Witte rook bij Jumbo. Na een zoektocht van ruim een half jaar vindt het Brabantse familiebedrijf zijn nieuwe ceo in Denemarken: de 47-jarige Jesper Højer, die met ingang van het nieuwe jaar de leiding krijgt over de supermarktketen.
De keuze voor een buitenlandse topman lijkt verrassend, maar eigenlijk is het helemaal niet zo gek dat Jumbo over de grens is gaan kijken, zeggen kenners. Zo groot is de poel van vaderlands retailtalent niet en de talenten die er wel zijn – de naam van Hema-topvrouw Saskia Egas Reparaz werd bijvoorbeeld veelvuldig genoemd voor de klus – zijn al onder de pannen.
Definitieve opvolger
Terwijl de tweede supermarkt van Nederland een zwaargewicht nodig heeft. Iemand die Jumbo, na jaren waarin het bedrijf van de ene in de andere crisis buitelde, in rustiger vaarwater kan brengen. Jarenlang had Jumbo-telg Frits van Eerd de leiding over het concern. Hij trad in september 2022 terug vanwege de strafzaak die er tegen hem liep; deze zomer werd hij veroordeeld tot een celstraf van twee jaar wegens omkoping, witwassen en valsheid in geschrifte.
Hij werd opgevolgd door cfo Ton van Veen. Van meet af aan was duidelijk dat die benoeming tijdelijk zou zijn, want Van Veen had eigenlijk al een stap teruggedaan binnen het bedrijf. Na zijn vertrek begin dit jaar, nam Tom Heidman als interimmer tijdelijk de honneurs waar.
Lees ook: Jumbo-ceo Ton van Veen: de briljante onderhandelaar die mensen ‘ziet’
Met de benoeming van Højer is er nu een definitieve opvolger: een bestuurder met een stevig profiel die zich weer op de toekomst kan richten, in plaats van de waan van de dag.
Ceo met Lidl-dna
Jumbo krijgt een ceo met Lidl-dna. De Deen werkte vijftien jaar bij de discountsuper, in verschillende rollen. Hij startte in 2004 als twintiger bij Lidl International en schopte het in vier jaar tijd tot inkoopdirecteur van de Nederlandse tak – dezelfde periode dat Jumbo stormachtig begon te groeien. Een jaar na Højers komst bij Lidl, schudde de gele concurrent de foodretail op met zijn eerste grote overname, die van Super de Boer.
Een ontwikkeling die ook Højer niet is ontgaan. ‘Ik keek altijd met veel bewondering naar dit familiebedrijf’, laat hij in een aankondiging weten. ‘Voor Jumbo zijn er volop kansen om verder te groeien en in de Nederlandse en Belgische markt nog meer nieuwe klanten voor ons te winnen.’
Handig: naast Nederland kent Højer ook de Belgische markt goed. Tussen 2014 en 2017 was hij ceo van Lidl België. Daar deed hij eigenlijk hetzelfde als Marcel Oosterwijk in Nederland voor Lidl heeft gedaan, zegt Dirk Mulder, sector banker trade & retail bij ING: de discounter herpositioneren als een kwaliteitssupermarkt met discountprijzen, en daarmee een flink bredere doelgroep aantrekken.
‘Højer was in België een van de drijvende krachten achter de uitrol van de versafdeling, wat een van de pijlers onder het succes is geworden’, zegt hij. ‘De taart was in België al grotendeels verdeeld. Toch is het Højer gelukt om een flinke groei te realiseren en het marktaandeel van 5,2 naar 7,5 procent te brengen. Dat is echt fors. Meestal gaat het om tienden van procenten.’
Goede band met familie
De Deense topman spreekt zijn talen: dankzij zijn jaren in de Benelux is zijn Nederlands vrijwel vloeiend, ook spreekt hij Frans en Duits. Die talenknobbel zal hem ongetwijfeld helpen zijn weg te vinden op het hoofdkantoor van Jumbo in Veghel
Daarnaast weet hij hoe het is om binnen een familiebedrijf te opereren. Schwarz Group, het moederbedrijf van Lidl, is ook een familiebedrijf – in 1930 opgericht door wijlen Josef Schwarz, inmiddels bestierd door zijn zoon Dieter Schwarz en ceo Klaus Gehrig.
Als ceo van Lidl International werkte Højer direct met de Schwarz-bestuurders samen, al hield hij dat niet lang vol. Na twee jaar vertrok hij onverwachts, en per direct. Volgens de officiële verklaring omdat hij meer tijd met zijn familie wilde doorbrengen, en toe was aan een carrièreswitch. Volgens het Duitse nieuwsblad Der Spiegel was er iets anders aan de hand. Højer zou ‘te ambitieus en zelfverzekerd’ hebben opgetreden en de autoritaire Gehrig kon die houding niet waarderen.
