Heel wat bedrijven bouwen technologie op basis van wetenschappelijke ideeën en uitvindingen. Daar zijn er natuurlijk best veel van, dus hoe wordt de keuze om ervoor te gaan dan gemaakt? Uit recent onderzoek van drie wetenschappers blijkt dat vrouwen ook hier over het hoofd worden gezien. De ideeën van mannen krijgen voorrang.
Hoewel steeds meer vrouwen de universiteiten bevolken, hebben ze nog maar bitter weinig invloed op technologische ontwikkelingen. Ook bij vernieuwers speelt ‘de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen helaas een rol’.
Dat blijkt uit de zoektocht van Michaël Bikard (hoogleraar strategie aan Insead), promovendus Ronak Mogra en Isabel Fernandez-Mateo (hoogleraar strategie en ondernemerschap aan London Business School).
Vrijwel dezelfde ontdekkingen
Zij analyseren eerst 10 miljoen wetenschappelijke artikelen, gepubliceerd tussen 1980 en 2020. En hoeveel daaruit is geciteerd bij het aanvragen van octrooien in de VS. Dat nemen de onderzoekers als een maatstaf voor de flow van academische kennis naar uitvinders in het bedrijfsleven. Daaruit blijkt al dat artikelen van vrouwelijke hoofdonderzoekers minder worden geciteerd dan die van mannelijke hoofdonderzoekers.
Daarna nemen ze artikelen onder de loep met min of meer dezelfde ontdekkingen of ideeën. Ze bekijken 185 van die papers met 82 gelijkaardige ontdekkingen. Hier zien ze hetzelfde patroon. ‘Uitvinders vertrouwen significant minder op wetenschappelijke ontdekkingen van teams onder leiding van vrouwelijke wetenschappers, zelfs als de ideeën vrijwel hetzelfde zijn’, luidt het in een artikel op Insead Knowledge.
Lees ook: Zonder deze vrouwen hadden wij waarschijnlijk nooit van Einstein gehoord
Mannen krijgen meer credits
Een online experiment met 400 deelnemers met een universitaire titel bevestigt dit opnieuw. Zij kregen de vraag om een samenvatting te lezen van een wetenschappelijk artikel met een fictieve mannelijke of vrouwelijke hoofdauteur. Aan de papers van mannen wordt meer tijd besteed. Bovendien worden ontdekkingen van mannen belangrijker gevonden dan die van vrouwen.
Natuurlijk zijn er andere factoren die deze uitkomsten kunnen beïnvloeden. Te beginnen bij het aanbod. Zo zijn er nog altijd weinig vrouwelijke onderzoekers, vooral in tech, zodat hun werk minder opvallend en zichtbaar is. Bovendien krijgen ze er minder erkenning en credits voor uit de eigen academische kringen.
Vrouwen kunnen over minder middelen beschikken, hebben minder grote netwerken, of ze benaderen vergelijkbaar onderzoek op een andere manier dan mannen. Dat kan allemaal, maar toch is er meer bewijs voor vooroordelen bij de uitvinders.
‘Onze resultaten sluiten eerder aan bij verklaringen aan de vraagzijde, met name het idee dat uitvinders meer aandacht besteden aan en meer waarde hechten aan wetenschappelijke publicaties van mannen.’
Ernstige gevolgen
Natuurlijk vergt het ontwikkelen van nieuwe technologieën een aanzienlijke investering van tijd, middelen en moeite. Vertrouwen is dus belangrijk, maar dat hangt in de praktijk dus af van het geslacht van de bedenker en veel minder van de kwaliteit van de ideeën. Wat ook meespeelt, is hoeveel waarde het publiek hecht aan de ideeën van vrouwen.
‘Gender is een krachtig cultureel frame dat opvattingen structureert over de relatieve competentie van individuen, en dus ook de reacties van het publiek op het werk van mannen versus vrouwen.’
Ook producten die zijn gecreëerd door vrouwen scoren minder gunstig in beoordelingen dan identieke producten met een mannelijke maker. En er is minder waardering voor het ondernemerschap van vrouwen, waardoor ze minder gemakkelijk aan kapitaal komen van investeerders.
Een Nederlands rapport bevestigde dit recent nog, het Code-V Data Report 2025. Slechts 13,7 procent van het kapitaal gaat naar vrouwelijke ondernemers. De genderkloof kan ernstige gevolgen hebben, waarschuwen de onderzoekers van Insead. Innovaties geven de toekomst vorm. Als bijdragen van vrouwen niet echt meetellen, ontstaat een wereld die voornamelijk wordt ingericht door mannen. ‘Wat een verontrustend vooruitzicht is, zouden de meesten zeggen.’
Lees ook: Gemiste kans, slechts 13,7 procent van het kapitaal gaat naar vrouwelijke ondernemers
Erkenning nodig
Het aantal vrouwelijke onderzoekers is wel in opkomst, blijkt uit een onderzoek van Elsevier. Sinds 2002 is hun aandeel gestegen van 29 procent naar 41 procent in 2022. Maar ‘de meeste patentaanvragen worden gedaan in groepsverband, en die bestaan grotendeels uit mannen’, schrijft Trouw. Slechts 3 procent van de teams bestaat volledig uit vrouwen.
Het patenteren van uitvindingen blijft dus een mannenzaak, blijkt ook uit de meest recente cijfers van het Europees Octrooibureau. Een kwart van de patenten die vorig jaar zijn ingediend voor Europa noemt ten minste één vrouw als uitvinder.
‘Als de ideeën van vrouwen geen eerlijke kans krijgen, is een eerlijke vertegenwoordiging alleen misschien niet genoeg om innovatie te maximaliseren’, geven de onderzoekers van Insead mee.
Wat ook nodig is, is dat bedrijven en instituten erkennen dat waardevol werk over het hoofd wordt gezien. Dat kan leiden tot een bredere zoektocht naar invloedrijke ideeën die ‘anders gemist worden’.
Lees ook: Ongelooflijk zonde, Nederland doet te weinig met female power van hoogopgeleide vrouwen
