Stefan Op de Woerd, ceo van Youforce, weet niet welke AI-tools zijn medewerkers allemaal gebruiken. Dat is onmogelijk met meer dan 700 medewerkers. ‘Het is een illusie om te denken dat je dit nog op de klassieke manier kunt aansturen, top-down dus’, zegt hij tegen MT/Sprout.
Bij Youforce, een platform voor hr en salaris, zit AI namelijk overal in verwerkt: in het product, in de ontwikkeling en in de organisatie. ‘Ergens ben ik heel blij dat ik niet alles weet. Ik moedig juist aan dat er in de organisatie zoveel mogelijk wordt geëxperimenteerd. Ik wil vooral mechanismes hebben om de succesvolle dingen zo snel mogelijk te kunnen schalen.’
Hij vindt het best spannend om te kiezen voor opschalen, of afwachten of de functionaliteiten van zo’n nieuwe tool door bestaande leveranciers worden ontwikkeld. Hij geeft het voorbeeld van de aanschaf van Sequesto, een AI-tool voor tenders. Die wordt een jaar later weer opzijgezet, want NotebookLM blijkt dit net zo goed te kunnen, zonder extra kosten.
Lees ook: SaaS-pocalypse: AI zet het verdienmodel van 60.000 softwarebedrijven op zijn kop
‘Dat is gaaf, maar als ceo zeg ik ook: alarmbel, alarmbel. Wij hebben een partij uitgekozen waar we enthousiast over waren, omdat ze een voorloper waren op technologie. Maar een jaar later schrijven we ze af, omdat een andere partij inmiddels hetzelfde heeft. Wij zijn een softwarebedrijf, dat kan bij ons dus ook gebeuren. Dat besef is er continu.’
Hype vs werkelijkheid
Die snelle ontwikkelingen zetten ook druk, merkt hij in gesprekken met collega-ceo’s. ‘Als je nu vol inzet op AI, hoeveel werknemers gaan er volgend jaar dan uit? Dat is letterlijk de vraag die investeerders stellen. Dat vind ik sowieso al een beetje plat, daarmee reduceer je mensen tot een kostenpost.’
‘AI-bedrijven zeggen tegen iedereen dat ze 60 procent van hun personeel naar huis kunnen sturen. Maar dan zijn er geen consumenten meer, want die zijn werkeloos. Wie gaan jouw producten dan kopen? Daarom geloof ik helemaal niet dat dit gaat gebeuren.’
Op de Woerd, eerder opgenomen in de Next Leadership 50 van MT/Sprout, laat zich niet opjagen. Hij begon zijn carrière als marinier, maar studeerde daarna af als filosoof. Een handige combinatie. Als de marinier in hem door wil drammen, dan maant de filosoof aan tot rust. Dat helpt hem onderscheid te maken tussen hype en werkelijkheid.
Grote beloftes, maar…
Elke grote technologische ontwikkeling in de geschiedenis gaat gepaard met voorspellingen over disruptieve veranderingen. Vaak komt die verandering ook, maar minder abrupt dan wordt gedacht. Ook nu voorspellen ‘experts’ weer zo’n tsunami. ‘We papegaaien elkaar daarin allemaal na, alle ceo’s roepen hetzelfde. Ik heb soms wat moeilijkere gesprekken, omdat ik daartegenin ga. Dat wordt geïnterpreteerd als weerstand hebben tegen AI, wat helemaal niet zo is.’
‘De praktijk is dat we met AI minimaal twee keer zo snel gaan ontwikkelen. Dan zeggen investeerders dat de helft van de developers er dus wel uit kan. Dat is een denkfout. Mijn concurrenten gaan ook twee keer zoveel ontwikkelen. Ik moet dus wel twee keer zo snel gaan om bij te blijven, en dus heb ik evenveel mensen nodig.’
Lees ook:
Binnen zijn bedrijf bouwt hij aan een AI-first mindset. Niet als doel, maar als middel om problemen op te lossen. Een dom proces digitaal maken, zoals ziekmeldingen in vijftien stappen waar drie mensen bij betrokken worden. ‘Dat is zonde, want je kunt als mens meer waarde toevoegen. Mijn slogan is automate the shit out of everything.’
Serie: AI in de boardroom
- Han Driessen (Highberg): ‘Relatieadvies is geen taboe’
- Cynthia Koetsier (Cisco Benelux): ‘AI heeft mijn idee van wat een goede leider is versterkt‘
- Evita Stoop (IBM): ‘Ik voel de druk van AI elke dag toenemen’
- Sake Algra (KPN): ‘Ik ben niet aangenomen voor het sturen van mails’
- Rob Knigge (Accenture): ‘Ik ben de laatste generatie die aan alleen mensen leidinggeeft‘
- Martijn Franssen (Eneco): ‘Waar je kracht zit, zit ook je valkuil’
Werken aan weerbaarheid
AI is niet alleen maar fantastisch, het kan ook bedreigend zijn, beseft hij. Zijn medewerkers zien ook wat er gebeurt, en weten dat de bottom line uiteindelijk telt. Zijn taak als leider is voorkomen dat mensen uit angst in een kramp schieten.