Met de eigenaarsfamilie van Jumbo lijken de banden een stuk warmer. Højers persoonlijkheid past bij Jumbo, laat de familie Van Eerd in een verklaring weten. ‘Wij zijn erg enthousiast dat Jesper onze nieuwe ceo wordt en voor Jumbo heeft gekozen’, stelt Colette van Eerd, president-commissaris en mede-eigenaar van de supermarktketen. ‘Jesper had onze duidelijke voorkeur en is dan ook voor ons de ideale kandidaat om Jumbo naar de volgende fase van groei te brengen.’
Prijsperceptie-probleem
Voor het zover is, zal Højer volgens experts eerst orde op zaken moeten stellen. Keerzijde van het ondernemende karakter van Jumbo is dat het bedrijf er tijdens de stormachtige groei-jaren veel te veel bij ging doen – sportsponsoring, de overname van La Place – en daardoor zijn raison d’être uit het oog verloor. Namelijk: ‘Het bieden van een breed en kwalitatief goed assortiment, en service en beleving in de winkels, tegen lage prijzen’, vat Dirk Mulder (ING) samen.
Jumbo is volgens kenners veel te duur geworden en levert daardoor, na jaren van groei, alweer drie jaar op rij marktaandeel in. Mulder: ‘Onder Ton van Veen is het bedrijf weer terug naar de basis gegaan, maar daar zijn nog wel stappen te zetten.’
Dan heb je aan Højer een goeie, vult retaildeskundige Rupert Parker Brady aan. ‘Het grootste probleem voor het bedrijf is niet de veroordeling van Frits van Eerd, maar het feit dat consumenten niet meer geloven dat Jumbo echt voordelig is. Terwijl klanten dat wel verwachten. Albert Heijn is ook een dure supermarkt, maar daar hoor je niemand over, terwijl Jumbo echt een prijsperceptie-probleem heeft. Als iemand dat beeld kan kantelen, is het wel een topman uit de Lidl-stal.’
Lees ook: Is de aanval van Jumbo op Albert Heijn definitief mislukt?
Van Veen en Heidman hebben volgens Parker Brady al het nodige voorwerk gedaan. ‘Ze hebben een fundament gelegd waarop de nieuwe ceo kan doorpakken, met een nieuw aanvalsplan.’
Strakker en meer op cijfers sturen
Daarnaast denkt Mulder dat de supermarktketen nog steeds ballast meesjouwt van de vele overnames uit het verleden. ‘De operatie zal verder moeten worden gestroomlijnd. Jumbo is de afgelopen jaren in stevige heronderhandeling gegaan met leveranciers. Ik denk niet dat die duimschroeven nog harder kunnen worden aangedraaid, ik denk ook niet dat het bedrijf dat moet willen. Het rendement zal ergens anders vandaan moeten komen.’
Wat dat betreft is de keuze voor Højer volgens Parker Brady ook veelzeggend. Hij verwacht dat de nieuwe topman het bedrijf veel strakker zal leiden. ‘Meer in de stijl van Albert Heijn, dat niet voor niets bekendstaat als het ministerie van food’, zegt hij. ‘Daar wordt superstrak en op de cijfers gestuurd. Jumbo heeft een heel andere cultuur. Daar was het altijd meer van gezelligheid, van ondernemen en kansen pakken. De Frits van Eerd-school. Ik durf te wedden dat Højer daar wars van is. Ik denk dat Jumbo dat op dit punt ook nodig heeft.’
Geen stemrecht meer
Kan de veroordeling van Van Eerd zijn opvolger nog in de wielen rijden? De retailkenners denken van niet. Van Eerd is nog steeds grootaandeelhouder: hij heeft een derde van de aandelen van Jumbo in bezit, net als zijn zussen Colette en Monique. Maar zolang het hoger beroep en een eventuele cassatie in de rechtszaak lopen, is in overleg met de banken besloten dat hij geen stemrecht heeft, en dus geen zeggenschap over het bedrijf.
‘Natuurlijk is het een klap als een ceo zo in het nieuws komt’, zegt Mulder. ‘Maar ik geloof dat het effect richting de consument beperkt is gebleven. Ik heb nog niemand horen roepen: “Ik ga niet meer naar Jumbo, want die hebben een foute topman.”’ Reputatieschade is er altijd, voegt Parker Brady toe. ‘Maar de grootste winst van dit drama, is dat we nu weten dat Jumbo groter is dan Frits.’
Lees ook: Marketinglegende René Repko moet Jumbo nieuw elan geven
