Het Eindhovense NXP Semiconductors heeft maandagavond na de beurs van New York weinig florissante cijfers laten zien. Het bedrijf wil nu zelfs honderden banen gaan schrappen. De motor is aan het sputteren.
De omzet is in het laatste kwartaal van 2024 met 9 procent gedaald tot 3,1 miljard dollar. Voor het eerste kwartaal van 2025 wordt een verdere daling voorzien naar 2,7 en 2,9 miljard euro aan inkomsten.
De resultaten van ‘de trots van Nijmegen en Eindhoven’ zijn geen ‘hosannaverhaal’ meer, reageert Marc Langeveld, directeur van Econopolis Nederland en al meer dan dertig jaar techanalist. ‘AI trekt namelijk alle zuurstof naar zich toe’, legt hij uit aan MT/Sprout. ‘Alles wat niet AI is, heeft het nu moeilijk.’
NXP produceert geen AI-chips, wel allerlei andere chips voor de automotive sector, de industrie en het internet of things, mobiele toepassingen en de communicatie-infrastructuur.
Auto-industrie op zijn gat
De Europese en de Amerikaanse auto-industrie liggen op hun gat, vooral in het elektrische segment. Tegen de concurrentie met goedkopere wagens vanuit China is nog geen oplossing gevonden. Omdat de verkoop van elektrische wagens hard is teruggelopen, hebben de Europese autofabrikanten meer dan genoeg chips op voorraad.
Daardoor staan ook de prijzen onder druk. ‘Voor NXP is de Europese auto-industrie het belangrijkste onderdeel van hun business, zo’n 55 procent. Dan heb je dus wel een probleem. Het kan snel de verkeerde kant opgaan’, zegt Robbert Manders, analist bij Antaurus Capital Management.
Natuurlijk haalt het bedrijf omzet uit de andere segmenten, maar die ‘hebben niet de omvang van de miljarden die je kunt wegzetten als het goed gaat op de automotive markt’, weet Langeveld. Die goede tijden komen volgens hem wel weer terug, want Europa zal nooit zijn eigen auto-industrie ‘afstaan aan de Chinese’.
Lees ook: De Europese auto-industrie wordt steeds minder Europees
Innovatie op honderd vlakken
Er zijn meer tendensen die tegenwind veroorzaken, zoals grote investeringen in nieuwe technologie waar de markt ‘pas over vijf of zes jaar klaar voor is’. Langeveld doelt op chips met silicon carbide (SiC) en gallium nitride (GaN). Materialen die de duur van een batterij verlengen en daardoor de actieradius van een elektrische auto veel malen groter maken.
NXP heeft bovendien een veel breder portfolio en is ‘op honderd vlakken en met allerlei partijen bezig’ aan innovaties. Zo is het partnerschap met het Amerikaanse Honeywell in januari nog uitgebreid van slimme huizen naar autonoom vliegen.
Met de Koreaanse startup Bitsensing is een overeenkomst in de maak over radarsystemen in steden, robots en ziekenhuizen. Die brede spreiding betekent vanzelf minder focus op één killer applicatie, maar toch ontkomt NXP daar niet aan, geeft Langeveld aan. Als het bedrijf ‘één of twee jaar achterblijft in innovatie, is de markt vertrokken en haalt het die nooit meer in’.
Minipareltje in tech
Europa wil ondertussen onafhankelijker worden van de grootmachten in Amerika en China. Dat geldt voor de productie van chips, maar ook voor de innovaties. Daarom is onder meer de European Chips Act opgetuigd met – niet onbelangrijk – een subsidiepot van 43 miljard euro. NXP heeft daar recent nog 1 miljard uitgehaald in de vorm van een lening voor innovatie.
Die lening wordt verstrekt door de Europese Investeringsbank (EIB). De bank is er trots op om ‘deze strategische technologie’ te steunen, klinkt het in de aankondiging over de investering. Het is ‘van fundamenteel belang’, vindt EIB-vicepresident Robert de Groot, dat NXP een ‘onmisbare speler’ blijft. Maar is dat wel zo?
Er wordt altijd overdreven, reageert Manders. ‘De hele Europese techsector is enorm klein, irrelevant zelfs vergeleken met de Amerikaanse.’ Hij verwijst naar de Euro Stoxx 50, de aandelenindex met de vijftig bedrijven met de hoogste beurswaarde in de eurozone.
‘Daarvan is maar vijftien tot zestien procent tech, dat percentage is in Amerika veel hoger. De helft van deze index is eigenlijk ASML. De rest is helemaal niks. De Europese techsector is dus gewoon afwezig, en dat maakt NXP een minipareltje.’
Lees ook: Hoe deze drie blinde vlekken ASML pijn hebben gedaan
Europa telt voor een kwart
NXP is net zoals de andere multinationals over de hele wereld actief. Het heeft inmiddels vestigingen in meer dan dertig landen, slechts een derde daarvan is Europees. Alleen in de Nijmeegse fabriek worden chips geproduceerd, de rest van de Europese vestigingen focust op sales, onderzoek en ontwikkeling.
