Een leider die niet weet hoe hij of zij met AI moet omgaan, zal snel geen leider meer zijn. Dat is de rotsvaste overtuiging van Evita Stoop, managing director private sector van IBM Technology Nederland. Ze is net in die grotere rol gestart, want tot vorig jaar was ze nog cto.
Om haar punt te maken, geeft ze het voorbeeld van twee toeristen op safari die een hongerige leeuw zien aankomen. De een trekt snel zijn hardloopschoenen aan. De ander reageert een beetje smalend. Denk je dat je sneller kunt rennen dan die leeuw? Nee, antwoordt zijn reisgenoot, maar wel sneller dan jij. ‘In dat voorbeeld is AI natuurlijk de leeuw. De paar mensen die er niet mee om weten te gaan, worden wel gepakt.’
AI in de boardroom
Ze ziet zelfs binnen een techspeler zoals IBM al een soort digitale kloof ontstaan, zegt ze tegen MT/Sprout. ‘Tussen mensen die net beginnen en mensen die er al heel lang zitten. Die jongeren krijgen AI natuurlijk met de paplepel ingegoten. Dat zit al zo diep in hun DNA dat ze nooit door die leeuw gepakt zullen worden. Het is wel belangrijk dat leiders de andere mensen helpen om vooraan te blijven lopen, om te blijven veranderen, agile te zijn, weerbaar te zijn.’
AI is het startpunt
Als leider voelt ze zich verantwoordelijk voor zowel de nieuwe aanwas als voor de oudere garde binnen het bedrijf. Daarom daagt ze zichzelf en haar team uit om constant actief te zijn met AI en ook de nieuwe tools meteen uit te proberen. ‘Ik wil niet dat die leeuw ze te pakken krijgt. Als dat wel gebeurt, dan is er de kans dat ze binnen bepaalde tijd niet meer voor ons werken.’
Heeft ze zelf ook het idee dat je achterop kunt raken? ‘Continu, en dat houdt me op een nog net prettige manier in beweging. Ik voel die leeuw ook achter me aan hijgen, maar dat houdt me juist scherp.’ Leiderschap evolueert namelijk van ‘plus AI, naar AI plus’, legt ze uit. Niet als een extraatje aan je business geplakt, maar als de kern.’
Voor Stoop zijn AI-tools dus geen nice to have, maar een must. ‘Geen enkele leider kan nog zonder AI. Je kunt AI maar beter als startpunt gebruiken. Van daaruit kijken naar hoe je aan talentontwikkeling doet, hoe je werknemers informeert en traint, hoe je met klanten en met je bedrijfsprocessen omgaat.’
Geduld hebben
Bij IBM heeft ze daarvoor een weelde aan AI-tools tot haar beschikking. Bovendien is de inzet dat de technologie die wordt verkocht, eerst zelf wordt gebruikt. Client zero noemt ze dat. ‘Wij zien onszelf als de eerste klant om de tools uit te proberen. We zijn dus al een flinke tijd met AI in de weer, met generatieve AI vanaf 2022.’
Ze vertelt nog altijd graag over de eerste experimenten met de tool Ask HR. Zijzelf en de andere managers waren niet overtuigd dat dit ooit wat zou worden. ‘Als manager community hebben we allemaal tegen elkaar gezegd: op deze manier gaan we hier echt nooit iets mee doen.’
‘Veel te krakkemikkig in het begin, twee van de drie keer begreep de tool niet wat ik vroeg. Ik kon het veel sneller zelf doen of even naar HR bellen om het te laten uitvoeren.’ Dat is helemaal veranderd, het systeem heeft inmiddels veel bijgeleerd. Dat hele proces is een eyeopener voor haar geweest.
‘Je moet geduld hebben met zo’n tool, je moet blijven investeren in het werken met die tool. En uiteindelijk beseffen dat je AI niet in een hoekje moet zetten, maar dat het intrinsiek onderdeel moet worden van hoe je werkt. Van de manier waarop je je organisatie inricht. De manier hoe je je werknemers stimuleert. Maar ook educatie geeft over wat die tools kunnen en hoe je daarmee omgaat.’
Balans bewaken
Wat eerst letterlijk een vraag- en antwoordmachine is, groeit uit tot een AI-agent die ook daadwerkelijk HR-taken kan uitvoeren. Die taken gaan van simpel naar steeds complexer. Er zit nu bijvoorbeeld een compensatie adviseur in, die advies geeft over salarissen op basis van marktinformatie, de dynamiek in de markt en de rol waarin iemand terechtkomt.
