Met shorts, teenslippers, die eeuwige Hawaïshirts en zijn matje ziet hij eruit als een onschuldige nerd. Toch is Palmer Luckey (33) een ondernemer om rekening mee te houden. Hij rust het Amerikaanse leger en veiligheidsdiensten uit met drones en andere autonome systemen. Zijn nieuwste project: gevechtsvliegtuigen zonder piloot.
Begin november maakte de Fury, officieel YFQ-44A, zijn debuut ergens boven een uitgestorven stuk Californië. Een bijzonder gevechtsvliegtuig: het heeft geen cockpit en ook geen piloot aan boord, maar zet vol in op nieuwe technologie die volledig autonoom vliegen mogelijk moet maken. De Fury vliegt voor of naast een bemand vliegtuig als verkenner en beschermend schild. Hij kan snel dreigingen detecteren en uitschakelen, zonder dat de piloot echt in gevaar komt.
Straaljager zonder piloot
Dit is het vlaggenschip van Anduril Industries, dat zich in enkele jaren tijd heeft opgewerkt tot een van de belangrijkste nieuwe leveranciers van het Amerikaanse leger. In maart haalde het nog 4 miljard dollar aan financiering op, in een deal die het bedrijf waardeerde op 60 miljard dollar. Wat heeft een gamenerd als Luckey, oprichter van Anduril, te zoeken in de wapenindustrie?
Tja, de tijden zijn veranderd. Inmiddels heet die wapenindustrie defensie-industrie, en investeerders en ondernemers lopen er niet langer met een boog omheen. Wat nog wel even wennen is: de grote fabrikanten van wapentuig krijgen door de opmars van drones en andere autonome systemen steeds vaker gezelschap van startupondernemers, ook die van het type techbro.
Lees ook: Nederland droneland: 125 defensiestartups, een fabriek in Born, en orders voor honderden miljoenen
Knutselen aan Oculus in een caravan
Luckey is zo’n succesvolle techbro die vindt dat technologie kan bijdragen aan vrede en veiligheid. Maar dat evangelie verkocht hij niet vanaf de start van zijn loopbaan. Tot 2012 – hij was 19 en studeerde journalistiek – knutselde hij in een stacaravan in de tuin van zijn ouders aan een virtual reality-bril voor videogames. Tot dan toe waren al heel wat producten in die niche geflopt, maar wat uit die aftandse trailer in de buurt van Los Angeles kwam, was toch echt bijzonder.
Dat vertelden VR-gamefanaten elkaar online, en niemand minder dan John Carmack, maker van legendarische 3D-spellen als Doom en Quake, mailde zelfs of hij niet zo’n Rift kon krijgen. Toen Carmack de bril datzelfde jaar demonstreerde op een gamebeurs, wilde de hele wereld hem hebben. De maker besloot niet in te gaan op aanbiedingen, maar begon een crowdfunding op Kickstarter. Dat werd de start van het wereldberoemde Oculus VR, met de Oculus Rift die lange tijd gold als de gouden standaard voor wie zich echt wilde onderdompelen in een digitale realiteit.
Facebook betaalt 2 miljard
VR werd een techhype, en Luckey verkocht Oculus al twee jaar na de start voor een fenomenale 2 miljard dollar aan Facebook. Dat was in 2014. In die jaren bouwde het bedrijf van Mark Zuckerberg aan wat een compleet ‘metaverse’ rond de bril zou worden. In 2021 veranderde uiteindelijk zelfs de naam van het moederbedrijf in Meta.
Luckey werkte na verkoop van Oculus drie jaar bij Facebook door aan zijn VR-brillen, maar moest in 2017 vertrekken. Hij kwam in opspraak door berichten over zijn affiniteit met de alt-right-beweging. Luckey gaf zelf toe dat hij 10.000 dollar had gedoneerd aan een clubje dat het op Hillary Clinton had voorzien. Maar in plaats van de stroom aan kwaadaardige social mediaberichten waarvan in de media sprake was, bleef het bij een enkel billboard.
Lees ook: Zijn opa zat in het verzet, nu bouwt hij drones voor defensie
Luckeys reputatie aan gort
Dat Luckey zijn levenswerk moest achterlaten bij Facebook, heeft hem een flinke knauw gegeven. ‘Het was alsof de carrière van die journalisten ervan afhing om mij ontslagen te krijgen, maar intussen vernielde het de mijne. Dat maakte het persoonlijk. (…) Ik weet nu hoe de wereld werkt. Jij gaat me naaien. En ik ga je die kans niet geven’, vertelde hij aan het Amerikaanse magazine Tablet. En ook: nu zijn reputatie aan gort was, had hij weinig meer te verliezen. Dat gaf hem ook een zekere vrijheid.
Clinton werd geen president; de winst ging – toen nog geheel verrassend – naar Donald Trump. Tijdens diens eerste ambtstermijn maakte Luckey de draai van gametechnologie naar militaire systemen. Vanuit de frustratie, zei hij zelf tegen Fox News, dat veel getalenteerde mensen uit de techindustrie hun talent verspillen aan werk in de reclame, sociale media of entertainment. Terwijl er problemen zijn die er echt toe doen: defensie, nationale veiligheid.
Anduril opgericht met geld van Peter Thiel
Terwijl zakendoen met defensie nog steeds gevoelig lag in Silicon Valley (dat uitgerekend zijn bestaan te danken heeft aan de militaire industrie), voelde Luckey zich vrij om er vol in te gaan. Samen met voormalig medewerkers van Oculus en Palantir, het softwarebedrijf waarmee Peter Thiel al aan legers en inlichtendiensten leverde, begon hij met Anduril Industries. Thiel was met Founders Fund ook de investeerder.
