De jeep is ooit uitgevonden door Amerikanen, die een lichte vierwieler nodig hadden om manschappen te vervoeren. Eigenlijk borduurden bijna alle terreinwagens die na de oorlog werden ontwikkeld, van Landrovers tot Toyota’s Land Cruiser en de Mercedes G-Klasse, daarop voort.
Tot een paar Nederlandse motor- en rallysportfanaten hem ruim tien jaar geleden opnieuw uitvonden.
Bermbommen omzeilen met rally-techniek
De aanzet kwam van een persoonlijk drama: de zoon van generaal Van Uhm kwam in Afghanistan om door een bermbom. Rallyrijder en elfvoudig Nederlands kampioen motorcross Gerard Rond kwam daarover met hem in gesprek, en realiseerde zich dat bermbommen een grote bedreiging vormen voor militaire voertuigen. Maar: alleen als die voertuigen op de weg rijden.
Zelf was Rond meer thuis in het zand van de vele woestijnen waar hij doorheen croste. Als nu een militair voertuig net zo licht en wendbaar zou zijn als een Dakar-wagen, zou het de wegen links kunnen laten liggen, en daarmee de bermbommen omzeilen.
Die notie leidde tot de eerste aanbesteding door Defensie voor het voertuig dat uiteindelijk de GRF zou worden, Vector gedoopt door zijn Nederlandse gebruikers.
Bezuinigingen bij Defensie
‘Het was een heel andere tijd toen, een van zware bezuinigingen bij Defensie’, brengt Defenture-ceo Henk van der Scheer (55) in herinnering. Hij hoorde bij het groepje ondernemers dat het bedrijf startte.
Zelf had hij als ingenieur uitgebreide ervaring in onder meer de automotive en een startup die vering voor mountainbikes ontwikkelde. ‘Er was grote behoefte aan extra mobiliteit voor militairen, maar weinig budget en weinig ambitie in Den Haag. Die combinatie, en de behoefte zoals de generaal die had geuit, dwong ons om anders te denken.’
Behalve uitgebreide ervaring met het prepareren van crossmotoren en zandbuggy’s hadden de oprichters van Defenture ook lef: een lichte terreinwagen ontwikkelen als concurrent van de automotive reuzen en defensiebedrijven die tot dan toe alle orders mochten schrijven? En dan ook helemaal vanaf de grond. ‘Binnen 14 maanden hadden we onze eerste twee prototypes rijdend. We hebben veel kennis en kunde en we doen alles op een manier waarop de gevestigde orde het niet doet.’
Defenture ontwikkelt in eigen beheer
Juist dat was een cruciale beslissing in die vroege dagen, zegt Van der Scheer. Alles in eigen beheer ontwikkelen. ‘We kozen ervoor om ons eigen intellectueel eigendom op te bouwen. Het moest ons eigen product worden, onze eigen knowhow. Geen aanpassingen op bestaande voertuigen zoals Toyota’s of Mercedessen, dat is sowieso een enorm gedoe om daarvoor toestemming te krijgen. Dat maakt ons flexibel in aanpassingen voor klanten en geeft ons controle over het hele proces. Met als doel de beste oplossing voor de militair, die ook onder stressvolle omstandigheden goed te onderhouden is dankzij een minimum aan reserveonderdelen.’
Die strategie bleek niet makkelijk, maar bleek wel een gouden greep. Het eerste model van Defenture was lichter dan alles wat voorheen bestond. Niet onbelangrijk voor speciale troepen die pakweg een volledig uitgeruste GRF onder een helikopter moeten kunnen hangen. ‘We vullen daarmee een segment waar veel vraag en weinig aanbod is.’
Samenwerken met Duitse defensie
Na die eerste order van het Korps Commandotroepen volgden orders voor in totaal 75 stuks, en na het succes in Nederland volgden internationale doorbraken. De Duitse Defensie werd een belangrijke klant, gevolgd door orders uit Oostenrijk, Zwitserland en recent nog Polen.
Van der Scheer: ‘Dat aanbesteden is een vak apart, ook wat dat betreft is het een flinke leercurve geweest voor ons als technici met een bedrijfskundige achtergrond. Dan is het net als met alles, op zijn Drents: kop d’r veur en doorgaan.’
Telkens past Defenture zijn voertuigen, die nog steeds op eigen terrein worden gebouwd, zo goed mogelijk aan naar de wensen van de klant. Elk knopje, maar natuurlijk ook de communicatieapparatuur, andere elektronica en wapenuitrusting komen op de beste plek.
Militaire quad en 9-tonner Mammoth
Van een klein team van vijf mensen is Defenture uitgegroeid naar bijna 200 medewerkers nu, met een jaaromzet van tientallen miljoenen euro’s en een goed gevulde orderportefeuille sinds 2013.
