Al het nieuws over vrouwen & carrière vindt u in deze Zus & Zo
Vrouwen moeten fulltime thuisblijven
Vrouwen gaan minder werken als op de kinderopvang wordt bezuinigd. Vijftien procent overweegt zelfs helemaal te stoppen (Lees meer).
Mannen zijn vaker managers
Mannen zwaaien nog altijd de scepter in het land der leidinggevenden. Wel is het aantal vrouwelijke managers toegenomen (Lees meer).
Hamburgers grillen, borden afwassen, zakken stapelen of hete ovens leegruimen. Niet iedereen begint als trainee. Acht ceo's van miljardenbedrijven over hun bijbaantjes: van Jensen Huang en Hajir Hajji tot Elon Musk. Is er van dat bescheiden begin nog iets terug te zien in hun leiderschap?
Jensen Huang, founder en ceo van de oppermachtige techgigant Nvidia, is op vijftienjarige leeftijd begonnen als afwasser bij restaurantketen Denny’s in Portland. Daar is hij trots op, vertelt hij tegen Stanford Business. ‘Ik was waarschijnlijk de beste afwasser van Denny’s.’ Hij werkt goed georganiseerd, zet alles netjes klaar en ‘boent de borden tot ze blinken’.
Zijn inzet levert hem een promotie tot hulpkelner op. ‘Ik weet zeker dat ik de beste hulpkelner was die Denny’s ooit heeft gehad. Ik kwam nooit met lege handen terug van een tafel. Ik werkte uiterst efficiënt.’ Na zijn promotie tot kelner, blijft hij zijn uiterste best doen. ‘Niemand kan meer koffiekoppen dragen dan ik.’
Zijn beste leiderschapsvaardigheden heeft hij daar geleerd, vindt hij. ‘Bescheidenheid, hard werken en gastvrijheid.’ Datzelfde Denny’s wordt de wieg van Nvidia. Drie ondernemers – Huang, Chris Malachowsky en Curtis Priem – zitten in de vestiging in Silicon Valley in 1993 om te praten over een bedrijf in grafische kaarten. Die tafel draagt sinds 2023 een plakkaat: ‘De tafel waar een biljoenenbedrijf is geboren’.
Lees ook: Jensen Huang bouwt Nvidia uit tot spin in het web van de AI-industrie
Action-ceo Hajir Hajji blijft maar achtervolgd worden door het verhaal dat ze het ‘van vakkenvuller tot ceo’ heeft geschopt. Dat vindt ze toch wat te romantisch aangezet. Eigenlijk is ze gewoon bij de Nederlandse discountketen gestart met een bijbaan na de havo.
Ze begint op haar zeventiende als winkelmedewerker, in 1997, in filiaal nummer 13 aan het Waterlandplein in Amsterdam-Noord. Hajji doet er alles: vakkenvullen, achter de kassa staan, en iedere dag bellen met de eigenaar over de voorraden.
‘Ik ben altijd heel gefocust geweest, wilde de beste zijn. Ik dacht: als ik zoveel tijd in mijn werk steek, kan ik maar beter zorgen dat ik goed ben in wat ik doe. Dat viel ook de eigenaren op’, zegt ze tegen MT/Sprout. Ze besluit er fulltime voor te gaan en groeit hard door, tot ceo van een keten met meer dan 3400 winkels in vijftien landen en een omzet van 16 miljard euro.
‘Nog steeds zie ik hoe velen binnen Action de vruchten plukken van de doorgroeimogelijkheden. In mijn team van inkopers zitten veel mensen die net als ik ‘opgevoed’ zijn door de oprichters. De basis die we van hen hebben meegekregen is hard werken en op ons gevoel af durven gaan. Dat werkt goed.’
Zelf probeert ze ook zoveel mogelijk het potentieel van mensen te zien, te benutten en hen zo te laten bloeien.
Lees ook: Hajir Hajji brengt de koopjeshit Action als ceo naar Amerika
Elon Musk emigreert op zijn zeventiende van Zuid-Afrika naar Canada. Daar heeft hij diverse baantjes, zo beschrijven de diverse boeken die over hem geschreven zijn. Eerst werkt hij op de boerderij van zijn neef in Waldeck, Saskatchewan, waar hij groenten teelt en graansilo’s uitschept.
https://x.com/elonmusk/status/863222555208851456?lang=en
In Vancouver in British Columbia leert hij om te gaan met een kettingzaag. Maar houthakker wordt hij niet. Hij informeert bij het arbeidsbureau naar de bestbetaalde banen. Dat blijkt het schoonmaken van de stookruimte van een houtzagerij te zijn.
Voor 18 dollar per uur moet Musk, zo noteert CNBC, een beschermend pak aantrekken en zich door een smalle tunnel wurmen waar hij nauwelijks doorheen past. ‘Vervolgens moest ik scheppen. Ik schepte het zand, de smurrie en andere resten, die nog gloeiend heet waren, door hetzelfde gat naar buiten waardoor ik naar binnen was gekomen.’
Het is levensgevaarlijk werk; Musk mag niet langer dan een half uur in die ruimte blijven. Hij houdt wel van avontuur, maar hier is hij toch afhankelijk van hoe snel een collega de asresten in een kruiwagen schept. Musk besluit dat een carrière in tech meer zal opbrengen. Hij solliciteert na zijn studie in Silicon Valley bij Netscape.
Nu ja, solliciteren. Hij hangt rond bij de receptie, maar is te verlegen om iemand aan te spreken. ‘Dus ik stond daar maar een beetje. Het was behoorlijk gênant.’ Vandaag is de oprichter van Tesla en SpaceX 997 miljard dollar waard – en verlegen is hij niet meer. Zwaaien met een kettingzaag doet hij nu alleen nog op het podium.
Lees ook: De logica achter Elon Musks megafusie: buitenaardse datacenters of (heel veel) dollars?
Met een omzet van meer dan 713 miljard dollar is het Amerikaanse Walmart de grootste fysieke retailer ter wereld. Ceo John Furner werkt er al op zijn achttiende, op een urencontract in het tuincentrum van Bentonville in Arkansas. Hij geeft de planten water, vult de schappen bij, stapelt zakken bodembedekking en werkt aan de kassa. Hij verdient er 4,25 dollar per uur mee.
Geld dat hij nodig heeft om zijn studie te betalen. Daarna gaat Furner fulltime aan de slag bij de Walmart-vestiging in Bentonville. Daar werkt zijn vader ook, als manager. Hij heeft hem de kneepjes van het vak geleerd, vertelt hij in een post op LinkedIn.
‘Ik heb onze cultuur leren kennen via mijn vader, die meer dan 25 jaar bij Walmart werkte. Hij bracht me de waarden van het bedrijf bij en leerde me dat juist onze mensen het verschil maken voor onze klanten en onze leden.’
Furner groeit door in verschillende leidinggevende rollen bij Walmart, ook internationaal, en schopt het in 2019 tot ceo van de Amerikaanse tak. Sinds begin dit jaar staat hij aan het hoofd van het retailbedrijf met 11.000 winkels in negentien landen, en 2,1 miljoen medewerkers.
‘Mede door zijn bescheiden start als winkelmedewerker heeft Furner een ingrijpende herziening van de beloning van winkelmanagers bij Walmart geleid’, noteert Yahoo. Ook het basissalaris van de medewerkers weet hij flink te verhogen.
Mary Barra is geboren en getogen in een voorstad van Detroit. Ze groeit op in een General Motors-familie: ze is de dochter van een matrijzenmaker in een fabriek van General Motors. Het is dan ook wel logisch dat haar eerste baantje als 18-jarige in een GM-fabriek is. Daar inspecteert ze als stagiaire spatborden en motorkappen. Ze ziet er veel fouten.
De kwaliteit van de productie valt dus tegen, maar de energie aan de lopende band spreekt haar wel aan. ‘Vooral het echt begrijpen en respecteren van de mensen die daar elke dag hun werk doen. Ze zijn ontzettend getalenteerd.’
Na haar studie begint ze als senior engineer in de Pontiac-fabriek van GM. Ze valt al snel op als talent en het bedrijf stuurt haar naar Stanford Business School. Na haar mba wordt ze gepromoveerd tot manager en groeit ze steeds verder door in de organisatie.
Zo krijgt ze ook de kans om de oorzaak voor de fouten aan de lopende band op te lossen. Ze tackelt de inefficiënte interne organisatie en verbetert het productieproces. Dat levert haar geen windeieren op. Vandaag is ze als ceo van GM de machtigste vrouw van de auto-industrie.
