Een ceo moet een beetje als Mark Rutte zijn, zegt Ton van Veen. ‘Je hebt een laagje teflon nodig, je moet dingen van je af kunnen laten glijden. Thuiskomen en het allemaal los kunnen laten. Dat had ik niet. Mijn kinderen zeiden weleens: “Pap, Jumbo voelt als jouw bedrijf, maar het ís niet jouw bedrijf.” Ja, zo zag ik het dus niet. Jumbo was wel echt van mij.’
Ruim twintig jaar werkte Van Veen bij Jumbo: de eerste achttien jaar als cfo, de laatste drie jaar als ceo. Hij wordt geroemd als de architect achter Jumbo’s groei – van regionale formule tot de tweede supermarkt van Nederland – én als de man die voorkwam dat het bedrijf na dat succes een diepe val zou maken. Van Veen en Jumbo leken met elkaar vergroeid; tot begin 2025 het moment kwam dat hij aankondigde zijn functie neer te leggen.
Kantelpunt na onstuimige groei
Voor het eerst blikt hij publiekelijk terug. MT/Sprout heeft de eer, en de voormalig Jumbo-topman heeft er zin in. Veertig leiders uit het Next Leader-netwerk zijn op woensdag 4 maart naar de Krachtcentrale in Huizen gekomen om naar zijn verhaal te luisteren. Van Veen toont zich een geboren gastheer. Hij begroet iedereen persoonlijk en blijft na afloop, bij de borrel, als een van de laatsten hangen.
Het Next Leader Network is een initiatief van MT MediaGroep, uitgever van MT/Sprout. Het netwerk brengt leiders bij elkaar met visie en lef. Leiders die staan voor durf en vernieuwing. Leden ontmoeten elkaar tijdens exclusieve bijeenkomsten met toonaangevende sprekers. Het programma van 2026 omvat onder meer een workshop ‘superluisteren’ (14 april), een netwerkdiner en een bezoek aan het Amsterdam Business Forum (18 september). Hier vind je meer informatie.
Regelmatig klinkt er bulderend gelach. Bijvoorbeeld als Van Veen vertelt over dat ongekende kunststukje dat Jumbo in 2011 leverde: de overname van het veel grotere C1000. Dat hij en toenmalig ceo Frits van Eerd, na afloop van de persconferentie waarin ze de deal aankondigden, bij hun chauffeur in de auto stapten. Dat hij toen hij eenmaal zat direct in slaap viel, wegens gebrek aan nachtrust in de maanden daarvoor.
‘Kreeg ik ineens een por van Frits’, grijnst hij. ‘Die zei: “Zit je nou te slapen in de baas zijn tijd?”’
Het kantelpunt na die onstuimige groei kwam in 2022. In september van dat jaar wordt Van Eerd opgepakt door de Fiod, en vervolgd voor omkoping, valsheid in geschrifte en witwassen. Vanwege het strafrechtelijk onderzoek legt hij zijn taken als ceo neer. Na de uitspraak – in de zomer van 2025 wordt hij veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf – zet Jumbo Van Eerd ook op afstand als aandeelhouder, in elk geval zolang het hoger beroep loopt.
Machtsvacuüm
Het is niet het enige onheil dat Jumbo treft. In december 2022 overlijdt Frits’ vader Karel – de grondlegger van de supermarktketen. In drie maanden verliest het familiebedrijf zijn pater familias én diens opvolger. Van Veen heeft zijn rol als cfo dan al verruild voor een plaats in de rvc, als vicevoorzitter. Maar met het machtsvacuüm dat is ontstaan, is er volgens de familie en zijn medecommissarissen maar één persoon die dat gat kan vullen.
Lees ook: Hij redde Jumbo, nu vertrekt Ton van Veen als ceo: ‘Zonder hem had ik het somber ingezien’
Kun je überhaupt nee zeggen tegen zo’n verzoek, wil MT/Sprout-hoofdredacteur en gespreksleider Donovan van Heuven weten.
‘Nee’, zegt Van Veen. ‘In alle eerlijkheid niet. Even los van mijn morele besef, werd ook fijntjes opgemerkt dat het als vicevoorzitter van de rvc mede mijn job was om voor een goede ceo te zorgen. En als zij met elkaar allemaal vonden dat ik de beste kandidaat was, en ik was gezond van geest, lijf en leden, dan was het nogal wat om daar nee tegen te zeggen. Plus, ik deed het ook voor 100.000 medewerkers en ruim 300 zelfstandig ondernemers.’
