aan juist weer nieuwe medewerkers te willen aantrekken. Ceo Sebastian Siemiatkowski deelde zijn openbaring op X: ‘In een wereld van AI zal niets zo waardevol zijn als mensen. Oké, je kunt ons uitlachen dat we dat zo laat beseffen.’

De voorbeelden hierboven illustreren in elk geval hoe organisaties op dit moment AI vaak inzetten: als middel om taken en banen te automatiseren. De onderliggende waarde van automatisering is dat werk een kostenpost is, een probleem dat opgelost moet worden. De vraag is of deze aanpak organisaties verder helpt.

Economen zeggen: zet AI niet in om werk te automatiseren

Economen van Stanford en MIT denken van niet. Ze stellen dat AI op een slimmere manier kan worden ingezet dan als middel voor automatisering. Het grootste deel van de waarde van onze economie komt, zo leggen ze uit, niet voort uit goedkopere versies van bestaande goederen, maar uit nieuwe producten en diensten. Hun aanbeveling luidt dan ook: zet AI niet in om werk te automatiseren, maar om de mogelijkheden van menselijke inspanning te vergroten.

Een voorbeeld ter illustratie: een communicatiespecialist die de beschikking heeft over AI kan één tekst geschikt maken voor tien verschillende doelgroepen. Maar die communicatiespecialist met AI kan ook tien communicatiespecialisten vervangen. De keuze voor tien communicatiemedewerkers of tien doelgroepen wordt niet door de medewerkers zelf gemaakt, maar door de leiding van een organisatie.

Leiders komen voor de keuze te staan, die in jargon wordt aangeduid als automation (automatisering) versus augmentation (vergroting van mogelijkheden), wat ik vertaal als automatisering versus versterking. In Engelstalige literatuur wordt er over dit onderscheid geschreven, maar Nederland loopt traditiegetrouw weer lichtjaren achter. Zonde, want het leert ons op een nieuwe manier kijken naar de relatie tussen werk en technologie.

Amazon zette AI in voor versterking

Een bekend bedrijf dat ervoor koos om AI in te zetten voor versterking in plaats van automatisering, is Amazon. Het bedrijf had boekwinkels kunnen ‘automatiseren’ door medewerkers te vervangen door robots. Zo zouden kosten worden bespaard, maar het zou niet dezelfde impact hebben gehad als het huidige Amazon, dat de boekenmarkt (helaas) voorgoed veranderde.

Lees ook: AI-agents: slimme collega’s of gewoon automatisering in een glitterjas?

Amazon gebruikt klantdata en AI om lezers automatisch persoonlijke aanbevelingen te bieden. Zo zien consumenten in een oogopslag, op basis van talloze aankopen uit het verleden, welke boeken ze mogelijk nog meer interessant vinden. Dat kan een offline boekwinkel niet en daarom groeide Amazon uit tot de grootste (online) boekhandel. Een voorbeeld van versterking dat ook laat zien dat AI al veel ouder is dan ChatGPT, iets wat in deze hype nog wel eens vergeten wordt. Amazon pionierde immers als online boekhandel in de vorige eeuw.

Werkgevers verwachten veel van automatisering

Werkgevers verwachten dat in 2030 het werk ongeveer gelijk verdeeld zal zijn tussen werknemers, computersystemen en werknemers die gebruikmaken van technologie (ofwel: medewerkers wier vaardigheden door technologie, zoals AI, versterkt worden). Niet elke sector heeft dezelfde verwachtingen van automatisering en het versterken van medewerkers.

Lees ook: Is Nederland blind voor de donkere kant van AI? In de VS zijn bedrijven veel kritischer

In de verzekeringssector, pensioensector en telecom verwachten werkgevers dat automatisering verantwoordelijk is voor meer dan 95 procent van de afname in taken die nu nog uitsluitend door mensen worden gedaan. In de gezondheidszorg en de publieke sector verwacht men dat bijna de helft van de taken die nu alleen door mensen worden uitgevoerd, straks worden uitgevoerd door een samenwerking tussen mens en machine. In die sectoren wordt dan ook meer ingezet op het versterken van medewerkersvaardigheden in plaats van automatisering.

Tot slot: versterk vaardigheden met AI

Versterking in plaats van automatisering vraagt om een andere benadering van AI en werk. Het vraagt om verbeeldingskracht om nieuwe mogelijkheden en concepten te bedenken, en om het lef om die concepten in de organisatie te laten landen. Het is immers makkelijker om taken te automatiseren dan om nieuwe producten of diensten te lanceren. Het vraagt bovenal om werk niet te zien als een probleem dat opgelost moet worden. Stel jezelf deze vraag bij elke AI-toepassing: automatiseer ik een taak, of vergroot ik een vaardigheid?

Er zijn immers genoeg toepassingen denkbaar waarbij AI niet wordt gebruikt om het werk van collega’s te automatiseren, maar waarbij AI hun vaardigheden vergroot. Denk aan AI-agents die medewerkers coachen of in razend tempo bijpraten over de laatste ontwikkelingen. Zodat hun vaardigheden worden ontwikkeld.

Toch blijkt uit onderzoek van Anthropic iets heel anders. Slechts 12 procent van de taken die Claude te vervullen krijgt, valt in de categorie ‘augmentation’. 77 procent van de klanten gebruikt AI vooral om administratieve taken over te nemen, iets wat de AI-maker ‘full task delegation’ noemt. Met andere woorden: het gros van de markt is nog bij AI als middel voor automatisering, slechts een op de acht bij AI als middel voor versterking.

Voorlopen is dus nog nooit zo makkelijk geweest.

Lees ook: AI is geen wondermiddel: 6 nuchtere lessen voor managers