Een reiger strekt zijn vleugels om naar de overkant van de Crooswijksesingel in Rotterdam te vliegen. Het water onder hem is bedekt met kroos en afval. Deze scène uit een recent Volkskrant-onderzoek naar Nederlandse waterkwaliteit illustreert de bredere realiteit: water is overal aanwezig, maar schoon water steeds minder vanzelfsprekend.
Voor ondernemers en investeerders die deze crisis zien aankomen, ontstaat hiermee een kans: water verandert van publieke voorziening naar strategische investering.
Water wordt een investeringscategorie
‘Prins Claus zei het al over water’, zegt waterinnovatie-expert Cees Buisman. Hij is wetenschappelijk directeur van Wetsus – het Europese centrum voor duurzame watertechnologie en hoogleraar biologische kringlooptechnologie aan Wageningen University & Research. ‘Je hebt er te veel van, te weinig van, of het is te vies.’
Nederland staat voor een harde realitycheck: 99 procent van het oppervlaktewater voldoet niet aan de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW), in 2027 juridisch bindend.
Dreigt een stikstof-herhaling? ‘De juridische procedures worden exact hetzelfde’, zegt Buisman. ‘Je voldoet niet aan de wet, dus volgen claims en stilvallende vergunningen.’
Vervuiling is vaak onzichtbaar. Helder water kan vol pfas, medicijnresten of zware metalen zitten, terwijl stikstof, fosfaat en pesticiden via het polderstelsel de rivieren bereiken. Om drink- en proceswater schoon te houden worden zuiveringsmethoden elk jaar zwaarder en duurder.
Daarmee verschuift water van milieuprobleem naar strategisch bedrijfsrisico – én opent zich een markt voor oplossingen: betere metingen, slimmere membranen, datagedreven sturing en natuurvriendelijke chemie.
De fysieke schaarste wordt voelbaar. In Twente wordt grondwater opgepompt dat eigenlijk verboden is, in de Flevopolder zijn nieuwe drinkwateraansluitingen voor de industrie niet meer vanzelfsprekend. Ook de bouw van een miljoen nieuwe woningen staat onder druk: drinkwaterbedrijven waarschuwen dat de drinkwatervoorziening onzeker wordt.
Kortom: overheden kunnen dit niet alleen meer oplossen. De druk op bedrijven neemt toe en water ontwikkelt zich stilletjes tot een investeringscategorie met economische én maatschappelijke relevantie.
Ondernemen en investeren in water
Het is niet de makkelijkste investeringscategorie: veel regels, veel geduld, maar de vraag groeit. Wie lange adem heeft, bouwt hier aan blijvende waarde.
‘Het momentum is nú’, zegt Joost Oostveen van impact investeerder Momentum Global Ventures. De onderneming investeert doelbewust in watertechnologie met eigen geld naast dat van co-investeerders. ‘Kennis, maatschappij, gedrag, wetenschap en bedrijven, het kristalliseert zich nu uit waar we heen moeten.’
Momentum maakte al in 2008 de keuze voor schoon water als een van haar focusgebieden en werkt aan een aantal deelnemingen op dit terrein. Vorig jaar stapte de investeerder in bij het Amerikaanse Sudoc, dat duurzame chemische oplossingen voor waterzuivering ontwikkelt.
Gericht kiezen, gericht opschalen
De portefeuille wordt nu uitgebouwd. Gericht kiezen, gericht opschalen. In die keuze is de energie-intensiteit van de technologie een kernfactor.
Martijn Dekker, cto van Momentum, legt het eenvoudig uit. ‘Zolang je water binnen de natuurlijke kringloop blijft gebruiken, blijft de energie per kubieke meter beperkt. Maar als je water buiten die kringloop opnieuw geschikt moet maken, denk aan ontzilting, diep grondwater oppompen, óf zware nabehandeling van vervuild proceswater, loopt de energiebehoefte snel op.’
Daarom stuurt Momentum bij selectie op lage energielast en schonere chemie. Oplossingen die even goed (of beter) zuiveren met minder energie en minder schadelijke reststromen. Zulke technologie heeft in de praktijk meer kans bij vergunningen en aanbestedingen. Een voorbeeld is Sudoc, dat natuurvriendelijke chemie ontwikkelt die hardnekkige vervuiling afbreekt zonder agressieve middelen.
Kiezen in een woud aan opties
‘Het aantal scenario’s om uit te kiezen is enorm’, zegt Buisman. ‘Grofweg kies je uit drie routes: energie terugwinnen, maximaal zuiveren of grondstoffen terugwinnen. De keuze bepaalt het vervolg, van membranen tot sensoren en data. Er is geen silver bullet, je hebt een waaier aan technologieën nodig.’
