‘Wist je dat de symptomen van een hartaanval bij vrouwen anders zijn dan bij mannen?’ Nathalie de Geus, algemeen directeur van mkb-arbodienstverlener ArboNed, laat de vraag zo ongeveer halverwege het gesprek met MT/Sprout vallen.
Ze is geen medisch specialist, zegt ze er meteen bij. ‘Maar ik weet wel dat de verschillen dusdanig groot zijn, dat een hartinfarct bij vrouwen niet altijd wordt herkend. Bij mannen uit zich dat bijvoorbeeld vaak in pijn in de linkerarm of borst, terwijl vrouwen vaker klachten hebben als pijn in de rug, nek of kaak. Ik ken verhalen van vrouwen die om die reden door de arts naar huis zijn gestuurd. En ja, dan kan het dus slecht aflopen.’
Hormonale klachten of menstruatiepijnen
De Geus werd op 25 september uitgeroepen tot Topvrouw van het Jaar 2025, in Studio 21 in Hilversum. Ze ziet haar overwinning als een opdracht, zei ze op het podium. En ze heeft een missie: zorgen dat iedereen veilig en gezond aan het werk kan zijn. Daarvoor moeten we meer aandacht besteden aan preventie, vindt ze, en in het bijzonder aan de gezondheid van vrouwen.
Lees ook: Nathalie de Geus (Topvrouw van 2025) pleit voor betere vrouwenzorg: ‘Adam is geen Eva’
De 58-jarige De Geus behoort tot de eerste generatie vrouwen die carrière maakten en belichaamt daarmee een aantal belangrijke verschuivingen op de arbeidsmarkt. Niet alleen zijn er steeds meer werkende vrouwen (in 2024 vertegenwoordigden ze 47 procent van de beroepsbevolking), in een vergrijzende arbeidsmarkt wordt die groep ook steeds ouder. Op dit moment is er voor het eerst ook een generatie volop aan het werk tijdens de overgang.
‘De gevolgen zien we nu al op de werkvloer’, vertelt De Geus. ‘Ruim een derde van het verzuim onder vrouwen boven de 40 hangt samen met hormonale klachten, die daar bijvoorbeeld mee te maken kunnen hebben. Vrouwen die we, in deze tijden van arbeidskrapte, keihard nodig hebben op de werkvloer.’
‘Vrouwenkwaaltjes’
Als directeur van een bedrijf gericht op het voorkomen van uitval van werknemers, ziet de 58-jarige De Geus zulke cijfers dagelijks langskomen. Ze heeft er nog veel meer paraat, keurig uitgeschreven op de vellen papier die naast haar op tafel liggen.
‘Onder vrouwen is het verzuim hoger dan onder mannen en 80 procent van de patiënten met onverklaarbare gezondheidsklachten is vrouw’, somt ze op. ‘Acht op de tien vrouwen krijgt te maken met hormonale klachten, hevige menstruatiepijnen bijvoorbeeld, maar een derde zegt daar niets over op werk. Ze gaan er gewoon mee naar kantoor.’
Terwijl op YouTube genoeg filmpjes circuleren van kermende mannen die de Men-struatie Challenge doen om ook eens te ervaren hoe het voelt om ongesteld te zijn, en in diepe shock verkeren als ze horen dat vrouwen met die krampen ‘gewoon’ gaan werken.
Toch vinden veel vrouwen het oncomfortabel om dat op de werkvloer aan te kaarten, weet De Geus. ‘Omdat er in de praktijk soms lacherig over wordt gedaan. Vrouwenkwaaltjes, dat idee. Daarbij worden dit soort klachten vaak als privé gezien, terwijl het wel degelijk impact heeft op het functioneren op de werkvloer.’
Mannenlichaam als standaard
Onder dat stigma ligt een diepe en structurele ongelijkheid. Namelijk dat het mannenlichaam als de standaard geldt, zegt De Geus, ook in de medische wetenschap en de zorg.
‘Terwijl het vrouwenlichaam écht anders in elkaar zit’, zegt ze. ‘Vrouwen hebben bijvoorbeeld kleinere nieren, waardoor sommige medicijnen anders werken. Die verschillen, en het gebrek aan kennis daarover, betekenen dat medische signalen bij vrouwen minder goed worden herkend. Waardoor ze bijvoorbeeld veel meer risico lopen op late of verkeerde diagnoses. Met alle gevolgen van dien.’
Stomverbaasd was ze, toen ze dat voor het eerst hoorde. ‘Ik dacht: dit kan toch niet waar zijn? Ik vond het gewoon niet oké.’
