Een defensiebedrijf bouwen is geen keuze die je lichtzinnig maakt, zegt Sander Smeets, oprichter en ceo van DeltaQuad. ‘Er zijn al best wat dreigingssignalen geweest richting ceo’s van defensiebedrijven. Dat doet wel wat, en vraagt ook wat. Ik moet nadenken over mijn eigen veiligheid, die van mijn kinderen.’
Is dat het waard? Ja, antwoordt de ondernemer volmondig. ‘Ik heb deze keuze bewust gemaakt. Ik wist dat ik privé iets zou moeten opgeven. Dat heeft mijn opa tijdens de Tweede Wereldoorlog ook gedaan; hij heeft zijn hele leven omgegooid door in het verzet te gaan. Nu is het mijn beurt.’
Zijn woorden maken indruk in de zaal. Sander Smeets is te gast op de redactie voor een How I did it, de sessies met succesvolle founders die MT/Sprout voor startups en scaleups uit zijn netwerk organiseert. In gesprek met redacteur Philip Bueters vertelt Smeets in aanwezigheid van zo’n dertig ondernemers hoe hij DeltaQuad van commerciële speler omvormde tot defensiebedrijf.
Deltavleugel met quadcopter
Smeets startte in 2017 met de productie van drones voor met name landbouw en industrie. Die konden iets wat quadcopters destijds nog niet konden: verticaal opstijgen en landen als een drone, horizontaal vliegen als een vliegtuig – en dan bleven ze ook nog eens veel langer in de lucht.
Hoe hem dat lukte? Simpel: door de propellers van een drone vast te maken aan de vleugels van een vliegtuig. Vijf motoren, twee gescheiden systemen. ‘Daar komt de naam vandaan’, zegt Smeets. ‘Een deltavleugel met een quadcopter.’
Kan helemaal niet, zeiden dronekenners tegen hem, je snapt overduidelijk niets van aerodynamica. ‘Ik snapte er ook niets van. Maar dat weerhield me er niet van om het te proberen. Bloedzenuwachtig was ik toen we ‘m gingen testen. Maar hij vloog fantastisch.’
Het was een uitvinding, iets nieuws. Inmiddels heeft DeltaQuad een patent op de vleugels, maar alles dichttimmeren en afschermen zit niet in Smeets’ aard. Liever deelt hij zijn kennis. Zo is de besturingssoftware waarop de drones vliegen open source ontwikkeld. ‘Dat heeft me in het begin enorm geholpen. Ik had niet de middelen om de software uitgebreid te testen. Nu had ik meer dan duizend mensen die met mijn oplossing gingen vliegen.’
Wereld van morgen
De ondernemer start zijn bedrijf met het beetje vermogen dat hij overhoudt aan de verkoop van een payrollbedrijf waarvan hij in een vroeger leven cto was. ‘Ik ben altijd bezig met de vraag: hoe ziet de wereld van morgen eruit en welke technologie hoort daarbij? En ik voorzag dat drones een veel grotere rol in de samenleving zouden gaan spelen.’
Commerciële toepassingen zijn er immers genoeg. Met behulp van multispectrale camera’s kunnen de drones elektriciteitsnetwerken en spoorlijnen inspecteren of bij gewassen in kaart brengen waar extra water of bemesting nodig is. Dat kunnen concurrenten ook, maar: ‘Onze drone kon tijdens zo’n vlucht tweeduizend hectare in kaart brengen.’
Vanaf 2018 komen de eerste defensieorders, uit het Verenigd Koninkrijk. Dat dwingt Smeets om na te denken over waar zijn eigen grenzen liggen. Technologie maken en leveren die mensenlevens kan beëindigen, concludeert hij, ging een brug te ver. ‘Onze drones zijn ongeschikt als wapens. Ze zijn gebouwd om zo lang mogelijk in de lucht te blijven en om op grote hoogte te vliegen. Ze zijn ontworpen voor efficiëntie, niet voor snelheid.’
Twee snelheden binnen één bedrijf
Defensie zat destijds nog in het verdomhoekje. Dat verandert als Rusland in februari 2022 Oekraïne binnenvalt. Via zijn defensieklanten worden de drones van DeltaQuad ingezet bij het Oekraïnse front, voor surveillancevluchten. Smeets beseft dat hij hier een verschil kan maken, mensenlevens kan redden.