Afweermechanismes kunnen worden getackeld met eigenaarschap, legt hij uit. Zelf invloed hebben, aan het stuur zitten, vooruitdenken over de toekomst. Daar heel bewust vragen over stellen: ‘Over drie jaar komt er een vacature vrij in jouw droombedrijf. Wat heb je nodig om de allerbeste kandidaat te zijn voor die baan?’
Als daarvoor gaten moeten worden gedicht in kennis of iets anders, dan worden daar handvaten voor aangeboden. ‘Ik doe dat niet voor mezelf, maar voor hen. Ik wil mensen laten zien dat ze niet afhankelijk zijn van wat ik besluit of van wat de markt doet. Ze zijn geen slachtoffer, ze hebben de regie. Dat is leiderschap.’
Op de Woerd gebruikt vooral de AI-tools van de organisatie, maar hij heeft zelf net een abonnement afgesloten op Claude. Omdat die hot & happening is, wil hij daarmee experimenteren. Hij ziet AI als een krachtige versneller van denken, hij krijgt meer perspectieven en scenario’s aangereikt. Zijn communicatie wordt verbeterd, van mails tot speeches.
Supergaaf vindt hij dat. ‘Met AI heb je eigenlijk de speechschrijver van Obama tot je beschikking. Als leider wil je dat mensen je volgen in je visie. Ik heb de neiging om te snel te gaan, om over zaken heen te stappen. AI helpt me die dingen dan wel te benoemen en daarbij de juiste toon te vinden. Zo krijg je een nog beter verhaal.’
Eerst zelf denken
Tegelijkertijd beseft hij ook hoe verleidelijk die digitale hulp is. De mens is van nature lui, en wil zoveel mogelijk te bereiken met zo min mogelijk energie. ‘Als ik erop ga vertrouwen dat de AI me helpt, dan ga ik dus dingen later opstarten. Denk ik dat ik het ook wel een dag van tevoren kan doen.’
‘Wat je ziet gebeuren, is dat je je eigen denkproces feitelijk of stopt of veel later op gang brengt. Op de korte termijn is dat niet erg, want dan lijken heel veel gemiddelde mensen in één keer heel intelligent. Maar op de langere termijn brengt dat risico’s met zich mee. Dan lopen we gewoon achter AI aan. Doen we onze dingen allemaal op dezelfde manier. Dan wordt het saai.’
Lees ook: Door AI begin je steeds meer op je collega te lijken
Op de Woerd houdt daarom – cruciaal – de ‘human in the loop’. Hij zal altijd eerst zelf denken en op basis daarvan input geven. Het resultaat van zo’n tool zal hij altijd checken op bronnen en aannames. Dat is de marinier in hem: vertrouwen is goed, controle is beter.
‘Dat klinkt negatief, maar ik bedoel dat heel positief. Het is heel gezond om te checken. Ik denk nog regelmatig klopt het wel wat ik nu terugkrijg? Ondanks dat het super aannemelijk klinkt, wil ik dan toch weten waar dat vandaan komt.’
Leiderschap versterken
Hij staat wel meer open voor AI-suggesties dan suggesties van mensen, heeft hij in de praktijk gemerkt. ‘Dat is een egodingetje’, zegt hij lachend. De meeste leiders zijn behoorlijk dominant en hebben geen gebrek aan zelfvertrouwen.
‘Het risico op zelfoverschatting in de boardroom is heel hoog. Die mensen zijn er ook op een bepaalde manier gekomen. Daarbij hebben ze altijd de bevestiging gekregen dat ze briljant zijn, beter dan anderen. Totale onzin natuurlijk.’
Maar toch hebben die topmanagers de neiging om afwijkende meningen daardoor meteen af te serveren als ‘niet goed doordacht’. Zeker als die tegenspraak publiekelijk gebeurt. Daar biedt AI een kans, want zo’n digitale coach of personal assistant is een stuk minder bedreigend. Leiders moeten daar volgens Op de Woerd maximaal gebruik van maken.
Dat doet hij zelf ook. Hij noemt de AI-tools inmiddels zijn tweede stem. ‘Als ik daar feedback van krijg, dan denk ik: interessant, goed idee. Als een collega me datzelfde in een overleg met het leiderschapsteam had verteld, had ik misschien de natuurlijke neiging gehad om te zeggen: “Nee, want ik heb daar echt wel over nagedacht”. Ik ken mijn eigen valkuilen wel, maar AI helpt me om daar minder vaak in te trappen.’
Lees ook: De beste leiders stellen zichzelf de moeilijkste vragen: dit zijn er alvast 5
