Winkelmand

Geen producten in de winkelwagen.

Toxisch of rebels? Die ‘betweter’ is misschien wel je beste medewerker

Die medewerker die altijd kritische vragen stelt, irriteert je mateloos. Maar misschien heb je geen lastpak in huis, maar juist je beste talent. Innovatie-expert Simone van Neerven noemt vier signalen die je helpen om het verschil te zien.

rebel team stoorzender werknemer collega
Foto: Getty Images

Eric Yuan groeit op in de jaren zeventig en tachtig in Tai’an, een Chinese stad tussen Beijing en Shanghai. Een paar jaar na zijn afstuderen, in 1997, besluit Yuan om naar Silicon Valley te gaan waar de internetrevolutie op gang begint te komen. Hij raakt in gesprek met de startup Webex, wordt een van de twintig eerste medewerkers en speelt een cruciale rol in het ontwikkelen van hun online vergadertool.  

WebEx groeit snel en Yuans carrière groeit mee. Als zo’n tien jaar later Cisco het bedrijf overneemt, is Yuan VP Engineering. Omdat Yuan dagelijks met klanten spreekt, hoort hij hoe ontevreden zij zijn. Hij weet dat de dienst moet verbeteren en heeft ook wel ideeën op welke manier dat zou kunnen. 

Yuan stapt naar het management van Cisco en probeert hen te overtuigen van zijn visie. Maar telkens krijgt hij de deksel op zijn neus en wordt hem gezegd dat hij het allemaal verkeerd ziet.

Na vele frustrerende pogingen ziet hij als enige oplossing om ontslag te nemen en het dan maar zelf te gaan doen. In 2011 lanceert hij zijn eigen startup en noemt deze Zoom. Zo’n veertig engineers uit zijn oude team besluiten om met hem mee te gaan. Vandaag de dag is Zoom vele malen succesvoller dan Cisco’s Webex.

eric yuan ipo zoom 2019
Ceo Eric Yuan bij de beursgang van Zoom in 2019. Foto: Getty Images

Betweter of scherpzinnige meedenker?

Yuan werd gezien als een betweter en werd afgeserveerd door het hogere management. Zij zagen niet dat zijn meedenken voortkwam uit zijn diepe betrokkenheid om de dienst beter te maken, gesterkt door de aanhoudende negatieve feedback van klanten over de geleverde service. Dat hij er telkens op terug bleef komen, maakte hem in de ogen van zijn management een bemoeial en een drammer.

Maar al te vaak verwarren we de rebelsheid van een medewerker met toxisch gedrag. We vinden iemand irritant en plakken al snel het label lastpak op die persoon.

Lees ook: Help! Ik ben een rebel. Wat nu?

Dat een rebel niet de meest makkelijke medewerker in je team is, moge duidelijk zijn. Maar er is een groot verschil tussen iemand die graag kritisch met je meedenkt en het beste met je voor heeft en iemand die het altijd maar beter weet en stug overtuigd is van het eigen gelijk.

Herken de rebel

Hier zijn vier gedragskenmerken die je helpen om iemand met rebels gedrag niet aan te zien voor een giftige medewerker.

#1 Interesse

Rebellen zijn geïnteresseerd in de organisatie en willen graag weten wat collega’s vinden en hoe klanten over hun producten of diensten denken. Zij zijn op zoek naar het complete plaatje. Rebellen zijn gepassioneerd, hun energie is voelbaar en als rebellen ergens voor gaan, gaan ze er ook vol voor. De onverschilligheid en onbereidwilligheid van een toxische collega frustreert hen mateloos.

#2 Aandacht voor de ander

De rebel luistert aandachtig, is nieuwsgierig en wil graag andere meningen horen. Sterker nog, zij houden juist van een pittige discussie om zo tot de kern van een probleem te komen. Je hoort ze vaak zeggen: “Top, zo had ik er nog niet naar gekeken!”. Een toxische medewerker zegt eerder iets in de trant van “Maar alleen dit werkt het beste”, is onbuigzaam en probeert iedereen continu te overtuigen van het eigen gelijk.

#3 Inhoudelijke kennis

Zomaar iets roepen zonder ook maar iets van het onderwerp af te weten, zal een rebel niet zo snel doen. Door hun brede interesse en nieuwsgierigheid duiken ze vaak de diepte in op allerlei verschillende onderwerpen. Ze weten dus veel, maar zeker niet alles. Daar waar een toxische medewerker geneigd is om snel iets voor waarheid aan te nemen en dat vervolgens ook vol stelligheid te beweren, zal je een rebel eerder horen zeggen: “Hmm, dat weet ik niet zeker, daar zou ik dan even in moeten duiken.”

#4 Intrinsieke motivatie

Een toxische medewerker is vaak bezig met zichzelf, pakt dingen op om te scoren en wil graag een wit voetje bij de baas halen. Bij een rebel werkt het anders. Die is altijd bezig om te kijken vanuit het grotere belang. Rebellen hebben een sterke drang om dingen beter te willen maken voor het team en de organisatie en zitten niet zozeer te wachten op applaus daarvoor.

Fundamenteel verschillende beweegredenen

Toxisch gedrag en rebellie hebben totaal andere drijfveren. De één is recalcitrant omdat die altijd in het centrum van de aandacht wil staan en alleen verandering omarmt als hij er zelf beter van wordt, terwijl de ander rebels is omdat die wars van logge bureaucratie en onwerkbare regels is en gelooft dat het beter kan. Waar de één de focus heeft op zichzelf, handelt de ander juist vanuit het collectief.

Een toxische stoorzender kan met zijn negatieve invloed een team ontwrichten; een rebel kan juist de motor zijn die het team verbindt en in beweging zet.

Meer van Simone van Neerven: