Leiderschap

Digitale transformatie met low-code

Het low-code platform van OutSystems zorgt voor een succesvolle digitalisering. Bedrijven kunnen er snel apps mee ontwikkelen en tegelijkertijd de...

i.s.m. Technische Unie

Groener en slimmer

“Nederland groener (ver)bouwen met slimme technieken; daar draait het om”, zegt Jan Ferwerda, CEO Technische Unie, de grootste technische groothandel...

Content is king; lang leve de data!

De Postcode Loterij doneert ieder jaar de helft van haar opbrengst aan goede doelen. Over 2016 was dat een recordbedrag...

‘Iedereen praat erover; wij doen het gewoon!’

Met bijna veertig jaar ervaring is ICT Group een toonaangevende speler in Nederland, vooral als het gaat om industriële automatisering....

Supermarktketen met hoge ambities

Lidl is een van Europa’s grootste discounters, die graag in de ontwikkeling van haar medewerkers investeert. “In een positieve sfeer...

Hoe word je het beste ingenieursbureau?

Antea Group is hard op weg om uit te groeien tot het beste ingenieursbureau van Nederland. CEO Rob van Dongen...

De beste serviceorganisatie in wording

Kees Stroomer, Algemeen directeur ISS Facility Services, vertelt: “Het jaar 2016 was voor ons een mooi jaar met de komst...