Hij is net geen ceo meer van techgigant Apple, maar Tim Cook is nog wel voorzitter van de raad van bestuur. Zijn bijbaantjes beginnen op twaalfjarige leeftijd, om geld te sparen voor zijn studie.
Hij is eerst krantenbezorger voor de Mobile Press Register in Robertsdale, Alabama. Om zijn ronde te doen, staat hij om 3 uur ‘s ochtends op. Dan heeft hij vlak voor hij naar school gaat de tijd om nog even een tukje te doen.
Op zijn veertiende bakt hij hamburgers en serveert hij in het weekend ijsjes voor 1,10 dollar per uur bij Tastee Freeze. Zijn klasgenoten drijven daar regelmatig de spot mee, vertelt hij tegen Fortune. ‘Je moest zo’n mutsje op. En ik droeg een schort.’
Hij werkt in een papierfabriek in Alabama en later in een aluminiumfabriek in Virginia, voordat hij zijn studie industriële techniek aan de Auburn University afrondt. Zijn ouders hebben Cook de waarde van hard werken bijgebracht. ‘Dat is me mijn hele leven bijgebleven: het feit dat werk deel kan uitmaken van je levensdoel.’
Ook dat vroege opstaan, is hij blijven doen: om kwart voor 4 ‘s ochtends. ‘Als je houdt van wat je doet, zie je het niet echt als werk. Het is gewoon wat je doet.’
Lees ook: Tim Cook maakte van Apple een weergaloze geldmachine
Zijn eerste week bij McDonald’s herinnert Jeff Bezos zich nog als de dag van gisteren. Een enorme ketchuptank aan de muur, formaat 19 liter, is leeggelopen in de keuken. ‘Waardoor er een enorme hoeveelheid ketchup in allerlei moeilijk bereikbare hoekjes en gaatjes terechtkwam. Omdat ik de nieuwkomer was, gaven ze me het schoonmaakmiddel en zeiden: “Aan de slag!”‘
De zestienjarige belandt die zomer in Miami uiteindelijk achter de bakplaat, waar hij hamburgers en eieren bakt tijdens de ontbijturen. Het meest uitdagende van die baan: bijblijven tijdens het spitsuur. Dat leert hem om efficiënt te werken, het belang van timers, verantwoordelijkheid nemen en eieren breken met één hand.
https://x.com/JeffBezos/status/1564006036037521408
‘Mijn favoriete dienst was op zaterdagochtend. Het eerste wat ik deed, was een grote kom pakken en daar 300 eieren in breken. Een van de leukste dingen aan werken bij McDonald’s is dat je heel snel leert worden in al die handelingen. Kijken hoeveel eieren je in een bepaalde tijd kunt breken zonder dat er schil in terechtkomt.’
Wat Bezos daarmee verdient: 2,69 dollar per uur. Vandaag is de founder en bestuursvoorzitter van Amazon met 277 miljard dollar de op twee na rijkste man van de wereld.
Jack Ma heeft het bijzonder moeilijk om werk te vinden in China. Hij wordt maar liefst dertig keer afgewezen. Onder meer bij de politie, maar ook als ober in een hotel. Nog pijnlijker: bij de lokale KFC worden de 23 andere sollicitanten wel aangenomen.
Uiteindelijk krijgt hij dan toch een baan na zijn afstuderen, als universitair docent Engels in Hangzhou. Zijn maandloon bedraagt 12 dollar. Dat houdt hij vijf jaar vol. Hij leert in die periode talenten spotten en ze te inspireren om alles uit de kast te halen. ‘Je wil altijd dat je leerlingen beter worden dan jij.’
Het is een vaardigheid die hij als co-founder van Alibaba nog veel zal toepassen. ‘Als ik mensen aanneem, neem ik mensen aan die slimmer zijn dan ik. Mensen die vier, vijf jaar later mijn baas zouden kunnen zijn. Ik hou van mensen die positief zijn en nooit opgeven’, zegt hij tegen CNBC.
Bij een trip naar de VS in 1995, die hij mag maken omdat hij zo goed Engels spreekt, ontdekt Ma het internet. Hij tikt het woord ‘bier’ in bij een zoekmachine en ziet bij de resultaten geen Chinese bieren staan. Ma leent geld van zijn ouders en start een soort gele gids voor business-to-business in China. Dat wordt geen succes.