Lees ook: Palantir-ceo Alex Karp: de gevaarlijkste idealist van Silicon Valley?
De naam van de startup is veelzeggend. Niet alleen omdat de beginletters staan voor AI, maar Andúril is het zwaard uit de boeken van Tolkien dat opnieuw wordt gesmeed. En dat symboliseert zijn missie: het leger moderniseren met nieuwe autonome systemen.
Luckey en zijn medeoprichters wilden van het begin af aan de manier uitdagen waarop de gevestigde orde van Lockheed, Boeing en de rest vette contracten binnensleepte. Verder voorzagen ze dat een leger met complexe, grote wapensystemen met veel bemanning zou worden vervangen door veel meer goedkopere, intelligente technologie.
Tour of Duty in een soldatenhelm
Die visie bleek waanzinnig goed getimed. De afgelopen jaren sleepte Anduril 120 contracten in de wacht bij de Amerikaanse overheid voor drones, autonome wapensystemen en surveillance-apparatuur. Het Amerikaanse Customs and Border Patrol bewaakt de grenzen met de sensoren van Anduril.
Vorig jaar nog nam de nieuwkomer de ontwikkeling van VR en Augmented Reality-systemen voor het leger over van Microsoft – een contract van 22 miljard dollar. En afgelopen herfst lanceerde het EagleEye, waarvan het bedrijf zegt dat het ‘mission command en AI direct in de helm van de vechter brengt’. Alsof ze een spelletje Call of Duty spelen.
Anduril wil met zijn robots niet alleen actief worden in de lucht, maar ook op land en op zee. Zijn software, Lattice, voorziet alle autonome systemen van informatie en geeft de mensen achter de schermen overzicht op hun inzet. Het systeem detecteert zelf dreigingen en stelt mogelijke reacties voor, tot en met het lanceren van een drone met één klik. Het maakt complexe oorlogsvoering erg eenvoudig.
Lees ook: Spacebedrijven groeien hard nu Defensie de ruimte ingaat
VN: Autonome wapens onaanvaardbaar
Daar zijn kanttekeningen bij te plaatsen. Het gebruik van autonome wapensystemen die met AI zelfstandig kunnen beslissen over leven en dood roept veel morele en juridische vragen op. AI maakt fouten, veel systemen werken als een black box: hoe of waarom beslissingen worden genomen is vaak niet duidelijk. Bij een ongelukkig mailtekstje niet zo’n punt, maar wat als het mensenlevens kost?
VN-secretaris-generaal António Guterres riep vorig jaar zelfs op tot een ban op ‘killer robots’. Die zijn volgens hem ‘politiek onaanvaardbaar en moreel verwerpelijk.’ ‘Oké’, reageerde Luckey onlangs op dergelijke voorstellen. ‘Moet de Navo dan worden uitgerust met waterpistooltjes of katapulten? Of een leger typisten die brieven sturen aan Poetin of hij alsjeblieft Oekraïne niet wil binnenvallen?’
Kill switch in Anduril-producten
Nee, de ‘War King’ van Silicon Valley vindt het op zijn beurt bijna verwerpelijk om niet de best beschikbare technologie te gebruiken voor defensie. ‘Of het nou quantum is, of AI. Slimme wapens zijn superieur aan domme wapens. Een landmijn weet het verschil niet tussen een schoolbus en een tank. Ik heb meer schrik van kwaadwillige mensen met middelmatige technologie dan van AI die beslist ons te vernietigen.’ Volgens Luckey, die cto is in zijn eigen bedrijf, zijn alle Anduril-producten voorzien van een ‘kill switch’ die menselijke interventie mogelijk maakt.
Tja, wat AI betreft is de doos van Pandora al lang geleden opengezet, aangezien de VS al tientallen jaren intelligentie in hun raketten en anti-raketsystemen stoppen. Die doos hoeft wat Luckey betreft nooit meer dicht. In plaats daarvan moet de VS juist meer dan ooit inzetten op autonome oorlogsvoering om China de baas te kunnen blijven.
Daarom is het ook zijn droom dat geautomatiseerde fabrieken in hetzelfde tempo wapens gaan produceren als Tesla auto’s. Amerika wordt zo ‘the world’s gun store’.
Voorbereid op ‘China 27’
Autonome kernwapens, chemische wapens: Luckey ziet voorlopig geen grens aan de technologie waarop hij zich met Anduril wil storten. Een beetje onder het motto: iemand moet het toch doen om de Amerikaanse samenleving veilig te houden en de Derde Wereldoorlog te voorkomen. Intern geldt China als de grootste bedreiging en wordt onder de slogan ‘China 27’ rekening gehouden met een directe confrontatie in 2027.
Luckey koestert intussen nog steeds de nerd in zichzelf. Hij bezit naar verluidt de grootste verzameling videogames ter wereld, opgeslagen diep onder de grond in een voormalige raketbasis, en is nog steeds fanatiek Dungeons and Dragons-speler.
In 2024 lanceerde hij met zijn retro-gamingbedrijf ModRetro de Chromatic, de ultieme versie van de legendarische Game Boy. Naast het handzame kastje wordt ook aan een console gewerkt, alles voor de wederopstanding van de computerspelletjes zoals die in de jaren negentig werden gespeeld op de Game Boy en Nintendo 64.
De Chromatic slikt antieke Nintendo cartridges, maar er verschijnen ook aftreksels van echte klassiekers als Tetris en Rayman. Palmer werkte al zeventien jaar ‘hobbymatig’ aan een perfecte opvolger van de iconische Game Boy, zegt hij zelf. Om ook die droom helemaal voor elkaar te krijgen, zoekt hij op dit moment funding, tegen een waardering van 1 miljard dollar voor dit pet project.
Lees ook: Tientallen miljarden stromen naar Europese AI- en defensiestartups