In de laatste jaren zien we een kanteling in het denken over leiderschap en bestuur. Steeds meer wordt aandacht geschonken aan ethiek van leidinggeven, kernwaarden, voorbeeldgedrag van leidinggevenden en de ethische bedrijfscultuur. En met ethiek bedoelen we dan het nadenken over wat goed is of wat niet goed is. Er is sprake van een verschuiving van opvattingen over leiderschap: van een controlegerichte bedrijfskunde naar een morele cultuur- en betrokkenheidsgerichte bestuursstijl. De bestuurder en leidinggevende als drager van cultuur en voorbeeld voor gedrag is het beeld dat de laatste jaren naar voren komt. Zoals ook uit de genoemde ethische bestuursregels, die recent per 1 januari 2017 in werking traden. De aandacht voor ethiek in het leiderschap is niet nieuw. Maar in het laatste decennium blijkt uit veel internationaal wetenschappelijk onderzoek een toenemende belangstelling voor dit onderwerp. Het wetenschappelijk onderzoek over ethiek van leidinggeven binnen bedrijven en organisaties is met name gebaseerd op de zogenaamde deugdethiek, die stamt uit Griekse Oudheid. De deugdethiek is ontwikkeld door de bekende filosoof Aristoteles. Deze ethiek is voornamelijk gericht op het karakter van de persoon, met name op de deugdzaamheid ervan. Vragen zoals ‘ben ik een deugdzaam persoon?’, ‘hoe moet ik omgaan met bepaalde situaties?’ en ‘over welke wijsheid kan en moet ik beschikken?’ zijn hierbij kenmerkende vragen. Het wetenschappelijk onderzoek lijkt zich toe te spitsen op de goede karaktereigenschappen van de leidinggevende. De Rotterdamse hoogleraar Muel Kaptein, onder meer bekend als directeur van Centrum voor Integriteitsstudies (KPMG), is mede-ontwikkelaar van een standaardvragenlijst die bij dit onderzoek als onderzoeksinstrument gebruikt wordt: de Corporate Ethical Virtue Scale (de CEV-schaal). Zorgethiek Het is de vraag of de deugdethiek de meest passende vorm is voor leidinggevenden binnen een arbeidsorganisatie. Een kijk vanuit de deugdethiek is wellicht teveel op de persoon van de leidinggevende gericht. De kern van leidinggeven is: ‘leiderschap is relationeel werk’. Men heeft altijd medemensen nodig om leiding te kunnen geven. Daarmee is gedacht dat de relatie tussen de leidinggevende en degene aan wie leiding wordt gegeven de basis vormt voor leiderschap. In plaats van een op een goed karakter van de leidinggevende gerichte ethiek zou een op de relatie tussen de leidinggevende en zijn medewerker gerichte ethiek wellicht meer passend kunnen zijn. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw is de zorgethiek ontstaan, gericht op de relatie tussen mensen. Zorgethiek is ontstaan uit onderzoek naar de morele ontwikkeling van mensen. De onderzoeker Carol Gilligan ontwikkelde een ethische theorie in haar publicatie 'In a different voice', die de zorgethiek wordt genoemd. Hierbij staat de menselijke relatie centraal. De zorgethiek gaat uit van de verantwoordelijkheden die de verschillende betrokkenen hebben in een bepaalde situatie, onder meer ook naar elkaar. Deze zorgethiek geldt in principe voor alle situaties waar mensen met elkaar omgaan en daarbij een zekere verantwoordelijkheid naar elkaar toe hebben. Principes in de praktijk De zorgethiek heeft vier belangrijke kenmerken. Deze kenmerken kunnen gebruikt worden om aan te geven hoe de zorgethiek van toepassing kan zijn voor leiderschap in de managementpraktijk. Zorgethiek concentreert zich op ethische problemen in de praktijk en hoe deze in de praktijk worden opgelost. Communicatie tussen betrokkenen is hierbij van groot belang. Vaste regels, protocollen en abstracte principes worden afgewezen. Er zijn geen abstracte regels, alles komt neer op hoe men tot een bepaald oordeel komt in het concrete geval. Zorg staat op gespannen voet met de gedachte van een plicht. Het gaat veel meer om de juiste houding van degene die verantwoordelijk is om de zorg te geven. Zorgethiek gaat niet over incidenteel handelen tussen mensen die niets met elkaar hebben, maar draait om het behouden en ontwikkelen van relaties tussen mensen en hoe ze met elkaar omgaan. De hiervoor geschetste kenmerken zijn goed toe te passen op de dagelijkse praktijk van de leidinggevende. Om te beginnen wordt van de leidinggevende een voorbeeldfunctie en voorbeeldgedrag verwacht, zoals in de nieuwe bestuursregels (de zogenaamde governancecodes), maar dat is niet genoeg. Met de voorbeeldfunctie geeft de leidinggevende invulling aan het feit dat hij het meest verantwoordelijke is voor hoe je met elkaar omgaat op het werk. Uiteraard heeft elke medewerker ook een belangrijke rol en verantwoordelijkheid in de manier van hoe men omgaat met elkaar, maar zoals gezegd de leidinggevende heeft hierbij het voortouw. De praktijk van werkrelaties is steeds weer anders en binnen de situatie van de dagelijkse praktijk, de werkrelatie, dient steeds een maatwerk-oplossing gevonden te worden. Hoewel aansluiten bij algemene regels nuttig is, moet steeds gevraagd worden, in welke mate en op welke wijze moeten deze regels worden toegepast. Daarbij is de open, eerlijke en transparante communicatie met de medewerker van groot belang. Elke vraag waarmee de medewerker naar de leidinggevende komt, en elke situatie die voorgelegd wordt, is uniek. Steeds dient de leidinggevende een oordeel te vellen in de concrete situatie, rekening houdend met de belangen en behoeften van de werknemer, zoals hij die op dat moment beleeft. De leidinggevende dient door zijn houding te laten blijken dat de medewerker erkend wordt in zijn situatie en met zijn vraag. Dit maakt het voor de leidinggevende mogelijk om los van angst voor ‘precedentwerking’ en passend oordeel te geven en besluit te nemen. De leidinggevende dient door zijn handelen de medewerker het gevoel te geven van volledig erkend en gewaardeerd te zijn. De relatie is niet een technische bureaucratische relatie, maar een echt menselijke relatie waarbij het ‘van twee kanten moet komen’, maar zoals we hiervoor al zagen blijft de leidinggevende de meest verantwoordelijke voor de goede omgang met elkaar, omdat hij als leidinggevende het voorbeeld moet zijn hoe men zich gedraagt in een goede werkrelatie. En hierdoor de medewerker stimuleert om het ook zo te doen. Op deze manier kan de visie van de zorgethiek helpen om binnen de organisatie een cultuur te krijgen waarin mensen het prettig vinden om goed met elkaar om te gaan. Dit heeft op veel aspecten van het werk binnen de organisatie een positief effect.

Verschuiving van deugdethiek naar zorgethiek binnen leiderschap

Onderzoek naar ethiek binnen leiderschap van de afgelopen tien jaar, focuste zich voornamelijk op deugdethiek. Dat stelt MT-expert Tom van...