‘Daarvoor moesten we het bedrijf totaal anders inrichten’, blikt hij terug. ‘Vooral wat het tempo van innovatie betreft. Wij waren gewend aan cycli van zes maanden, terwijl er elke paar weken aanpassingen nodig waren. Dan moesten we onze software of hardware weer aanpassen om nieuwe vormen van GPS-jamming tegen te gaan, bijvoorbeeld.’
Lees ook: VDL Born wordt een plek voor accu’s en duurzame mobiliteit, maar militaire drones hebben voorrang
Om die veranderingen bij te houden, wordt een aparte afdeling opgericht, die buiten de standaard R&D-processen werkt en binnen drie weken iteraties kan doorvoeren, op basis van directe data van het front. Maar het wordt al snel duidelijk dat die twee snelheden van werken binnen één bedrijf niet te combineren zijn. Smeets moet kiezen.
Begin 2023 besluit hij DeltaQuad volledig om te bouwen naar een defensiebedrijf. ‘Uiteindelijk draait het om de vraag die mijn opa zichzelf ook moest stellen’, zegt hij daarover. ‘Wat ga je doen? Neem je verantwoordelijkheid of niet?’
Schaalvergroting en consolidatie
Sindsdien heeft het bedrijf een nieuwe missie, defending the free world. Smeets stelt een ethische commissie aan die leveringen toetst aan een interne code, die strikter is dan de wettelijke exportregels voor defensiemateriaal. De supply chain wordt ook strakker beheerd dan ooit. Voor elk onderdeel zijn minimaal twee leveranciers beschikbaar, uit landen waarvan de politieke stabiliteit wordt meegewogen bij de keuze.
Vorige maand werd bekend dat DeltaQuad, Parcom en Keen de ‘krachten bundelen’ met het doel om innovatie en expansie in de Europese veiligheids- en defensiesector te ondersteunen. Om écht in massa te produceren en aan de nieuwe Navo-norm te voldoen, is industriële schaal nodig, licht Smeets toe. ‘Bovendien is de defensie-industrie nog te versnipperd, met veel kleine startups die zulke orders niet aankunnen of vooral in niches opereren. Juist daar kan deze samenwerking het verschil maken.’
Dat raakt aan het tweede deel van zijn visie. Smeets verwacht een consolidatieslag op de Europese defensiemarkt en wil met DeltaQuad een leidende rol spelen. In zijn visie staan zijn drones niet op zichzelf, maar worden ze onderdeel van een bredere samenwerking tussen verschillende onbemande systemen, radars en software. En DeltaQuad wil al die disciplines – alle kleintjes, alle niches – onder één paraplu samenbrengen.
Mens uit de frontlinie halen
De contouren van dat ecosysteem zijn al te zien. DeltaQuad schaalt de productie van zijn drones op in de voormalige Nedcar-fabriek van VDL in Limburg. Het bedrijf werkt samen met het Nederlandse Intellic voor software waarmee één piloot meerdere drones kan aansturen, en met Tulip Tech voor batterijtechnologie die de vliegtijd vergroot.
Lees ook: Tulip Tech-oprichters droomden van vliegende taxi’s, nu leveren ze aan het front
Europa heeft volgens Smeets een groot en stabiel blok voor onbemande systemen nodig. Ook dat dient een hoger doel. ‘Ik wil de mens uit de frontlinie halen. Ik denk dat we die kans nu hebben. Ik hoop dat dat de toekomst van oorlogvoeren wordt, dan hoeven er in elk geval geen mensen meer te sterven.’
Bij de onderhandelingen met Parcom en Keen heeft hij één harde eis gesteld: de missie van het bedrijf om de vrije wereld te verdedigen, moet centraal blijven staan.
Afgelopen november was hij op defensie- en veiligheidsbeurs NEDS. Naast de ingang was, heel Nederlands, een stukje stoep toegewezen voor demonstranten. Een voorbeeld dat de snelgroeiende defensie-industrie ook op maatschappelijke weerstand stuit. Hoe Smeets daarmee omgaat? ‘Ik vecht ook voor hun recht om het met mij oneens te zijn. Voor hun recht om daar te kunnen staan.’
