Zitten we in een ontslaggolf? De bankensector in elk geval wel. Vrijwel alle banken zijn momenteel bezig met reorganiseren. ING beet in oktober het spits af met de aankondiging dat er het komende jaar in Nederland mogelijk zo’n duizend banen verdwijnen, omdat sommige functies kunnen worden overgenomen door AI.
ASN Bank (voorheen Volksbank) was met het samenvoegen van de vier portfoliomerken al aan het saneren en maakte in november bekend dat er daar bovenop nog eens 850 tot 950 banen verdwijnen. Ook Triodos en De Nederlandsche Bank (DNB) snijden in het personeelsbestand om kosten te besparen. Bij Triodos gaat het om 250 tot 270 banen, van DNB is niet bekend hoeveel banen worden geschrapt.
De grootste ingreep vindt plaats bij ABN Amro, onder leiding van de nieuwe ceo Marguerite Bérard. De komende twee jaar verdwijnen er 5.200 voltijdbanen, 20 procent van het totale personeelsbestand. Waarvan de helft door natuurlijk verloop, hoopt de bank, maar de rest via gedwongen ontslagen.
Lees ook: Een vijfde van de banen weg: hoe de nieuwe Franse topvrouw ABN Amro wakker schudt
Van alle Nederlandse grootbanken heeft alleen de Rabobank nog geen reorganisatie aangekondigd. Maar ook daar krimpt het personeelsbestand, nu er minder mensen nodig zijn op de witwasafdeling.
Hoogste aantal in 10 jaar
Drukte dus bij het UWV, dat het aantal reorganisaties via de Wet melding collectief ontslag sinds twee jaar ziet toenemen. Met een piek in 2025: vorig jaar klopten 355 bedrijven aan, het hoogste aantal in tien jaar tijd. Niet alleen waren dat er 42 procent meer ten opzichte van een jaar eerder, de reorganisaties troffen ook veel meer mensen. Namelijk 25.000 medewerkers, een stijging van 36 procent.
Niet alleen de financiële sector is aan het snijden. Ook in de zakelijke dienstverlening, de metaalindustrie en de chemische industrie vielen volgens het UWV klappen. Volgens werkgeversorganisatie AWVN zijn er vooral reorganisaties bij bedrijven die internationaal actief zijn. ‘Buitenlandse moederbedrijven besluiten bijvoorbeeld de Nederlandse activiteiten af te bouwen’, zegt een woordvoerder tegen Nu.nl. ‘Daardoor verdwijnen banen.’
Die ontwikkeling is in de Rotterdamse haven goed te zien. In een jaar tijd stopten de Amerikaanse chemiebedrijven Tronox en Westlake respectievelijk de productie van pigment (240 banen) en kunsthars (230 banen), en de Zwitserse raffinaderij Gunvor met de productie van motorbrandstoffen (150 banen). Ook de Amerikaanse chemiereus LyondellBasell en zijn Duitse samenwerkingspartner Covestro gooiden op de Maasvlakte de handdoek in de ring, wat bijna 60 banen kostte.
‘Kosten, kosten en kosten’
De belangrijkste reden voor de sluitingen en ontslagen? ‘Kosten, kosten en kosten’, zegt Rob Witjes, hoofd arbeidsmarktinformatie van het UWV, tegen Trouw. Bedrijven zijn de laatste jaren fors meer kwijt aan transport en salarissen. Metaal- en chemiebedrijven hebben daarnaast te maken met stijgende grondstoffenprijzen. Stroom en gas zijn niet goedkoop, terwijl de productie zeer energie-intensief is.
Het helpt ook niet mee dat energie in Nederland veel duurder is dan in omliggende landen. Als multinationals hun waar elders goedkoper kunnen produceren, doen ze dat. Met de hevige buitenlandse concurrentie, vooral uit China, lopen ook klanten weg. Die druk wordt nog groter nu veel Chinese producenten hun handel op de Europese markt dumpen, omdat ze hun producten door de importheffingen van Trump minder goed kwijt kunnen op de Amerikaanse markt.
AI nog vooral een excuus
En de rol van AI? In Nederland maakte een op de zes bedrijven daar in 2025 gebruik van, blijkt uit voorlopige CBS-cijfers. Dat is een verdubbeling ten opzichte van twee jaar eerder. Hoe groter het bedrijf, hoe hoger het aandeel: bij bedrijven met 250 medewerkers of meer gaat het om 66 procent.
Toch is de AI-kaart volgens experts nu nog vooral een excuus; daarvoor is kunstmatige intelligentie nog niet voldoende in het bedrijfsleven geïntegreerd.
Ondernemers worstelen eerder met de kostenstijgingen en de onzekerheid. ‘Bedrijven zijn uitermate terughoudend geworden met investeren in Nederland’, zegt CNV-voorzitter Piet Fortuin tegen de Volkskrant. ‘Omdat er al jaren geen stabiel kabinet is dat stabiel beleid maakt. Wij zien bijvoorbeeld dat bouwbedrijven failliet gaan terwijl we een enorme bouwopgave hebben. Zij kunnen simpelweg niet verder door de vastlopende energietransitie en stikstofproblematiek.’
Maar AI kan in de toekomst wel tot verdere reorganisaties leiden. In de financiële sector bijvoorbeeld. Nu steeds meer banken kunstmatige intelligentie omarmen en doorgaan met het sluiten van filialen, staat in het Europese bankwezen tot 2030 mogelijk 10 procent van de banen op de tocht.
140.000 klantvragen
Dat schatten analisten van Morgan Stanley in de Financial Times, op basis van een onderzoek onder 35 banken. Die hebben samen ongeveer 2,12 miljoen medewerkers in dienst, wat neerkomt op het verlies van 212.000 banen. Dat gaat vooral om backoffice-functies als administratie en IT, risicomanagement en compliance. Anti-witwasafdelingen worden bijvoorbeeld nu al kleiner.
Europese banken staan volgens de analisten onder zware druk van investeerders om nieuwe manieren te vinden om de kosten te verlagen en het rendement op het eigen vermogen te verhogen. AI-toepassingen moeten uitkomst bieden. Zo denkt ABN Amro zijn dienstverlening met 20 procent minder mensen in dienst op peil te kunnen houden, voor een belangrijk deel dankzij verdergaande automatisering en de inzet van AI.
Kunstmatige intelligentie helpt medewerkers meer te doen in minder tijd, zegt een woordvoerder tegen De Telegraaf. De chatbot van de bank, Anna, handelt op dit moment bijvoorbeeld al 140.000 klantgesprekken per maand af. Hoeveel van de 5.200 banen daadwerkelijk gaan verdwijnen door AI, kan de bank op dit moment nog niet zeggen.
Lees ook: Met KickstartAI laten ING, KLM, Ahold en NS graag zien hoe AI wél werkt