‘Digitalisering gaat over mensen, niet over techniek’

Antoine Verhoeven van Canon Nederland heeft een heldere kijk op digitalisering. Als directeur Business & Information Services en directielid van...

De transformatie van piramide naar park

Door de veranderingen om ons heen verschuift de inrichting van organisaties steeds meer van een top-down structuur (een piramide) naar...

3 tips voor een succesvolle scale-up

Om een scale-up succesvol te laten zijn, moeten de juiste ingrediënten met elkaar gemengd worden. Welke ingredienten dat precies zijn,...

Discriminatie op basis van je huidskleur, ras, religie, sekse, handicap of leeftijd. Volgens de Nederlandse wetgeving is het verboden, maar toch komen we het op de Nederlandse arbeidsmarkt dagelijks tegen. Zo komt Bastiaan nog altijd makkelijker aan een baan dan Mohammed, blijft de boardroom voor veel vrouwen een onneembaar bastion en zitten bijna 200.000 ouderen thuis zonder baan. Onacceptabel, klinkt het al tientallen jaren uit Den Haag. Vaak klinkt daar de roep om hardere maatregelen tegen bedrijven die hierin de fout gaan. Maar hoewel arbeidsdiscriminatie ongetwijfeld onderwerp van gesprek is tijdens de kabinetsformatie die nu loopt, zal het niet de politiek zijn die dit probleem gaat oplossen. Daarvoor moeten we juist aan andere richtingen denken, aan nieuwe technologie vooral.

Opinie: ‘diversiteit krijg je niet door quota, maar door toepassen technologie’

Niet het stellen van quota maar nieuwe technologie gaat voor meer diversiteit in het bedrijfsleven zorgen stelt oud-Kamerlid João Varela.

Transparantie: zwart op wit wat je opbrengt voor het bedrijf

Veel bedrijven streven naar een open bedrijfscultuur, maar hoe ver kun je gaan? Recruitment - en interim bureau Newpeople in...

Van reuzenpanda’s tot medicijnen: hoe Jan de Rijk wereldwijd alles veilig vervoert

Jan de Rijk is een grote internationale logistieke dienstverlener. Als iemand weet welke risico's bij transport komen kijken en hoe...

Hoe innovatief is uw bedrijf?

Het Erasmus Centre for Business Innovation van de Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit Rotterdam voert jaarlijks een onderzoek uit...

Wat te doen tegen een cyberaanval

Vrijdag werden wereldwijd honderdduizenden computers getroffen door een grote cyberaanval. Wat kun je doen om te voorkomen dat je wordt...

Productiever volgens succesvolle ondernemers: 10 tips

Allemaal willen we het zijn, soms zonder er teveel moeite voor te doen: succesvol. De Amerikaan Kevin Kruse stelde een...

Reshoring: hoe Barbas Bellfires zijn haardenproductie terughaalde

Het verplaatsen van de productie naar Oost-Europese lagelonenlanden als Tsjechië en Hongarije kán interessant zijn. Ook de Bladelse haardenfabrikant Barbas...

Arko in 60 seconden: hoe belangrijk is je leeftijd en ervaring bij het ondernemen?

Arko van Brakel beantwoordt ondernemersvragen in 60 seconden. In deze aflevering: hoe belangrijk is je leeftijd en ervaring bij het ondernemen?

Hoe ver reikt de privacy van zieke werknemers?

Wat mag je eigenlijk aan een sollicitant vragen over zijn gezondheid en wat niet? En hoe zit dat bij zieke...