De uiteindelijke beslissing ligt uiteraard bij de manager. ‘Daarmee haal je wel een stukje subjectiviteit uit in de beoordeling. Het systeem ziet a, b of c van een persoon en dan heb je een veel beter geïnformeerd gesprek als managers onder elkaar. Vandaag is die tool een HR-partner voor mij, en dat scheelt me heel veel tijd.’
Toch blijft het belangrijk om tegelijkertijd de balans te blijven bewaken. ‘Je wordt gevoed met inzichten uit zo’n AI-tool, maar als management doe je zelf de beoordeling en maak je zelf de keuzes.’
Lees ook: AI-ceo gaat zijn boekje te buiten in experiment
Verhaal aanscherpen
Stoop werkt dagelijks met diverse tools. Voor haar vergaderingen met of over klanten doet ze eerst een beroep op de sales cloud. Daarin werken allerlei AI-agents samen om de nodige informatie te bezorgen. Is er al een afspraak geweest met iemand anders van IBM? Wat voor conclusies zijn er uit eerdere meetings gekomen? ‘Dat is ontzettend behulpzaam, omdat deze informatie binnen organisaties soms ontzettend gefragmenteerd kan zijn. Als je niet eens weet wat je collega’s doen, komt dat heel gek over bij een klant.’
Waar ze heel enthousiast over is, is een andere nieuwe IBM-tool. Daar is ze nog maar net mee begonnen. Het is een AI-agent met een educatieve functie die grasduint in alle interne documenten. Daarmee kan Stoop de laatste regels voor het sluiten van een deal terugvinden, of de laatste ontwikkelingen van een bepaalde technologie, of de laatste feature update. ‘We hebben zoveel bronnen waar iets interessants in staat, maar mensen kunnen soms door de bomen het bos niet meer zien.’
Wat ze voorlopig nog niet aan AI-tools wil overlaten, is het maken van presentaties en teksten. ‘Je hebt daar geweldige tools voor die veel managers al gebruiken, maar ik haal er heel veel plezier uit om dat zelf te doen. Ik heb ook geen last van het lege-paginasyndroom. Met dat bouwen met teksten en plaatjes daag ik mezelf uit om het verhaal te vertellen. Zo scherp ik mezelf aan.’
Als ze wel naar zo’n AI-tool grijpt, dan krijgt ze wel iets moois voorgeschoteld, geeft ze aan. ‘Maar dan heb ik toch het idee dat ik te snel ga denken, dat ziet er goed uit, en klaar.’ Wat haar betreft, zorgt AI op dat vlak alleen voor de finishing touch, dat is een plaatje of een tekstje optimaliseren. De ondersteuning van de laatste mijl, noemt ze dat.
Gevoelig voor privacy
Privé gebruikt ze af toe ChatGPT om iets op te zoeken. ‘Maar die hou ik bewust weg van mijn werk, omdat ik geen vervuiling wil. Ik wil niet dat mijn werkdata in zo’n publieke tool terechtkomt, want ik weet dat het daar niet altijd goed mee afloopt.’
Daarom zet ze AI ook niet in als coach voor haar leiderschap. ‘Ik ben heel gevoelig voor mijn privacy. Van de begindagen weet ik ook hoe lek bepaalde systemen zijn. En hoe je data vanuit allerlei systemen gewoon vrijgegeven wordt in grote taalmodellen, waardoor jouw informatie weer bij allerlei andere partijen terecht kan komen. Daar heb ik persoonlijk wat aarzeling bij. Alleen de bedrijfsmatige tools die we binnen de enterprise muren hebben opgezet en hebben uitgeprobeerd, vertrouw ik volledig.’
Welke winst hebben de AI-tools opgeleverd? Bij IBM is daar voor de afgelopen vier jaar een getal opgeplakt. Er is wereldwijd 4,5 miljard dollar aan productiviteitswinst geboekt. ‘Voor mezelf besparen ze tijd, waardoor ik meer na kan denken. Dat leidt tot kwalitatiever werk. Maar het is niet zo dat ik nu naar een vierdaagse werkweek kan gaan. Het werk op managementniveau heeft geen begin, midden en einde, meer tijd grijp je gewoon met beide handen aan.’
AI-tools helpen haar ook om betere beslissingen te nemen, omdat ze zich beter geïnformeerd voelt en meer perspectieven op haar radar zijn gekomen. ‘Er zijn altijd meer inzichten en uitkomsten dan je zelf voor mogelijk had gehouden. We zijn geen twintigers of dertigers meer, en hoe ouder je wordt, hoe meer je beseft dat je eigenlijk maar weinig weet. AI bevestigt dat alleen maar met de enorme hoeveelheid opties, alternatieven en mogelijkheden die je voorgeschoteld krijgt. Daar word je zelf ook weer nederig van.’
Lees ook: Deze 9 leiders zorgen dat Nederland tempo blijkt maken in de AI-race
