Het is niet oneerbiedig bedoeld, de verwijzing naar de befaamde ‘Paypal-mafia‘, de club oprichters en werknemers die het Amerikaanse bedrijf verliet om voor zichzelf te beginnen. Elon Musk heeft sindsdien niet slecht geboerd, net als Peter Thiel en Reid Hoffman overigens.
Nederland kent dit fenomeen ook, rond grote tech scaleups als Booking.com, Adyen en TomTom. Het nieuwste State of Dutch Tech report van startuplobby Techleap heeft wat opmerkelijke cijfers boven water gehaald.
Zo blijken voormalige Adyen-werknemers en -oprichters de afgelopen jaren goed geweest voor maar liefst 28 startups met een gezamenlijke waarde van 1,8 miljard euro. Ook niet onbelangrijk: de helft van die startups is in Nederland opgericht.
Lees ook: De ‘Adyen-maffia’ blijft uitdijen: deze startups zijn opgezet door ex-medewerkers
Adyen vormt een uitzondering voor wat betreft die binnenlandse binding. Uit de kringen van Booking.com zijn wel 50 startups voortgekomen, maar hiervan zijn er slechts 10 Nederlands, ofwel 20 procent. TomTom blijkt ook een vruchtbare bodem voor nieuwe oranje startups: 23 TomTom-alumni begonnen voor zichzelf, 10 daarvan kozen ons land als thuisbasis.
Firsty, Tebi (van Adyen-medeoprichter en cto Arnout Schuijff), Solvimon en het inmiddels overgenomen Payaut: de Adyen-maffia is sterk geconcentreerd rond fintech en betalingsinfrastructuur, waarbij de founders profiteren van de regulatoire voordelen en het beschikbare talent in Amsterdam. Het maakt de unicorn tot founder factory bij uitstek: een netwerk van alumni die eigen ondernemingen starten en zo een versterkend effect op het ecosysteem creëren.
Structurele kracht van Nederland
Uit het Techleap-rapport blijkt verder dat we er best lekker voorstaan als nietig vlekje op de wereldkaart: Nederland telt 11.301 tech-startups en -scaleups, samen haalden ze vorig jaar 2,64 miljard euro op om de wereld te veroveren. Per hoofd van de bevolking staan we daarmee op de vierde plek in Europa, nog boven Frankrijk en Duitsland. ‘Het Nederlandse ecosysteem begint 2026 vanuit een positie van structurele kracht’, concludeert het rapport.
Maar na die montere constatering is het toch tijd voor de knelpunten van het ecosysteem. Zo daalt het aantal nieuwe startups al twee jaar op rij. In 2023 startten nog 188 bedrijven met meer dan 100.000 euro aan financiering, in 2025 waren dat er slechts 117 – een afname van 38 procent.
Ook het percentage startups dat doorgroeit naar scaleup-status blijft achter bij andere landen. Slechts 21,6 procent van de Nederlandse startups haalt de grens van 10 miljoen euro aan financiering, vergeleken met een Europees gemiddelde van 24,1 procent. In de VS lukt dat meer dan de helft van de bedrijven.
Tweedeling in de investeringsmarkt
De investeringsmarkt laat een opvallende tweedeling zien, blijkt uit het rapport. Hoewel in 2025 het totale bedrag aan venture capital dat de Nederlandse scene ophaalde met 11 procent steeg, daalde het aantal deals met 15 procent. Investeerders schrijven dus gemiddeld grotere cheques uit, maar wel aan minder bedrijven. Vooral in de vroege fase, met geldrondes onder de 15 miljoen euro, krimpt de markt het snelst.
Daar dreigt een splitsing in de markt te ontstaan: startups met een bewezen product krijgen steeds makkelijker toegang tot grote investeringsrondes. Voor startups die nog zoeken naar de beste product-marktfit blijft steeds minder geld over.
Bij de uitzonderlijk grote investeringsrondes boven de 50 miljoen euro is nog iets anders aan de hand: het aandeel van Amerikaanse investeerders is daar bijna verdrievoudigd, van 14 naar 40 procent.