Daarom haalt het bedrijf maar een vierde van zijn omzet van 12,6 miljard euro in Europa. Diezelfde verdeling geldt ook voor de 34.000 werknemers, geeft Manders aan. ‘Voor Eindhoven en Nijmegen is de aanwezigheid van NXP natuurlijk wel fantastisch, maar dat is het regionale niveau. Op Europees niveau valt het behoorlijk mee met die werkgelegenheid.’
Langeveld beheert zelf een techfonds van meer dan 300 miljoen euro voor Econopolis. En nee, NXP zit daar niet in. Zijn portefeuille bestaat voor twee derde uit Amerikaanse bedrijven en een kwart uit Aziatische spelers. ‘Het aantal leidende techbedrijven is in Europa op één hand te tellen.’
Kunnen we NXP missen?
NXP is dus toch niet zo’n onmisbare speler. Zou het bedrijf eigenlijk wel gemist worden in Europa? ‘Missen is een groot woord. Die chips worden ook door andere bedrijven gemaakt’, antwoordt Langeveld. Die concurrenten zijn het Amerikaanse Texas Instruments, het Frans-Italiaanse STMicroelectronics en het Duitse Infineon.
De Japanse spelers zijn in opkomst, en de Chinese fabrikanten bouwen ongelooflijk veel productiecapaciteit bij voor minder geavanceerde chips, legt hij uit. ‘Maar eigenlijk is dat hetzelfde vragen als kunnen we aardgas missen in Europa? Ja, want dat kunnen we krijgen uit Qatar en Rusland. Alleen willen we dat niet.’
‘Technologisch zijn we inmiddels ook in zo’n geopolitieke fase gekomen. Dus moeten we juist koesteren wat we hebben.’ China heeft inmiddels geen toegang meer tot de meest geavanceerde chips, maar de oudere generatie kan het land wel aan Europa leveren.
Regeltjes jagen bedrijven weg
Totdat China daarmee stopt, bijvoorbeeld als reactie op de handelsoorlog die de Amerikaanse president Donald Trump net is begonnen. ‘Dan vallen onze koelkasten, auto’s en allerlei andere elektronica stil. We willen niet van dat soort landen afhankelijk worden voor onze levenskwaliteit. Dat gebeurt niet als we spelers zoals NXP in Europa weten te behouden.’
Technologie wordt in de VS bedacht en ontwikkeld, gedupliceerd in China en ‘wij reguleren het, waardoor we het met al die extra wetten en regeltjes zo moeilijk maken dat partijen liever uit Europa vertrekken.’
NXP blijft vooralsnog én is zelfs flink aan het investeren. Vorige maand 625 miljoen dollar voor de overname van het Oostenrijkse TTTEch Auto. Het verse EIB-geld zal voornamelijk worden besteed aan het boosten van de innovatie in Europa. En veertig procent daarvan wordt uitgegeven in Nederland.
Lees ook: De lange arm van Elon Musk strekt zich steeds verder uit naar Europa
Investeringen buiten Europa
Maar die investeringen beperken zich natuurlijk niet tot Europa. Afgelopen december steekt NXP 242,5 miljoen euro in de overname van de Amerikaanse startup Aviva Links. In september 2024 is nog een miljard dollar vrijgemaakt voor het verdubbelen van onderzoek en ontwikkeling in India.
De productiecapaciteit van chips wordt uitgebreid, maar die komt niet in Europese handen. In het Duitse Dresden wordt een nieuwe fabriek gebouwd in samenwerking met de Taiwanese chipreus TSMC, Robert Bosch en Infineon. En met 5 miljard steun van de Duitse staat.
Daarin heeft NXP voor 500 miljoen een aandeel van 10 procent, TSMC 70 procent. Meer geld, 1,6 miljard, pompt het in de nieuwe fabriek in Singapore. NXP poot die samen met Vanguard neer, waarbij de Taiwanezen een meerderheidsbelang van 60 procent hebben.
Ecosysteem is cruciaal
Manders is er niet van onder de indruk. Hij noemt de investeringen ‘relatief klein gezien de beurswaarde van NXP van 50 miljard’. Het lijkt er zo bovendien op dat de Europese onafhankelijkheid niet echt prioriteit heeft.
Langeveld wijst erop dat NXP wel degelijk afhankelijk is van Europa. Het bedrijf is op een unieke manier ingebed in het lokale ecosysteem. Daar maken onder meer de High Tech Campus in Eindhoven, het IMEC in Leuven en de allianties met dominante partijen zoals ASML deel van uit.
‘Die sterke verwevenheid raak je kwijt als je alleen maar in de VS, India of Singapore gaat investeren. Veel andere partijen hebben dat namelijk ook al lang gedaan.’ NXP is daarmee eigenlijk te laat en zou zichzelf zo alleen maar ondermijnen, gaat Langeveld verder. En zo ‘verliest het de banden met partijen die wereldwijd wél leidend zijn.’
Luister ook naar onze podcast-serie Het geheim van Brabant: over hoe Noord-Brabant een innovatiemotor van Nederland werd.
