Het Nederlandse PureTerra Ventures haalde in oktober tientallen miljoenen euro’s op voor een nieuw waterfonds. Het Europese EIF investeerde 30 miljoen en uiteindelijk moet er 150 miljoen euro beschikbaar komen voor tientallen startups en scaleups die watertechnologie ontwikkelen.
De uitdaging die deze startups tackelen, is vanuit meerdere perspectieven super urgent. Europa stevent in rap tempo af op een tekort aan schoon drinkwater; in veel delen van het continent voldoet de waterkwaliteit al niet aan de richtlijnen.
Dat is niet alleen een klimaat- of sociale ramp in wording, maar drijft ook de kosten voor de industrie, landbouw en waterleidingbedrijven op. Volgens de EU gaat dat ten koste van de concurrentiekracht van Europa. Vandaar de noodzaak om te bouwen aan een duurzame ‘blauwe economie’.
Begonnen vanwege mondiaal waterprobleem
Dat is misschien een wat zakelijke insteek, maar als fabrieken meer water hergebruiken en zuiveren en als waterzuivering en de productie van schoon drinkwater door baanbrekende vindingen slimmer en goedkoper worden, dient dat ook duurzame en sociale doelen.
‘We zijn hier wel degelijk mee begonnen vanwege de impact’, knikt Gijs de Bruin. Hij is medeoprichter van PureTerra Ventures, samen met jeugdvriend en zakenpartner Nic Pannekeet, financiële man Job van Schelven en waterdeskundige Alex Crowell. ‘Want we voelden hoe groot het waterprobleem mondiaal is.’
Lees ook: Deze Friese startup speurt naar ondergrondse waterlekken
De oprichters hadden al een behoorlijke zakelijke reis achter de rug toen ze hun waterfonds in 2018 opzetten. Ze pionierden als ondernemers in China, waar Pannekeet al in 1994 de taal leerde en op zoek ging naar handel. Net als De Bruin is hij opgegroeid in Aalsmeer, wat verklaart waarom de import en export van bloemen de eerste stap werd.
Bloemen, beurzen en maken in China
In 1998 haalde Pannekeet De Bruin over om ook naar China te komen. De Bruin: ‘Ik was wel klaar met mijn werk bij de beleggingsafdeling van een bank en had plannen om in Indonesië iets te beginnen. Daar kwam dat jaar de politieke onrust tussen, het was de tijd waarin Soeharto vertrok.’
De bloemen kregen gezelschap van een bedrijf dat beurzen organiseerde – De Bruin regelde als student in Nederland al computer- en andere beurzen – en een derde onderneming die Europese maakbedrijven hielp bij het uitbesteden van productie. ‘Vrienden wisten dat we in China zaten en kwamen met verzoeken. We waren lekker opportunistisch, we grepen alles aan.’
De ondernemers schoten wel behoorlijk raak. Het bloemenbedrijf groeide zelfs uit tot het grootste en meest geavanceerde snijbloemenbedrijf van China en kreeg uiteindelijk een beursnotering. De beursorganisator en het maakbedrijf draaien ook nog volop, maar de dagelijkse leiding hebben de Nederlanders al een tijd geleden overgedragen aan lokaal management.
Net als Van Schelven, de cfo van de bedrijvengroep, kozen ze ervoor om weer terug te keren naar Nederland. ‘Mijn kinderen zaten op een internationale school’, vertelt De Bruin. ‘Met kinderen van expats die kwamen en gingen. Waarop mijn zoontje op een gegeven moment zei: pap, ik heb geen zin meer om steeds nieuwe vriendjes te moeten maken.’
Investeerders stappen in PureTerra
De link met de watertechnologie waarin hun fonds investeert, ontstond wel tijdens die Chinese decennia: vooral beurzen rond techniek voor de behandeling van lucht en water liepen daar goed. De Bruin: ‘Dan zie je vanzelf hoe groot de problematiek rond water is. Hoe groot de negatieve impact van bedrijvigheid in China was, hebben we ook goed ervaren. Mede daarom wilde ik bijdragen aan positieve impact.’
Lees ook: 5 Nederlandse startups die graag nattigheid voelen
PureTerra begon als idee van De Bruin na diens repatriëring, maar samen met zijn medeoprichters besloot hij er een venture capitalbedrijf van te maken. ‘Als je echt impact wil maken, moet je ook doorpakken, vond onze cfo Job.’ Het team werd uitgebreid en er kwamen derden als geldschieter, onder wie ‘avocado queen’ Shawn Harris en even later verzekeraar ASR.
Ondernemerschap toevoegen aan technologie
Het is door de achtergrond van zijn oprichters geen donkergroen fonds geworden, enkel gedreven door duurzaamheidsexperts en financiële mensen. Het is echt hands-on investeren, voor en door ondernemers.
De Bruin: ‘We zagen veel mooie technologie die een grote impact zou kunnen maken op het tekort aan drinkwater en watervervuiling. Dat gebeurde te weinig door een gebrek aan kapitaal, maar ook doordat startupondernemers zich verkijken op hoe lastig het is om technologie te vermarkten. We dachten: we hebben zelf in een moeilijke omgeving moeten ondernemen, laten we die kennis gebruiken om andere ondernemers te ondersteunen.’
Van Schelven: ‘Dat is ook onze missie: ondernemerschap toevoegen aan disruptieve watertechnologie en die helpen commercialiseren. En dan met name bij bedrijven die op de zakelijke markt actief zijn. We geloven dat de adoptie van nieuwe technologie sneller gaat in de industrie en bij waterbedrijven, op plekken waar schoon water een absolute noodzaak is.’
