Pavel Mucha is een man met een missie. De Tsjech heeft in eigen land en andere Midden-Europese landen de afgelopen jaren al in flink wat startups en scaleups geïnvesteerd met zijn venture capital-fondsen. De bekendste is bij ons Mews, de Nederlandse ontwikkelaar van hotelmanagementsoftware van Matthijs Welle.
Nu is het blijkbaar tijd om het gaspedaal dieper in te trappen. In september lanceerde Mucha Aspire11, een fonds van 500 miljoen euro met als missie ‘pensioenkapitaal in beweging te brengen’. Het geld waarmee Mucha aan de slag gaat, komt van één enkele klant: pensioenfonds Renta, onderdeel van de Tsjechische financiële holding The Partners Group.
‘Als je ziet dat scaleups in Europa die doorgroeien al jaren kapitaal krijgen uit allerlei delen van de wereld – vooral Noord-Amerika, maar ook staatsfondsen uit niet-Europese hoeken – dan vraag je je toch af: hoe komt het dat ons pensioenkapitaal niet werkt voor onze eigen kansen?’
Aspire11 zoekt scaleups en vc-fondsen
Goede vraag. Vooral omdat Mucha zich naast Londen, Parijs en Berlijn nadrukkelijk ook op Nederland richt met zijn nieuwe fonds. Op de scaleups die willen doorgroeien en daarvoor investeerders zoeken die, zoals Aspire11, tientallen miljoenen euro’s op tafel kunnen leggen per ronde.
Lees ook: Europa’s pijnlijke conclusie: onze beste startups vluchten naar Amerika
‘Het Nederlandse ecosysteem is heel interessant. Er gebeurt ontzettend veel en er zijn spannende bedrijven die doorgroeien. Neem bijvoorbeeld Mews, waarin ik eerder heb geïnvesteerd en dat eerder dit jaar weer 75 miljoen dollar heeft opgehaald.’
Ongeveer 75 procent van het fonds gaat naar investeringen tot 30 miljoen in dergelijke Series B- en C-rondes. De overige 25 procent investeert het in andere durfkapitaalfondsen. ‘We weten dat er interessante spelers zijn in Nederland en goede Nederlandse mensen bij internationale fondsen, we hebben in het verleden ook samen met ze geïnvesteerd. We hebben een lijstje.’
Hij denkt aan fondsen van minimaal 100 miljoen euro die zich richten op startups in een vroege fase. ‘Daar willen we een relatie mee opbouwen, zodat we idealiter de scaleups die doorgroeien eruit kunnen pikken voor ons eigen fonds.’
Nederlandse pensioenpotten voor venture capital
Behalve voor investeringen in startups en techfondsen vindt Mucha Nederland ook extra interessant vanwege zijn pensioenpotten. Dat is zelfs tot in Tsjechië bekend: Nederland spaart zich suf voor zijn pensioen en heeft per inwoner de grootste pensioenreserves ter wereld.
Maar van die kleine 1.800 miljard gaat maar heel weinig naar innovatieve bedrijven die de toekomst van Europa vormgeven en daarbij voor een stevig rendement kunnen zorgen. Exact: pensioenfondsen moeten meer in venture capital steken, is de boodschap van Mucha.
In tegenstelling tot hun Amerikaanse en Canadese tegenhangers zijn Europese pensioenfondsen van oudsher terughoudend als het gaat om investeringen in durfkapitaal. Volgens cijfers van branchevereniging Invest Europe maakten pensioenfondsen in 2024 slechts 11 procent uit van alle durfkapitaalfinanciering in Europa. Overheidsinstanties vormden met 25 procent nog altijd de grootste groep investeerders.
Grote rondes blijven Amerikaans feestje
De houding van pensioenfondsen verandert inmiddels langzaam, stelt Mucha. Klopt: in Nederland staken PME en PMT, pensioenfondsen uit de metaalsector, al honderden miljoenen in deeptechfonds Innovation Industries. ABP trok zich echter in 2023 terug uit Inkef Capital, dus een duidelijk opwaartse trend is er nog niet. Hoewel Europese regelgeving pensioenfondsen inmiddels meer ruimte biedt, blijven de grootste Europese kapitaalrondes een Angelsaksisch of Aziatisch feestje.