Het was niet zijn ambitie om tien jaar ceo te blijven, Van Veen zei het er maar meteen bij. Dan was hij nooit zo lang bij Jumbo blijven werken, want in alle scenario’s – dat wil zeggen: alle te voorziene scenario’s – was Frits nu nog de ceo geweest. Na drie jaar aan het roer, waarvan het eerste half jaar als interimmer, was het klaar. In april 2025 vertrok Van Veen bij Jumbo, nu echt.
‘Tussenpaus’
Voor zijn ceo-schap was hij commissaris bij Rituals, PSV en Team Jumbo-Visma – functies die hij bij zijn terugkeer neerlegde. Inmiddels is hij bezig die nevenactiviteiten weer uit te breiden; hij is onder meer vennoot bij chocolaterie Coco & Sebas, is voorzitter van de rvc van kaarsenmaker Bolsius en adviseur bij de zakenbanken Lazard en Quore Capital. ‘Ik wist al dat ik niet per se ceo wilde worden. Ik weet het nu zeker. In alle eerlijkheid denk ik ook niet dat ik er de meest geschikte persoon voor ben.’
In zijn tijd als cfo stuurde hij ‘zo’n beetje alles’ aan binnen Jumbo. Maar het hart van het bedrijf – de producten en de winkels – zat altijd bij Frits, en bij Frits’ zus Colette. ‘Ik ben niet iemand die helemaal lyrisch wordt van een product of dagenlang in de winkels kan vertoeven. In crisistijd is dat goed. Maar als je het bedrijf nieuw elan wil geven, heb je een echt commerciële retailman of –vrouw nodig. Interimmer Tom Heidman is zo iemand en Jesper Højer, de nieuwe ceo, denk ik ook.’
Lees ook: Jumbo haalt zwaargewicht binnen: Deense Lidl-veteraan moet het tij keren
Zijn eigen rol ziet hij meer als die van ‘tussenpaus’. Iemand die het familiebedrijf niet alleen door een grote crisis, maar ook door een belangrijke transitie leidde. ‘Kijk naar Heineken. Toen de familie uit het bestuur ging, droegen ze de leiding ook eerst over aan een vertrouweling. Daarna kwam pas de eerste echt externe ceo, Karel Vuursteen. De familie moet ook wennen aan het feit dat ze als aandeelhouder meer op afstand staan.’
Van Veen had ook persoonlijkere redenen om de hoogste baan na drie jaar terug te geven. ‘Ik was altijd al meer dan een traditionele cfo. Ik was een beetje half cfo, half ceo en daar heb ik me altijd erg prettig bij gevoeld. Maar toen ik eenmaal echt ceo was, merkte ik dat Frits ook heel veel dingen afving. Want je bent wel echt het boegbeeld, de eindverantwoordelijke. Mensen kijken anders naar je. Medewerkers lachten om mijn grappen, zelfs als er niets lolligs aan was. Want het was wel de eindbaas die het zei.’
Je wordt ook over veel meer dingen aangesproken, ontdekte hij. Door klanten en andere stakeholders die ‘van alles en nog wat’ vinden. Hij kan goed tegen kritiek, maar dit was van een andere orde. ‘Tot bedreigingen aan toe. Bedreigingen die niet alleen aan mij waren gericht, maar ook mijn gezin raakten. Dat heeft Frits ook gehad. Die had ook beveiliging, die had zelfs boeren in zijn tuin. Dat lijkt helaas een beetje bij deze gepolariseerde tijd te horen.’
De luiken niet sluiten
Zijn eerste zes maanden als (interim-)ceo stonden volledig in het teken van crisismanagement. ‘Het eerste dat we moesten achterhalen: wat is hier in hemelsnaam aan de hand? We wisten niet waarvoor Frits was opgepakt, we wisten niet hoe groot of hoe klein het was. Dat hebben we geprobeerd in te kaderen, daarnaast zijn we vrij snel overgeschakeld op stakeholdermanagement.’
Binnen 24 à 48 uur werden er calls opgezet met de banken, de belastingdienst, het franchisebestuur en de ondernemingsraad. ‘Al was het maar om te zeggen dat wij het ook niet wisten’, zegt Van Veen. ‘Zolang we maar zorgden dat we de luiken niet sloten. We wilden onze stakeholders het vertrouwen geven: voor zover bij ons bekend, is er bij Jumbo niets misgegaan. Maar dat zullen we allemaal moeten uitzoeken.’
Eén voordeel: hij hoefde zich tijdens die gesprekken aan niemand voor te stellen. ‘Ik kende iedereen, en iedereen kende mij. Ik zat al vanaf 2004 bij de familie aan tafel.’