Afvalwater ter plekke zuiveren
Op die manier heeft PureTerra tot nu toe 14 startups gefinancierd vanuit een eerste fonds van 73 miljoen euro. Daaronder het Amerikaanse Membrion, dat met membranen industrieel afvalwater zuivert. ‘Tot voor kort moest dat vervuilde proceswater in trucks worden weggereden om op een andere plek te worden verdampt, zo blijven de toxische stoffen achter’, zegt Van Schelven. ‘Dat kost, samen met het transport, veel energie. Terwijl het nu ter plekke kan worden gezuiverd en hergebruikt.’
Bovendien halen onder meer halfgeleiderproducenten nu mineralen en aardmetalen uit hun afvalwater die nog waarde hebben.
Impact hand in hand met business
Het zijn die kostenbesparing én een nieuwe inkomstenbron die maken dat klanten willen betalen voor de membraantechnologie. Van Schelven: ‘Bij wat onze startups doen, moet impact hand in hand gaan met een duurzame businesscase. De potentiële winstgevendheid is enorm belangrijk om schaalbare impact te realiseren op de beschikbaarheid van schoon water.’ De Bruin: ‘We richten ons ook niet op consumentenbedrijven of de global south, al kan dat wel een afgeleide zijn van de technologie waarin we investeren. Bijvoorbeeld bij Diamidex, dat bacteriële vervuiling sneller kan ontdekken.’
Lees ook: Zeewater ontzilten in 1 dag in plaats van 80 dagen: dat doet deze biotechstartup slim met bacteriën
PureTerra speurt wereldwijd naar startups, maar het zwaartepunt ligt in Europa. Dat is niet alleen omdat het fonds Europees geld te besteden heeft. ‘In Europa wordt veertig procent van alle patenten op watertechnologie ontwikkeld, terwijl er relatief weinig kapitaal beschikbaar is. Voor Nederland geldt zelfs dat we, via de waterschappen en kennisinstellingen als Wetsus, twee keer zoveel IP ontwikkelen als heel Scandinavië.’
Redstack en PureBlue Water
De twee Nederlandse startups in het portfolio hebben al een stevige reputatie. De membranen van het Friese Redstack, voortgekomen uit Wetsus, kunnen zouten, mineralen en CO2 uit water halen, maar zijn ook al het hart van een energiecentrale aan de Afsluitdijk die elektriciteit opwekt met behulp van zoet- en zoutwaterstromen.
PureBlue Water ontwikkelde vanuit Zeeland compacte afvalwaterzuiveringsinstallaties voor cruiseschepen. De compacte systemen blijken ook heel geschikt om op andere plaatsen water te zuiveren. Decentrale waterbehandeling heeft de toekomst, zegt Van Schelven. ‘Niet meer vanuit grote zuiveringsinstallaties, maar lokaal, tegen lagere kosten kun je de waterkringloop sluitend krijgen. Een land als Oekraïne kijkt heel anders aan tegen waterzuivering als het straks kan worden opgebouwd.’
iFlux uit Vlaanderen
En vooruit, als we Vlaams Brabant ook als Nederland beschouwen, is iFlux nog een mooi voorbeeld uit de portefeuille. De scaleup weet heel precies ondergrondse beweging van water en vervuilende stoffen in beeld te krijgen met een combinatie van hard- en software. Industriële bedrijven, havens en drinkwaterbedrijven hebben grote behoefte aan dergelijke monitoring.
De Bruin: ‘Als waterleidingbedrijf wil je weten wat er gebeurt zodra je gaat pompen. Andere partijen zijn weer wettelijk verplicht om verspreiding van vervuild water in de bodem te voorkomen.’
Scaling Up groeiprogramma
Het watertechfonds investeert bedragen van 1,5 tot 5 miljoen euro. Voorwaarde: een startup moet de vroegste fase achter de rug hebben, met technologie waar de grootste risico’s al uit zijn en die klaar is voor de markt. PureTerra heeft dan een programma klaarstaan waarin de teams worden klaargestoomd volgens de methode van groeigoeroe Verne Harnish. De Bruin: ‘Onze manier van investeren is intensief, maar naarmate de startups doorgroeien kost de begeleiding minder tijd.’
Die vrijgekomen tijd gaat de komende jaren naar 20 tot 25 nieuwe startups. Van Schelven: ‘Ongeveer twee derde zal Europees zijn. We willen die wereldwijde blik vasthouden, maar hier zijn de kansen enorm. Zes jaar geleden waren we de enige als puur waterfonds. Inmiddels zien we meer cleantechfondsen in watertechnologie stappen, terwijl Amerikanen ook naar Europa kijken. Qua duurzaamheid en de regelgeving eromheen zijn we hier veel verder.’
Hergebruik en decentrale zuivering
De Bruin: ‘De waterindustrie waar onze startups zich op richten was enorm conservatief en heeft nog een inhaalslag te maken. Ze leunt nog te veel op oude systemen die water in feite zagen als vervoermiddel om afval af te voeren naar een plek buiten de stad, waar het dan zo goed mogelijk wordt schoongemaakt om weer terug de rivier in te gaan. We moeten veel meer inzetten op hergebruik van water en decentrale zuivering.’
Ook bedrijven kijken inmiddels anders naar hun watergebruik. ‘Ze zien dat water een steeds belangrijkere component wordt in de analyse van risico’s en continuïteit van de business. Datacenters liggen nu onder een vergrootglas, maar wat te denken van de mijnbouw, de kledingindustrie? Voor alles wat we dragen, wordt enorm veel water verbruikt.’