Zelf heeft ze er nooit mee te maken gehad, gelukkig niet, maar ze kent de verhalen. ‘Voices for Women, een stichting die zich inzet om de vrouwengezondheidszorg te verbeteren, heeft een documentaire gemaakt waarin vrouwen worden gevolgd die jarenlang met onverklaarbare klachten rondliepen. Daar zit zoveel leed in. Verkeerde diagnoses die leiden tot verkeerde behandelingen, waardoor ze uiteindelijk volledig uitvallen. Hun bestaanszekerheid komt onder druk te staan, hun relatie – en daarmee hun hele basis in het leven. Terwijl een klacht met de juiste diagnose en behandeling misschien wel binnen een paar maanden had kunnen worden opgelost.’
Lees ook: Karin van Baardwijk (Topvrouw van 2024): ‘Ik heb een ander geluid in de boardroom gebracht’
Ook de overheid erkent dat er iets moet gebeuren. De Geus’ overwinning komt twee maanden nadat het demissionaire kabinet de Nationale Strategie Vrouwengezondheid lanceerde, een plan om de kennisachterstand in te lopen. Snellere herkenning en passende zorg zouden de maatschappij naar schatting 7,6 miljard euro aan baten kunnen opleveren, aldus het ministerie van VWS.
Vrouwenzorg in de cao
De Geus kwam de ‘genderblindheid’ in de zorg op het spoor, toen ze in 2021 algemeen directeur werd van ArboNed, onderdeel van HumanTotalCare. Daarvoor werkte ze als directeur Schade en Inkomen bij Aegon, en eerder in dezelfde rol bij Delta Lloyd. In totaal werkte ze ruim twintig jaar in de verzekeringswereld. Toch is haar overstap logischer dan op het eerste gezicht lijkt.
‘In mijn vorige functies had ik de inkomensverzekeringen al in mijn portefeuille’, vertelt ze. ‘Arbeidsongeschiktheid voor zzp’ers, ziekteverzuim voor werkgevers, uitkeringen voor langdurig zieke of gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemers – dat zat daar allemaal in. Toen was ik me al druk aan het maken over onnodige uitval. Alleen zat ik meer op afstand. Ik ben overgestapt omdat ik dichter op de bedrijven en de mensen wilde zitten waar het eigenlijk om ging. Meer impact wilde maken.’
Binnen haar eigen organisatie heeft De Geus al stappen gezet. In de cao van HumanTotalCare is dit jaar, mede op haar initiatief, een paragraaf opgenomen over ‘vrouwspecifieke klachten en vrouwengezondheid’. Die geeft medewerkers onder meer de mogelijkheid om met een overgangsconsulent te praten.
Daarom organiseert ArboNed sessies – ‘Weetcafés’ – waarin thema’s als ‘vrouwengezondheid & werk’ worden besproken. ‘Die zitten altijd bommetje vol’, vertelt ze. ‘Het is nog te vroeg om het effect van deze maatregelen te meten. Maar het gesprek wordt gevoerd, dat is belangrijk.’
Badend in het zweet
Als arbodienstverlener kan ArboNed het onderwerp ook bij de organisaties waarvoor het werkt op de kaart zetten. Door vragen over vrouwengezondheid in preventieve medische onderzoeken op te nemen, bijvoorbeeld, zodat het daar ook onderwerp van gesprek wordt. Want het taboe moet eraf.
Neem de overgang, zegt ze. ‘Ik snap echt niet waarom daar lacherig over wordt gedaan. Ongemak, misschien? Als iemand last van brain fog heeft of badend in het zweet een presentatie staat te geven, is dat helemaal niet grappig. Dat is gewoon vervelend.’
Lees ook: Zonder deze vrouwen hadden wij waarschijnlijk nooit van Einstein gehoord
Daar op het podium van Studio 21, met de trofee in haar hand, moest De Geus wel iets wegslikken. Haar moeder, die haar aanspoorde om absoluut voor de titel te gaan, overleed de maand voor de uitreiking.
‘Mijn voorbeeld’, zegt ze. ‘Als leider heb ik heel veel van haar geleerd. Terwijl ze zelf niet werkte – ze was secretaresse, maar moest stoppen van haar werkgever toen ze trouwde. We hadden het net over menselijk kapitaal – nou, ik denk dat er aan haar echt een fantastische maatschappelijk werker verloren is gegaan, en een potentiële leider. Ze was enorm belangstellend, vroeg altijd door. Wat ze heel goed deed, was ons in de opvoeding zowel richting als ruimte geven. Dat is ook hoe ik leiding geef.’
Haar moeder kreeg nog wel mee dat De Geus in de race was voor de titel, samen met Action-ceo Hajir Hajji en Van Lanschot Kempen-cro Damla Hendriks. Prachtig vond ze het. ‘Deze zomer werd ze onverwacht ernstig ziek’, vertelt De Geus. ‘We dachten dat ze nog een paar maanden zou hebben. Het werd tweeënhalve week.’
Ze droeg de winst aan haar op. Achteraf vindt ze het een wonder dat ze het droog heeft gehouden. ‘Het was alsof ik werd opgetild, ik voelde me juist heel krachtig. Maar mijn gezin was mee en aan onze tafel zat iedereen wel met natte ogen.’
