Wie solliciteert, laat dat steeds vaker door AI doen. Wie selecteert, ook. Kandidaten laten een taalmodel hun cv schrijven, recruiters laten een avatar het rollenspel uitvoeren. Aan beide kanten van de tafel schuift AI inmiddels aan. Zo verandert AI het hele sollicitatieproces.
#1 AI-agents zoeken een baan
Op LinkedIn of Indeed naar een baan zoeken, en vervolgens door tientallen vacatures scrollen? Dat is achterhaald. Vandaag schakelen werkzoekenden daar ChatGPT, Claude, Perplexity of een andere AI-tool voor in. Die tools stellen vijf of tien goede matches voor. Ook zelfgebouwde AI-agents worden hier al voor ingezet.
Geert-Jan Waasdorp heeft als arbeidsmarktonderzoeker een kleine dertig jaar op de teller. Nooit eerder heeft de founder van Intelligence Group en co-founder van Academie voor Arbeidsmarktcommunicatie het speelveld zo vlug zien veranderen.
Cijfers uit eigen onderzoek laten al zien dat AI als zoekkanaal in Nederland ongekend snel aan het groeien is. Het aantal baanwisselaars dat gebruik maakt van ChatGPT, Claude of andere AI-modellen, is in twee jaar tijd ruim verdrievoudigd naar 16 procent.
Bij jongeren en kenniswerkers liggen die percentages nog hoger, geeft hij aan. ‘Ik heb nog nooit zo snel een oriëntatiebron zien opkomen. Maar de resultaten, vooral met een betaald account, zijn ook zo verbluffend goed. Iedereen die er een keer mee heeft gewerkt, gaat nooit meer terug.’
Vacaturesites verdwijnen
Binnen vijf jaar zal meer dan 90 procent van de vacaturesites verdwijnen en 70 procent van de bemiddelingsbureaus, voorspelt hij. Denk aan headhunters, recruitment- en uitzendbureaus. ‘Ze zijn niet meer nodig. Althans, niet voor de kenniswerkers.’ De praktisch opgeleiden zullen twee of drie jaar later volgen.
Voor 1 januari 2028 zijn de AI-modellen het derde oriëntatiekanaal – na Indeed en LinkedIn – en voor 2030 staan ze op nummer 1, vervolgt hij. Slimme bedrijven spelen daarop in. Met GEO (generated engine optimization) werken ze aan hun vindbaarheid voor die AI-modellen. Zo proberen hun content in de AI-gegenereerde antwoorden te krijgen.
‘Als jij wilt overleven, dan ben je daar nu mee bezig. Ben je er over een jaar mee bezig, dan geef ik je nog een fifty-fifty kans. Begin je over twee jaar, dan ben je klaar als bureau.’
Lees ook: De AI-ontslaggolf krijgt nog een verrassend staartje
#2 Taalmodellen schrijven cv’s en brieven
AI-taalmodellen kunnen prima cv’s opstellen en motivatiebrieven schrijven. Daardoor gaat de waarde van cv’s en brieven omlaag, maar tegelijkertijd neemt het aantal sollicitaties ‘sky high’ toe, merkt René Zwijnenburg op. Hij is ceo van In2Dialog, de maker van een bekroonde Nederlandse AI-tool voor recruiters.
‘Het solliciteren is super gemakkelijk geworden. Met één druk op de knop heb je een perfecte cv en brief. Ga dan maar eens als recruiter of organisatie het kaf van het koren scheiden.’
Kandidaten sturen ook steeds vaker videootjes om tussen al die AI-schrijfsels op te vallen. ‘Maar het script en die video worden gemaakt door AI. Zelfs de creativiteit komt wellicht bij AI vandaan. Het is een legitiem risico geworden dat je iemand voor je hebt die op papier toch anders is dan in de praktijk.’
Bedrijven als MediaMarkt en Randstad hebben hun aanpak al veranderd. Zij laten de eerste selectie door een AI-recruiter doen, via de smartphone en/of WhatsApp. Daarbij stelt een AI-recruiter de vragen aan kandidaten, vraagt ook door en beoordeelt of er een match is.
#3 AI selecteert AI
Natuurlijk hebben recruiters ook de nodige tools om AI-gemaakte cv’s en brieven eruit te filteren. Maar die helpen niet als iedereen AI toepast om het ideale plaatje neer te zetten. Dan solliciteert AI eigenlijk bij AI. ‘Het selecteren blijft heel lastig. Een screening, een korte intake of referenties worden belangrijker. Net zoals gesprekken en assessments.’
Het blijft niet bij een overload aan sollicitaties, bedrijven krijgen ook te maken met veel meer nepprofielen en eenheidsworst. Dat zal ook alleen maar erger worden. Volgens orp zullen ‘werkgevers helemaal gek worden van wat ze straks op hun dak krijgen’.
‘Wat is nog echt aan die sollicitaties, wat is verzonnen? Kandidaten met een goed cv worden straks uit procedures weggedrukt, omdat ze concurreren tegen anderen die met behulp van AI-agents en half gefabriceerde cv’s op de eerste rij komen te staan.’
Nieuw cv nodig
Zo wordt de arbeidsmarkt een ratjetoe, schetst hij het plaatje verder. ‘En daar worden werkgevers heel ongelukkig van. Ze zullen daarop gaan reageren.’ Ze zullen inzetten op een nieuw soort cv of een skills-paspoort. Eentje op basis van competenties en skills die gevalideerd en geaccrediteerd zijn.
Liefst via een officiële instantie, een soort DigiD of Europese wallet. AI-agents zullen dan gaan kijken naar die registratie, geeft Waasdorp aan. Niet naar een gefabriceerd of verzonnen cv. Dat moet de nieuwe norm worden. ‘Dat kan ook het einde van LinkedIn zijn. Aan de profielen daar is namelijk niks gevalideerd of geaccrediteerd.’