Zijn tweede e-commerce startup wordt wel een succes. Met 17 vrienden start hij in 1999 Alibaba in een klein appartementje. Het idee is om kleine bedrijven online bereikbaar te maken voor klanten in de hele wereld. Het is een instant hit. Datzelfde jaar krijgt Alibaba al 25 miljoen dollar funding van Goldman Sachs en Softbank. Ma is jarenlang de rijkste man van China. Ook vandaag ligt zijn vermogen nog boven de 40 miljard dollar.
Krijg je feedback van een collega, dan is de verleiding misschien groot meteen te laten zien dat je hebt geluisterd. Maar pas op: razendsnelle verbetering kan juist wantrouwen wekken, blijkt uit onderzoek.
Stel je voor: je krijgt als leidinggevende stevige feedback van een medewerker en de volgende dag heb je je gedrag al veranderd. Een goed signaal naar de collega die je wat aandachtspuntjes influisterde?
Waarschijnlijk niet, blijkt uit recent onderzoek. Medewerkers interpreteren zo’n razendsnelle omslag juist als onoprecht, alsof de leidinggevende alleen maar doet alsof.
Onderzoekers Danbee Chon en Francis Flynn publiceerden hun bevindingen in Academy of Management Journal. Hun centrale vraag: hoe beoordelen medewerkers veranderingen die hun leiders doorvoeren naar aanleiding van feedback?
Het antwoord is enigszins verrassend. Niet de verandering zélf bepaalt hoe die wordt ontvangen, maar het tempo ervan.
Uit meerdere studies bleek consistent hetzelfde patroon: wanneer een leider snel verandert naar aanleiding van feedback, zien medewerkers dat als onecht. Ze omschrijven het als ‘kunstmatig’ of ‘dubieus’. Geleidelijke verandering wordt daarentegen beschreven als ‘het resultaat van een doordachte, oprechte wens tot verbetering’ en als een teken van ‘persoonlijke groei’.
Lees ook: Tegenspraak kan een cadeau zijn of je ondermijnen, maar herken jij het verschil?
De onderzoekers maakten ook onderscheid tussen makkelijke en moeilijke veranderingen. Bij eenvoudige aanpassingen — zoals het vooraf rondsturen van vergaderagenda’s — wordt snelheid niet als problematisch ervaren. Medewerkers zien dat vooral als slagvaardig en voelen zich gehoord.
Maar bij ogenschijnlijk moeilijke veranderingen, zoals een betere luisteraar worden, wekt diezelfde snelheid wantrouwen. En dat wantrouwen blijft niet zonder gevolgen. Medewerkers zijn daarna namelijk minder bereid om in de toekomst opnieuw feedback te geven.
De onderzoekers geven drie praktische adviezen voor leiders die feedback serieus willen nemen zonder hun geloofwaardigheid te verliezen.
Ten eerste: pauzeer bewust. Leiders zijn van nature actiegericht, maar juist een meer methodische aanpak overtuigt collega’s van oprechtheid. Stel jezelf vragen als: welke blinde vlekken legt deze feedback bloot? Wat is er echt voor nodig om dit te veranderen? Die reflectie hoeft niet lang te duren, maar moet wel zichtbaar zijn.
Lees ook: Die betweter is misschien wel je beste medewerker
Ten tweede: leg je redenering uit. Als een snelle reactie toch noodzakelijk is, vertel dan waarom. Licht toe waarom de verandering minder tijd kost dan verwacht, of dat je er al langer over hebt nagedacht. Onderzoek laat zien dat zo’n uitleg medewerkers eerder bereid maakt ook in de toekomst feedback te blijven geven.
Ten derde: let op toon en lichaamstaal. Behandel ontvangen feedback als een ‘geschenk’. Stel vervolgvragen, toon aandacht en spreek je dankbaarheid uit. Het zijn signalen die medewerkers laten voelen dat hun input serieus genomen wordt, los van hoe snel er iets verandert.
Het gaat er niet om verandering te vertragen of om de schijn op te houden, om maar een paar misverstanden te komen. De onderzoekers stellen dat leiders vooral duidelijk moeten maken dat hun nieuwe gedrag voortkomt uit een echte overtuiging, in plaats van sociale druk. En wanneer medewerkers dat geloven, ontstaat er een cultuur van vertrouwen.