Waar blijven de lokale geldschieters? Nederlandse bedrijven worden afhankelijker van buitenlands kapitaal, worden ook vaak overgenomen door buitenlandse branchegenoten, wat ten koste kan gaan van de controle over belangrijke technologieën, waarschuwt State of Dutch Tech.
Deeptech is een lichtpuntje
Een lichtpuntje vormen de deeptech startups, actief in innovatieve technologie als quantum computing, fotonica en duurzame chemie. Hoewel ze getalsmatig slechts 12 procent van het ecosysteem uitmaken, vertegenwoordigen ze 41 procent van alle scaleups. Het aandeel van deeptech startups dat doorgroeit tot scaleup ligt op 39 procent, dat is ruim twee keer hoger dan bij andere sectoren.
Deeptech trekt ook een bovengemiddeld deel van het kapitaal aan: in 2025 waren de startups goed voor een aandeel van 41 procent van het totaal, beduidend meer dan het Europese gemiddelde.
Maar als het om de harde munten gaat, blijven de Nederlandse investeringsrondes in deze sector wel achter bij vergelijkbare landen. Het gemiddelde ‘ticket’ – investeringsbedrag – lag 7 miljoen euro onder het Europese gemiddelde.
Dat dwingt founders van de meest veelbelovende bedrijven om ofwel kapitaal in het buitenland te zoeken ofwel genoegen te nemen met een lagere waardering of andere ongunstige voorwaarden van de handvol deeptechinvesteerders in eigen land. Vooralsnog kwam 44 procent van het kapitaal in 2025 uit Nederland zelf, maar het aandeel van venture capital uit de VS steeg van 11 naar 20 procent.
Grootste AI-talentdichtheid
Bij AI, samen met defense tech dé sector waar investeerders massaal voor te porren zijn, doet zich intussen een paradox voor. Nederland heeft de hoogste AI-talentdichtheid van Europa. Het rapport turft 10,9 AI-professionals per 10.000 inwoners. Maar die voorsprong vertaalt zich niet in commercieel succes. Slechts 21,2 procent van de AI-startups groeit door naar scaleup-niveau – Amerikaanse startups slagen daar vier keer zo vaak in.
Toch weer een financieringsprobleem. AI-bedrijven waren in 2025 goed voor 27 procent van de Nederlandse venture-investeringen, terwijl dat aandeel in Europa 32 procent was en in de VS zelfs 60 procent. En dan nog iets: ongeveer 70 procent van het Nederlandse AI-talent werkt bij gevestigde bedrijven in plaats van bij startups.
AI leunt op het buitenland
Ook in de AI ligt het buitenland op de loer. Amsterdam staat bijvoorbeeld op de zesde plek wereldwijd voor vroege AI-investeringen, maar zakte naar de achttiende plaats als het gaat om de grotere investeringen die groeifondsen doen. Die kloof dwingt bedrijven om te verhuizen of zichzelf vroeg te verkopen (denk aan scaleups die in andere landen wél tegen goede waarderingen kapitaal aan weten te trekken).
Lees ook: Een EU Inc. voor startups: komt het er nou echt van?
In 2025 kwam maar liefst 75 procent van de AI-investeringen van buitenlandse partijen. Bovendien bouwt 89 procent van de Nederlandse AI-startups zijn business rond een Amerikaans foundation model, oftewel de grote taalmodellen van ChatGPT-maker OpenAI, Anthropic en Google.
Startups worstelen met arbeidsregels
Op het gebied van talent scoort Nederland goed, stelt State of Dutch Tech vast. Internationale studenten blijven na hun afstuderen vaker in Nederland werken dan elders in Europa: 53,4 procent blijft hangen, bijna het dubbele van het EU-gemiddelde. Het tech-ecosysteem telt ongeveer 135.000 werknemers in Nederland en meer dan 213.000 wereldwijd.
Maar Nederlandse arbeidsregels vormen nog steeds een obstakel. De verplichting om bij ziekte twee jaar door te betalen ligt startups zwaar op de maag – terwijl pakweg in Duitsland die termijn slechts zes weken bedraagt. De helft van de Nederlandse startup-oprichters noemt beloning van personeel als grootste operationele uitdaging, 62 procent vindt de Nederlandse arbeidsregels nadeliger dan in vergelijkbare landen.