‘In de vroegste fase doen Europese investeerders het hartstikke goed, maar in grotere rondes gaat het moeizamer. Kijk naar Nearfield Instruments, een absoluut wereldbedrijf in de halfgeleiderindustrie met een enorme potentie. Wie was vorig jaar in de lead bij hun fundingronde? Temasek, het Singaporese staatsfonds.
Het is doodzonde dat Europa zo’n kans laat liggen, zegt Mucha. ‘Als we slechts één procent van het beheerd vermogen van Europese pensioenfondsen anders zouden inzetten, maakt dat al 87 miljard euro aan kapitaal vrij. En bedenk: dat komt neer op minder dan een kwart van hun gemiddelde jaarlijkse rendement.’
Investeringshorizon: meer dan 20 jaar
Wat Aspire11 doet, past bovendien prima in de wereld van pensioeninvesteren. Het fonds richt zich niet op startups met een alles-of-niets-strategie, maar op redelijk volwassen scaleups die nog steeds stevig groeien en liefst ook al winst maken. ‘We willen ze ook langer dan twintig jaar vasthouden’, legt Mucha uit. ‘Want je verslaat de markt alleen als je een lange horizon hebt.’
‘Tegenwoordig hebben bedrijven minder haast om naar de beurs te gaan. Er is nu meer kapitaal dan ooit om ze blijvend te ondersteunen. Toen Softbank acht jaar geleden zijn eerste Vision Fund van 100 miljard dollar lanceerde, viel iedereen van zijn stoel. In deze AI-tijd zijn dergelijke bedragen al bijna normaal.’
Intimiderende founders
Het Europese fonds van Mucha investeert zowel in hardware als software, maar ook in geavanceerde industriële technologie en biotechnologie. ‘We zijn generalisten, net als de grote Amerikaanse vc’s. ‘Het gaat ons veel meer om groeipotentieel waarin we meerwaarde kunnen genereren.’
En natuurlijk hoort daarbij wel een bepaald type founder. ‘Die moeten zó inspirerend en ambitieus zijn, dat het bijna intimiderend is. Compleet overtuigd van hun business, met een extreme focus op returns.’
Met zijn huidige fonds van 500 miljoen euro kan Mucha de komende vijf jaar vooruit, op zoek naar de ongeveer twaalf bedrijven die voldoen aan zijn eisen. Maar hij vindt het ‘voorstelbaar’ dat Aspire11 straks 2 miljard euro beheert. ‘Voorlopig blijven we bescheiden en kunnen we ook niet meteen de tickets schrijven die Amerikaanse investeerders doen. We moeten leren lopen voordat we kunnen rennen.’
Nederlandse pensioenfondsen verleiden
Nog even over die pensioenfondsen. Hoe gaat Mucha die in Nederland verleiden? Zijn eerste klant, Renta, stortte dat half miljard nadat eerdere deals waarbij Mucha was betrokken goed uitpakten.
‘Het is een kwestie van ervaren en leren. De Canadese, Amerikaanse en Australische pensioenfondsen investeren al sinds de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw in venture capital, zij hebben het grote voordeel dat ze de leercurve al achter de rug hebben. Het is aan onze sector om die leercurve in Europa te verkorten.’
‘Het is vooral in de vroegste fase een kwestie van geloven voordat je het ziet’, filosofeert Mucha. ‘In een latere fase worden groeibedrijven volwassen, gaan ze winst maken en markten consolideren. Op dat moment kun je zien wat er gebeurt en kun je erin geloven. Dan draait het om. En wij vormen de brug tussen die twee fasen. Naarmate we meer bewijs kunnen laten zien aan de pensioenfondsen wordt het makkelijker om ze te laten geloven.’
‘Het is uiteindelijk in hun eigen belang dat ze hun rol pakken in een ecosysteem dat Nederland en Europa innovatiever, duurzamer en concurrerender maakt en rendement oplevert.’