Het zal recruiters sowieso meer tijd kosten om kandidaten te selecteren, met meer gesprekken en meer assessments.
Lees ook: Shitstorm op de arbeidsmarkt: iedereen vecht straks om dezelfde kandidaten
#4 AI volgt gesprekken met kandidaten
De selectie gemaakt, op naar de serieuze gesprekken. Ook daar blijkt AI een steeds grotere plek in te nemen. Bij executive searchbureau Nomilk2day gebruikt 95 procent van de medewerkers al AI-tools, schat founder en managing partner Wim van de Worp in.
Ze worden gebruikt om gesprekken op te nemen, om verslagen te maken en rapporten te genereren. ‘We zijn er nog niet, maar we gaan er wel naar toe dat we zelf geen letter meer schrijven.’
Van de Worp neemt zelf ook alle gesprekken met kandidaten op. ‘Daar geven ze altijd toestemming voor. Steeds meer sollicitanten doen hetzelfde. Het wordt al bijna gewoon.’ Het voordeel is dat hij zich op het interview kan focussen en meer aandacht heeft voor zijn gesprekspartner. ‘Daardoor heb ik ook een beter gesprek. Ik hoef geen aantekeningen meer te maken.’
Feedback ontvangen
Bovendien worden de gesprekken neutraler weergegeven. ‘Want als ik iets ga schrijven en ik vind iets, dan is dat per saldo subjectief gekleurd. Een AI-tool doet dat niet, die noteert alleen wat de kandidaat feitelijk zegt.’
Van de Worp krijgt daarnaast feedback van de tool over de manier waarop hij gesprekken voert. Hij laat de schema’s zien waaruit blijkt dat hij veel smalltalk inzet, focust op het proces en het afsluiten. ‘Ik vind dat waanzinnig interessant. Zo krijg je er ook een leer- en ontwikkelingstool bij.’
Hij benadrukt dat bij alle AI-tools altijd een mens in de loop blijft. ‘Het belang van de mens wordt alleen maar belangrijker. AI heeft het niet gevoel dat ik bij een kandidaat heb voor een functie. Je kunt een perfect cv hebben, AI kan denken dat dit de perfecte kandidaat is, maar de match tussen mensen en bedrijven is ons werk. Mensen maken de keuzes.’
Live verbeteren
De AI-tool van In2Dialog werkt onder meer met een script dat per vacature is aan te passen. Alle elementen van een gesprek worden daarin afgevinkt: situaties, taken, acties, resultaten en wat ervan is geleerd (de Star-methode). Daarmee wil Zwijnenburg de kwaliteit van het gesprek omhoog krijgen.
Hij is al bezig met de volgende stap voor deze AI-tool: live mee luisteren en tijdens het gesprek punten ter verbetering aangeven. Die feature zal in het eerste kwartaal van 2027 worden gelanceerd. En die zal niet alleen voor bedrijven zijn, geeft hij aan. Hij wil de tool ook ter beschikking stellen aan sollicitanten. Daarmee gaat AI straks dus niet alleen de recruiter, maar ook de kandidaat coachen.
#5 Avatars nemen grotendeels assessments over
Het oudste HR-adviesbureau van Nederland LTP – in 2027 bestaat het honderd jaar – zet AI volop in voor assessments. Adriaan Krans, algemeen directeur, en Richard Osinga, hoofd innovatie, hebben het proces in stukjes gehakt en waar mogelijk geautomatiseerd.
Daaruit is Chat Lab gekomen, dat in maart is gelanceerd. AI voert de eerste stap van het assessment al uit met persoonlijkheids- en intelligentievragen. Stap twee ook: het rollenspel. De acteurs zijn vervangen door avatars. De avatars werken met scripts en reageren op de antwoorden.
Een AI-avatar voert ook het checken van de competenties uit bij een assessment. Dat was vroeger onderdeel van het gesprek met de psycholoog, leggen ze uit. ‘Dat uitvragen van de competenties is het niet leuke deel voor psychologen. Dat is het gestructureerd afgaan van een vragenlijst. Dat kan AI ook doen, zelfs nog beter.’
Rol verrijkt
De psycholoog, de echte, heeft de resultaten van het rollenspel, van de competentiemeting en kan zo bij het fysieke gesprek – liefst op kantoor of bij de opdrachtgever – gaan doorvragen. Bijvoorbeeld naar ambities. ‘Want die zijn toch vaak iets minder makkelijk door AI te vangen.’ Datzelfde geldt voor het bespreken van tegenstrijdigheden die uit de data naar voren komen.
Krans en Osinga vinden dat ze de rol van psycholoog verrijkt hebben. ‘Die is niet meer bezig met meten, met lijstjes afvinken, maar met menselijke interactie. Ze hebben veel inhoudelijkere, verdiepende gesprekken met kandidaten. Dat is bij ons een enorme change driver geworden, waardoor mensen hun werk veel meer zijn gaan waarderen.’
LTP is de eerste en enige, claimen ze zelf, in Nederland die op deze manier met AI werkt. De reacties zijn overwegend positief. Assessments gaan sneller en kunnen vlotter worden ingepland. De kandidaten zijn verrast over ‘de menselijkheid’ van de avatar. Het enige nadeel is dat het bevragen van de competenties wat saai kan zijn. ‘Een psycholoog probeert ook dan een relatie op te bouwen. Dat hoeft AI niet te doen.’
Lees ook: Startersbanen verdwijnen razensnel door AI, maar Gen Z vindt een uitweg