Ook op het gebied van diversiteit blijft er werk aan de winkel. Bedrijven met vrouwelijke medeoprichters maken 8 procent uit van alle scaleups. Hoewel dat aantal groeiende is, met 22 procent per jaar zelfs, blijft Nederland achter bij het Verenigd Koninkrijk (13 procent vrouwelijke co-founders) en Duitsland (11 procent).
Het vliegwiel komt moeizaam op gang
Nog een zwakke plek in het Nederlandse ecosysteem: de exits. Founders en managers die hun bedrijf naar de beurs brengen of via een overname een flinke klapper maken, hebben de neiging om hun kapitaal te herinvesteren in andere startups.
Dat zorgt voor een vliegwiel-effect, maar dat komt maar moeizaam op gang zolang de grote exits uitblijven. In 2026 bestond meer dan 90 procent van de exits uit een overname. Van de 888 exits in de jaren 2019 tot 2025 was maar 1,2 procent een IPO ofwel beursgang.
Aanbevelingen voor kabinet-Jetten
Het Techleap-rapport doet ook een reeks aanbevelingen die moeten zorgen dat Nederland het maximale haalt uit zijn talent en ondernemerschap. Daar kan het kersverse kabinet-Jetten binnenkort mee aan de slag – voor zover de ideeën al niet op de rol stonden.
Maak meer investeringsgeld los
De overheid zou de financieringskloof in de vroege fase kunnen dichten met een gerichte belastingmaatregel: mobiliseer particulier kapitaal voor risicovolle deeptech-investeringen met aftrek of garantstelling.
Ook moet er een programma komen dat specifiek gericht is op eerste investeringsrondes voor ondervertegenwoordigde oprichters, onder wie vrouwen.
Pensioenfondsen en andere instellingen zouden meer kapitaal moeten kunnen inzetten via fondsen bij Invest-NL. (Daar wordt al meer dan een jaar aan gewerkt bij Invest-NL, red.).
Daarnaast moet er een publiek-privaat groeifonds komen dat direct mee-investeert in de late, grote rondes zodat daar meer geld beschikbaar komt en scaleups in Europa kunnen blijven.
Pak de kloof tussen wetenschap en markt aan
Het is een bekend probleem voor innovatie: de valley of death die maakt dat uitvindingen niet doorbreken tot de markt. Die kloof tussen wetenschap en markt moet worden gedicht, stelt State of Dutch Tech, met een nationaal tech transfer-fonds dat universiteiten helpt bij het creëren van meer spin-offs.
Ook pleit Techleap – net als het ministerie van EZ – voor een Nederlands DARPA-achtig instituut, het NADI (Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie), dat doorbraakinnovaties versnelt. Ook met gezamenlijke rekenkracht, proeffabrieken en infrastructuur zouden AI en deeptech startups sneller kunnen valideren en groeien.
Organiseer meer talent
Er zou moet ook iets worden gedaan aan het gebrek aan experts en leiderschap dat ervaring heeft met schalen. Een internationale talentpool voor moeilijk vervulbare deeptech-functies kan daarbij helpen.
Techleap vraagt ook om aparte arbeidsregels voor startups, naar het voorbeeld van het Deense flexicurity-model: maak het makkelijker voor ze om mensen te ontslaan, maar zorg wel voor de zekerheid van een goed vangnet. Ook een veel te groot werkgeversrisico als doorbetalen bij ziekte zou bij startups moeten worden weggehaald.
Overbrug de AI-kloof
Nog een kloof die Nederland moet overbruggen: de ‘AI gap’ tussen ons overvloedige talent en de magere output in economische termen via startups en scaleups. Techleap sluit zich daarvoor aan bij het AI Delta Plan dat Cradle-oprichter Jelle Prins vorig jaar schreef voor het ministerie van Economische Zaken.
Een ‘AI scale hub’ moet ondernemers toegang bieden tot rekenkracht, klanten, groeikapitaal en infrastructuur om te voorkomen wat nu dreigt: een massaal vertrek naar het buitenland.
Lees ook: Van startup naar scaleup lukt maar 5 procent. Waar gaat het mis?
