De advocatuur, adviesbureaus en andere grote bedrijven die werken met het ‘up or out’-piramidemodel mogen hun borst nat maken voor de nieuwe generatie werkenden. Een grootschalig onderzoek van het FD onder jonge advocaten constateerde dat slechts 22 procent van de Gen Z’ers de ambitie heeft om partner te worden. De belangrijkste reden om van het partnerschap af te zien is de ongunstige werk-privébalans en de combinatie daarvan met een gezin.
Wie deze cijfers afdoet als luiheid of luxeproblemen, mist het grote beeld. Of beter gezegd: herhaalt precies dezelfde analyse die iedere generatie al decennia maakt over de opvolgende generatie. Het is juist de kracht van jonge generaties om vernieuwing mee te nemen naar de werkvloer, ook wel ‘software updates’ genoemd. Die ontstaan niet op het werk zelf, maar veel eerder.
Nieuwe normen
Sociaal psycholoog Aart Bontekoning stelde vast dat ouders bij het krijgen van kinderen reflecteren op hun eigen jeugd en, vaak onbewust, beslissen wat zij willen doorgeven en wat juist niet. Die nieuwe normen en grenzen botsen later met systemen die daar nog niet op zijn ingericht.
Lees ook: Gen Z zou deze 3 dingen direct afschaffen op de werkvloer
Dat zien we nu duidelijk bij Generatie Z. Hoewel de ouders van Generatie Z veelal opgroeiden met hard werken en het credo ‘zorg dat je je eigen boontjes kunt doppen’, hebben zij dat in hun eigen opvoeding bijgesteld. Ze geven hun kinderen mee dat hard werken belangrijk is, maar dat je ook iets mag doen wat je leuk vindt en, daar is hij al, dat je goed voor jezelf moet zorgen.
Dat betekent niet dat Generatie Z niet hard werkt. Integendeel. In het FD-onderzoek geeft ongeveer de helft van de jonge advocaten aan de werkdruk als hoog te ervaren, terwijl slechts 8 procent die werkdruk daadwerkelijk té hoog vindt.
Toch verzetten zij zich sterk tegen de ‘overwerkcultuur’. In dertig organisaties onderzocht ik waarom jongeren wel hard willen werken, maar niet zestig uur, terwijl hun ouders dat juist wel deden. Het antwoord dat ik in talloze varianten terughoorde, was opvallend eensluidend.
‘Mijn vader deed dat. Maar hij was weinig thuis. En als hij er was, was hij vaak chagrijnig. Ik heb hem eigenlijk best gemist.’
Call op het schoolplein
Barbara Rumora-Scheltema, oud-deken, merkte hierover op dat jongeren geen partner willen worden omdat zij niet die man of vrouw willen zijn die op het schoolplein een conference call staat te doen. Het gaat jongeren niet alleen om fysieke aanwezigheid, maar ook om emotionele aanwezigheid. Zij willen op dat vlak betere ouders zijn dan zij zelf hebben gehad. Zo hoorde ik in mijn onderzoek regelmatig:
Lees ook: Gen Z te gevoelig? Het ligt eerder aan jouw lompe feedback
‘Onze ouders hadden hun prioriteiten verkeerd. Mijn vader heeft alles gegeven voor zijn werk en had veel aanzien. Maar mijn ouders zijn inmiddels gescheiden en op emotioneel gebied hebben ze wel wat steken laten vallen. Wij kunnen nooit meer als gezin samenkomen, omdat ze elkaar zeven jaar later nog steeds niet kunnen luchten of zien. Ik wil niet dat mijn kinderen dat moeten meemaken.’
Inmiddels eindigt ongeveer 40 procent van de huwelijken in een scheiding. In de jaren zeventig, de periode waarin de ouders van Generatie Z opgroeiden, was dat nog zo’n 15 procent.
Meer tijd voor familie
Gen Z neemt dus geen afscheid van overwerken om op de bank te gaan scrollen, maar om meer tijd te kunnen investeren in hun familie, gezin of simpelweg hun eigen ontwikkeling. En het mooie is: die emotionele ontwikkeling nemen ze niet alleen mee naar huis, maar ook weer mee terug naar de werkvloer.
Op de vraag wat jongeren graag zouden willen leren op de werkvloer, stond persoonlijk leiderschap op nummer 1, gevolgd door communicatievaardigheden. Iets wat het werklandschap in een polariserende en steeds artificiëlere wereld juist nodig heeft.
Lees ook: Gen Z zou als leider zelf veel meer waardering tonen
Dus aan alle hardwerkende Nederlanders die in hun Porsche om half tien ’s avonds weer eens wegscheuren bij hun luxe kantoor en de jongste generatie maar moeilijk of lui vinden: twintig jaar later herinneren je kinderen zich niet jouw glimmende carrière, de privébijlessen of de dure winter- en zomervakanties.
Ze herinneren zich vooral de momenten waarop je er niet was. Of het ongemak van een diploma-uitreiking waarbij gescheiden ouders elkaar niet aankijken, terwijl dat moment juist een van de eerste hoogtepunten van hun professionele leven had moeten zijn.
En aan de jonge advocaten: chapeau dat jullie dit willen veranderen. Laat die hiërarchische torens maar eens zien dat je prima partner én een aanwezige ouder kunt zijn.
Lees ook: ‘Bedrijven moeten voor Gen Z gewoon even hun oogkleppen afzetten’