In de productiefaciliteit in Tiel rollen inmiddels honderd voertuigen per jaar van de band. De GRF kreeg gezelschap van een nog lichtere dieselquad, de Scorpion. Er kwam dit jaar ook een versie die aan alle kanten een flink stuk groeide, tot een voertuig met een totaalgewicht van bijna 10 ton: de Mammoth.
Zo geeft het defensiebedrijf behoorlijk gas, met de intentie om uit te breiden naar grotere productielocaties op verschillende plekken in de wereld. ‘Dat komt niet allemaal hier in Tiel of Nederland hoor’, zegt Van der Scheer. ‘Juist doordat we alle IP in eigen huis hebben, kunnen we via licenties ook met lokale internationale partners werken.’
Leercurve in leiderschap
Die schaalsprong zorgde voor Van der Scheer ook voor een leercurve in zijn leiderschap. ‘Mijn aandacht verschuift steeds meer naar strategische zaken, met als een van de grote uitdagingen: hoe slaag ik erin al die mensen samen die groei te laten verwezenlijken en zichzelf te laten ontwikkelen? Hoe wil ik mijn waarden overdragen, hoe blijf ik in contact? Ik besteed een dag in de week aan een training om dat te onderhouden, te zorgen dat iedereen blij en tevreden zijn werk kan doen. Servant leadership, dienend leiderschap is de rode draad.’
Sinds 2018 is de wereld aan het veranderen en Van der Scheer merkt dat elke dag met zijn bedrijf. Rugwind, noemt hij het. En: er is meer begrip voor de defensie-industrie dan toen Defenture startte. ‘Of het nou familie is, of ambtenaren bij Economische Zaekn of gewone burgers – want dat zijn we uiteindelijk allemaal – je merkt dat het begrip voor wat we doen is toegenomen, omdat vrijheid niet meer vanzelfsprekend is, en dat mensen willen meewerken, een bijdrage willen leveren.’
Kapitaal en personeel gezocht
De nieuwe realiteit vertaalt zich ook in een concrete vraag voor de troepen in Oekraïne. Dat kan niet zelf de rekening betalen voor de voertuigen die het graag zou willen hebben van Defenture, maar Van der Scheer kan niet te veel ingaan op die ‘significante’ order. ‘We moeten nog kiezen hoe we daarmee omgaan. We zouden dat wel met minister Brekelmans van Defensie willen uitdiscussiëren zodat we de rood-wit-blauwe vlag kunnen hijsen om de wereldvrede te dienen.’
Die snelle groei wordt nog geremd door twee dingen die veel ondernemers zullen herkennen: gebrek aan personeel en kapitaal. ‘Er staan meerdere vacatures open. We concurreren met de hele regio, inclusief Eindhoven, om talent.’ Ook de financiering blijft achter, al kwam in 2021 nog een vastgoedondernemer aan boord. Van der Scheer zoekt nog een financiële of strategische groeipartner.
‘We hebben drie producten waarvan er twee net uitontwikkeld zijn en de markt vraagt alweer om een vervolg. Dat vraagt om een grotere schaal, ook om de kostprijs te kunnen reduceren.’
Staan pensioenfondsen dan niet in de rij? ABP verklaarde eerder dit jaar nog open te staan voor nieuwe beleggingen in de defensie-industrie, mits die een goed rendement voor zijn deelnemers opleveren. ‘Vier jaar geleden wilden pensioenfondsen nog niet investeren in defensie, dat deden ze liever in zaken als groene energie. Dat sentiment is gekanteld. We realiseren ons allemaal dat veiligheid niet vanzelfsprekend is.’
Tot concrete zaken heeft die aandacht nog niet geleid. ‘Bankfinanciering is ook nog steeds lastig, doordat de aanbestedingen onzeker zijn tot de inkt van de handtekening eronder droog is. Eigenlijk hadden we verwacht dat daar iets op gevonden zou worden, vergelijkbaar met de exportkredietverzekeringen vanuit EZ en Atradius. Daar is iets aan het ontstaan, maar daar moet wel druk op blijven. Als het goed gaat met defensiebedrijven, is dat goed voor de hele industrie in Nederland.’
Van der Scheer: ‘We zijn trots op wat we bereikt hebben en kijken vooral vooruit. Zoals een van onze mensen zei: de voorruit is groter dan de achteruitkijkspiegel. Onze missie is bijdragen aan de veiligheid van militairen wereldwijd, dat is het puntje van het dartbord waarop we richten. We willen echt het verschil maken voor de jongens en meiden in het veld, en dat maakt ons ook onderscheidend.’
Lees meer artikelen over Nederlandse defensie-ondernemers:
- Avalor AI laat straks militaire drones in Oekraïne autonoom hun werk doen
- Deze Nederlandse anti-dronegranaat trekt wereldwijd aandacht
- Robin Radar kan drones spotten, sinds de inval in Oekraïne loopt het storm
- Het dilemma van Willem van der Leegte (VDL): ‘We kunnen militairen niet met houten geweer naar front sturen’
- Dit zijn 5 Nederlandse defensiekampioenen van de toekomst