Van Veen moest zelf ook in de spiegel kijken. ‘Een van de eerste vragen die ik moest beantwoorden: kwalificeer ik wel als crisismanager? Ik wist dat ik nooit iets had gezien of gedaan dat niet door de beugel kon. Alleen: ik was wel cfo in de tijd dat dit gebeurde. Het laatste dat ik wilde, was dat na een paar maanden zou blijken dat ik mijn handtekening had gezet onder iets dat niet klopte. Want ik zette toch al snel honderden handtekeningen in een week. De rvc heeft opdracht gegeven tot een onafhankelijk forensisch onderzoek om uit te sluiten dat het een vennootschappelijk probleem was. Gelukkig kwam daar niets uit wat niet deugde.’
Nederiger worden
Die eerste maanden was iedereen bang. ‘Je begint in feite weer helemaal opnieuw’, zegt Van Veen. ‘Voordat iedereen Jumbo weer als betrouwbare speler ziet in het maatschappelijke domein, ben je echt een hele tijd verder.’
In die periode doemden de contouren op van een nieuw probleem: Jumbo begon marktaandeel te verliezen. Dat kwam niet zozeer door de crisis rondom Frits, zeggen retaildeskundigen daarover, maar vooral omdat de supermarkt van de 7 Zekerheden – waaronder lage prijzen – volgens klanten en retailkenners veel te duur geworden was.
Lees ook: Is de aanval van Jumbo op Albert Heijn definitief mislukt?
‘We waren inderdaad niet meer de goedkoopste’, knikt Van Veen. Volgens de topman hangt dat samen met de explosieve groei van de supermarkt, en de kostenstijgingen die daarmee gepaard gaan. Hij maakt de vergelijking met autocoureur Max Verstappen, die tot 2023 door Jumbo werd gesponsord.
‘We zijn met Max meegegroeid: van een jongen in een kart tot een wereldtalent in de Formule 1. En met de Jumbo-Visma wielerploeg, bij de start het lachertje van het peloton, daarna winnaar van de drie grote rondes in één seizoen. Ineens waren we op mondiaal niveau één van de grootste sportsponsoren.’
Met de budgetten die daarbij horen. ‘Dan moet je ook eerlijk zijn’ zegt Van Veen. ‘Past dat nog wel bij Jumbo? De crisis was ook het moment om wat nederiger te worden en weer terug te gaan naar de basis. Met meer focus op waar we echt goed in waren. Want we hadden wel heel veel zelfvertrouwen gekregen.’
Hoofdstukken met zwart randje
Hoofdredacteur Van Heuven opent het gesprek, maar de meeste vragen komen van de veertig leiders in de zaal. Wat hem in die tijd het meest heeft verbaasd over zichzelf?
‘Dat je als mens toch meer kunt dan je denkt’, antwoordt Van Veen. ‘Ik wist dat ik een goede cfo-plus was en dat ik goed deals kon sluiten. Maar of ik ook een goede ceo zou zijn? Een leider die mensen kan uitdagen én veiligheid kan bieden, zodat ze in heel moeilijke tijd ook fouten durven blijven te maken? Dat wist ik niet. Je bent als ceo dan wel het boegbeeld, maar uiteindelijk gaat het erom dat je de omstandigheden creëert voor de mensen in je leiderschapsteam om het te gaan doen. Dat is me best redelijk gelukt.’
Dat is nogal een understatement voor iemand die de ‘redder van Jumbo’ wordt genoemd. Zoals wel vaker wanneer Van Veen op zijn eigen rol reflecteert, blijkt gedurende de avond. Kenners en relaties roemen hem als een ‘briljante onderhandelaar’. Geniaal en keihard, maar vooral sterk omdat hij de mensen aan de andere kant van de tafel echt ziet.
Lees ook: Jumbo-ceo Ton van Veen: de briljante onderhandelaar die mensen ‘ziet’
Nou vooruit, dat klopt wel. ‘In plaats dat ik alleen maar vanuit mezelf loop te redeneren, kijk ik wat er voor de ander nodig is om ja te zeggen tegen een deal.’
Het gaat wel wat veel over zijn laatste drie jaar bij Jumbo, en weinig over de eerste achttien jaar, laat Van Veen doorschemeren. Maar dat begrijpt hij ook wel. ‘We hebben een jongensboek geschreven. Alleen hebben de laatste hoofdstukken wel een beetje een zwart randje. Maar we hebben het al de hele avond over leiderschap en misschien zijn die donkere hoofdstukken juist het meest interessant om te delen. Natuurlijk is het mooi als je op het podium een grote overname mag aankondigen en iedereen voor je applaudisseert. Dat zijn de momenten waarop je denkt dat je kan vliegen. Maar we hebben ook allemaal onze teleurstellingen en moeilijke momenten. En uiteindelijk zijn dat de momenten waarvan je het meest leert.’