VAN Bob AAN Management breed ONDERWERP De bedrijfsbarbecue van afgelopen vrijdag Beste allemaal, Het zal jullie niet ontgaan zijn dat onze Jaarlijkse Bedrijfsbarbecue van afgelopen vrijdag op enkele punten (ernstig) uit de hand is gelopen. Dat is natuurlijk een slechte zaak en wij hebben dan ook besloten een Projectgroep Evaluatie Jaarlijkse Bedrijfsbarbecue in het leven te roepen, bestaande uit Arend-Jan, Wilma, Eric en ondergetekende. Wij zullen grondig bekijken waar en hoe het misging. Input hieromtrent is overigens zeer welkom. Bob Beste Bob, Ik weet dat Jan en alleman nu achter mijn rug over mij praat en ik weet ook dat je dit over jezelf afroept als je en public moet overgeven, maar juist daarom hecht ik eraan te benadrukken dat ik absoluut niet dronken was. Ik ben ervan overtuigd dat de varkenssaté van matige kwaliteit was en dit samen met mijn zwakke maag ertoe heeft geleid dat ik moest overgeven, waarbij het me uiteraard érg spijt dat een en ander over jouw kostuum kwam, maar nogmaals: ik was niet dronken. Desalniettemin ben ik bereid de stomerij te betalen. Mijn punt is eigenlijk: kan iemand van de projectgroep zich buigen over de kwaliteit van het varkensvlees? Lucas van der Meijden Deputy CFO Dag Bob, Mij lijkt het goed dat de projectgroep ook dit punt meeneemt: hoe moet je weer normaal met een collega aan de slag als deze collega je tijdens de barbecue heeft uitgemaakt voor ‘hypocriete hondenlul’? Ik doel hier uiteraard op John die tegenover me zit en nu doet alsof er niets is gebeurd. Kunnen jullie hier een stukje beleid op loslaten, dat er bijvoorbeeld het weekend na zo’n barbecue een mediator beschikbaar is, zodat dingen onder deskundige leiding kunnen worden uitgepraat? Albert van Leeuwen Deputy Director Sales Hoi Bob, Mijn direct leidinggevende, Frank Smeets, meldde tijdens de barbecue dat hij al maanden heimelijk verliefd op me is en zijn vrouw wil verlaten voor mij en dat ik een énorme high potential ben. Hij was zo dronken dat hij zich dit nu vast niet meer herinnert. Maar ik wel. En mijn collega’s Linda, Marieke, Renate, Tamara en Annejet ook, want daar heeft hij precies hetzelfde tegen gezegd. Willen jullie dit soort kwesties ook in jullie evaluatie meenemen svp, want we zitten nu met een bijzonder nare situatie op de afdeling. Ariane de Ridder Associate Marketing Director Ha Bob, Is dat nou echt nodig, weer een projectgroep? Zo erg was het toch niet? Ik kan me in elk geval niet herinneren dat er rare dingen zijn gebeurd. Komaan, laten we gewoon weer aan het werk gaan. Frank Smeets Marketing Director Dag Bob, Wat ik ooit leerde: Behaviour Breeds Behaviour – zoals de leiding zich gedraagt, zo zal ook de rest zich gedragen. Wat dat betreft een puntje voor jullie evaluatie: het hielp volgens mij niet echt dat de directie zelf nog amper op de benen kon staan. Lizette Galjaard Client Services Director Beste Bob, Blazen we dit nu niet verschrikkelijk op? Goed, er werd wat veel gedronken en geschreeuwd, en dat vechten tussen Robert-Jan en Maarten-Floris, oké, dat was beneden alle peil, en bij wijze van misplaatste humor de autosleutels van je collega in de sloot gooien, dat hoort natuurlijk ook niet, of elkaar bekogelen met stukjes kip, gewoon flauw, evenals de schoenen van een collega op het dak van de parkeergarage gooien, héél flauw zelfs – maar vergeten we nu niet even alle goede, leuke dingen van zo’n barbecue? Ruud Neefjes Facility Management Hoi Bob, Het is maar een detail, en je hoeft dit ook niet per se mee te nemen in je evaluatie, maar Facility Management zegt dat ze wel wat beters te doen hebben dan mijn schoenen van het dak halen. Zou jij daar wat aan kunnen doen, Bob? Te meer daar het best dure Italiaanse maatschoenen zijn. Bij voorbaat dank! George de Bie Senior Sales Manager Dag Bob, Oké, ik had niet met Thomas moeten tongen, mijn fout, ik zie het als een learning. Maar dat die foto’s nu gewoon op intranet staan, en dat IT zegt dat ze wel wat beters te doen hebben dan die foto’s eraf halen, dat vind ik echt niet kunnen. Nemen jullie ook dit soort punten mee? Rianne de Graaf Deputy HR Director Hoi Bob, Het is maar een ideetje, doe er mee wat je wil, maar een barbecue zonder alcohol, zou dat wat zijn? Wim Vervoort Hoofd Salarisadministratie

Bob bespreekt de bedrijfsbarbecue nog even na

Bob is divisiedirecteur van een groot concern. Hij doet zijn best. Deze keer blikt hij nog even terug op het...

Winkelmand

Recente artikelen