Bij Wetsus verkent Buisman de richting, ondernemers toetsen en bouwen. Hij werkt nauw samen met Momentum waarmee hij kennis en inzichten deelt.
Impactinvesteerder Momentum kiest voor mogelijke deelnemingen met ‘drie brillen’, zegt Oostveen. ‘Relationeel: kennen we het team – of wordt het warm aangedragen bijvoorbeeld via Cees – en klopt de integriteit? Rationeel: zijn markt, energieverbruik en opschaalbaarheid realistisch? En tenslotte toetsen we met AI onze aannames en zoeken de blinde vlekken. Relationeel én rationeel moeten kloppen voordat AI bevestigt of we doorzetten en natuurlijk of ze zelf AI in de kern toepassen.’
De eerste watermiljardair moet nog worden geboren
Voor vermogende ondernemers en hun families die naast rendement ook maatschappelijke impact zoeken, biedt water kansen, mits de verwachtingen reëel zijn. ‘Als er nu een gebied is voor impactinvesteerders, dan is het wel water’, zegt Buisman. ‘Zonder water is er niks, geen economie, geen landbouw, niks. Maar het is niet de meest sexy industrie. Welke watertechnologie-ondernemers zijn miljardair geworden? Die zijn er dus niet.’
Hij definieert ‘water-unicorns’ daarom liever als bedrijven die systeemimpact realiseren. De vraag is structureel, gedreven door schaarste en strenger beleid, waardoor water past bij kapitaal met langetermijnvisie. ‘Je gaat in feite ook een maatschappelijk engagement aan. Ik zeg weleens tegen mijn studenten: als je rijk wil worden, dan kan je beter in artificial intelligence gaan.’
Systeemverandering vraagt tijd
Systeemverandering vraagt tijd en dus een relatief verre investeringshorizon. Oostveen: ‘Als mensheid hebben we er decennia over gedaan om het probleem zo groot te maken. Dan los je het niet in vier jaar op.’
Momentum werkt vooral met ondernemende investeerders die hun vermogen zelf hebben opgebouwd. Voor hen is gezondheid de belangrijkste drijfveer, voor henzelf en hun (klein)kinderen. ‘Wie alles al heeft, is nog met één ding bezig: gezondheid. Dan is de bereidheid om te investeren groot’, aldus Oostveen.
Die focus maakt water tastbaar: minder ziektes door schoner proces- en drinkwater, minder vergunningsrisico, en voorspelbare vraag bij nutsbedrijven en industrie. De les sinds 2008: meer reële waardecreatie. In water vonden investeerders een schaars, noodzakelijk goed, weinig glamour, veel degelijkheid en van onmisbaar nut.
Regelgeving als katalysator voor innovatie
Paradoxaal genoeg creëert druk van regels vaak het beste moment om te investeren. Verplichtingen rond medicijnresten en pfas, plus de KRW-deadline in 2027, dwingen bedrijven om nu keuzes te maken die anders jaren waren uitgesteld. ‘Regelgeving is vaak de motor achter innovatiemomenten’, zegt Buisman.
Regels maken uitstel duur (risico op stilvallende vergunningen, de ‘license to operate’) en ze geven richting waardoor technologie die echt helpt sneller prioriteit krijgt. Buisman noemt het het effect van een klant met een acuut probleem: ‘Los het nú op, of je fabriek gaat dicht.’ In zo’n situatie versnelt besluitvorming, nemen partijen meer risico, en krijgen de oplossingen die bewezen werken, sneller toegang tot de markt.
Water als strategische factor voor continuïteit
Voor de nieuwe generatie ondernemers en investeerders is water geen bijzaak meer, maar randvoorwaarde. Wie nú anticipeert op schaarste en strengere kwaliteitseisen, verkleint het risico op stilvallende vergunningen en productiestops. Wie inzet op schoner proces- en drinkwater, versterkt gezondheid én reputatie, een concurrentievoordeel dat blijft.
Als diezelfde reiger boven de Crooswijksesingel opnieuw zijn vleugels spreidt, zoekt hij instinctief naar schoner water. Investeerders met visie doen hetzelfde: ze bouwen vandaag aan oplossingen die morgen de continuïteiten en het resultaat bepalen.
Lees ook:
Dit artikel wordt u aangeboden door
Momentum Global Ventures
Al twintig jaar investeert Momentum met eigen kapitaal en een direct co-investeringsmodel. Geen fondsen, geen fees – wel volledig gelijkgericht met ruim 800 co-investeerders.
In vijf jaar committeerde Momentum bijna €500 miljoen en realiseerde circa €300 miljoen rendement.
Ze investeren in ondernemingen met bewezen technologie, robuuste marges en internationale groeikansen: van biogrondstoffen en nanomaterialen tot cleantech en leisure.
Met lange termijn visie bouwt Momentum aan bedrijven die generaties overstijgen.
Meer informatie
