‘Je moet mensen voortdurend blijven herinneren waarom ze ooit begonnen zijn.’ Martijn van Rheenen, oprichter van impactinvesteerder Momentum Global Ventures, ziet het voortdurend: zodra de markt nerveus wordt, vliegen de langetermijnplannen als eerste overboord. ‘Het is alsof iedereen denkt dat het oplossen van één acuut probleem reden is om je hele strategie te dumpen.’
Van Rheenen doet het tegenovergestelde. Al ruim vijftien jaar investeert hij in bedrijven die markten duurzaam willen veranderen. Van climate tech, led-innovaties tot bio-commodities. ‘Het vraagt om het maken van betekenisvolle keuzes, samen met je partners. Ook als ze niet meteen beloond worden. Al het andere is opportunisme of angst.’
Bepalen wie er over tien jaar nog relevant is
De impactinvesteerder startte niet uit idealisme, maar omdat hij zag dat het nodig én kansrijk is. ‘Veel bestaande businessmodellen hebben geen toekomst. Klimaatverandering is geen abstracte dreiging, maar een concrete realiteit die bestaande verdienmodellen ondermijnt.’
De groei in impact investment is het afgelopen decennium versneld. In Nederland werd er eind 2023 ruim 52 miljard euro in belegd, zo’n 4 tot 6 procent van het totale beheerde vermogen door institutionele investeerders, blijkt uit cijfers van Netherlands Advisory Board on Impact Investing.
Toch streven volgens Van Rheenen nog te veel ondernemers en investeerders naar snelle winst. Hij ziet de verkramping nu in de markt. ‘De oorspronkelijke visie, vervuiling tegengaan en een oplossing voor schaarste bedenken, laten ze varen.’
‘Opportunistisch’ en ‘heel erg dom’ noemt Van Rheenen dat. ‘Wie vandaag anticyclisch durft te handelen en vasthoudt aan de lange termijn, heeft straks een voorsprong. Juist nu bepalen de beslissingen van vandaag wie er over tien jaar nog relevant is.’
Zwak voor onderschat en kansrijk
Van Rheenen heeft een zwak voor markten en mensen die onderschat en kansrijk zijn. De grootste mogelijkheden ziet hij in nieuwe materialen en grondstoffen, en ook in samenwerkingen buiten de vertrouwde westerse markten, zoals de regio’s Oost-Europa en Asia-Pacific waar Momentum actief is.
In 2008 ging hij naar Polen. ‘Er waren veel vooroordelen vanuit West-Europa over Polen. Dat prikkelt mij dan.’ In dat land bouwde hij aan Momentum Leisure. Dat laat zien dat impactinvesteren verdergaat dan alleen ‘groene sectoren’. Leisure, dat pretparken ontwikkelt in Centraal- en Oost-Europa, is een venture die structurele waarde creëert voor lokale gemeenschappen en op weg is om energieneutraal te worden.
Lange termijn boven ‘aandeelhouderspopulisme’
Momentum investeert altijd zelf en houdt een aanzienlijk belang. ‘Die positie maakt het makkelijker om koers te houden, ook als de druk toeneemt om te cashen.’ Wanneer aandeelhouders de koers bepalen, stoppen ze vaak te vroeg. ‘Om samen op te schalen moet je door een moeilijke periode, die altijd langer duurt en moeilijker is dan gedacht.’
Zijn antwoord op kortetermijndruk rust op drie pijlers: communicatie over gemaakte afspraken, vers kapitaal dat vertrouwen brengt en blijven investeren in R&D.
‘We hebben één bedrijf dat qua technologie in Europa nu marktleider is, Perpetual Next.’ Deze onderneming transformeert afvalstromen naar hoogwaardige biogrondstoffen. ‘Als iemand mij vraagt: hoe kan het dat Perpetual marktleider is? Omdat het de enige is die de laatste jaren tientallen miljoenen in R&D gestoken heeft en de rest van de industrie niet.’
Voor Van Rheenen is het helder: ‘Je kunt nu echt markt pakken doordat collega’s moeite hebben met hun modellen en nieuwe plannen overboord gooien. Als je dat goed in beeld brengt, je markt goed kent en sterk blijft investeren in innovatie, pak je ineens de markt.’
De juiste partners
De ervaring heeft hem geleerd dat partnerselectie cruciaal is. ‘Ik heb nog nooit iets gedaan dat meeviel aan het begin. Zorg daarom dat je mensen vindt die het net als jij vooral interessant vinden om die markt te veranderen. Dan is er een diepe motivatie. Mensen die zeggen: ‘Nou, we gaan misschien niet heel snel rijk worden, maar we gaan het wel proberen. We gaan dit wel afmaken.’ Te financieel gedreven mensen aan boord, dat is gevaarlijk in dat soort fases.’
Van Rheenen werkt vooral met familiekapitaal. ‘Veel van onze aandeelhouders zijn familiefondsen. Die begrijpen en herkennen dat: waarde bouw je niet in drie jaar op.’
Het onderscheid tussen een moeilijke fase en een doodlopende weg is cruciaal. Bij de voorloper van Perpetual betekende dat: twee keer de horizon vijf jaar opschuiven, maar blijven investeren omdat de kernoplossing overeind bleef.
Toch is het niet altijd een kwestie van volhouden. ‘Soms moet je accepteren dat jouw geloof is ingehaald door iemand die met iets beters is gekomen. Dan moet je daarvoor gaan klappen. En zelf snel door een rouwproces, op een kistje gaan staan en zeggen: dames en heren, we stoppen ermee.’
De paradox van koersvastheid
Van Rheenen geeft aan dat hij obsessief anticipeert, voortdurend vooruitkijkt en altijd risico’s signaleert. Die eigenschap zorgt voor een paradox: constante discussie op de korte termijn, maar ijzeren zekerheid over de lange koers.
Die zekerheid ontstaat door rigoureus onderscheid te maken tussen wat je wil bereiken en de manier waarop je dat wil doen, volgens Van Rheenen. ‘Oké, wij willen het verspillen van organisch afval tegengaan en daar het meest hoogwaardige product van maken, daar hoef je niet aan te twijfelen, dat kun je vasthouden.’ Wat wél kan veranderen is welke technologie daarvoor wordt ingezet en wie de eindgebruiker is. ‘Iets wat wij vandaag duurzaam vinden, daarvan kunnen we over vijf jaar zeggen: dat kan beter.’
Ook bij de pretparkactiviteiten in Oost-Europa worstelt hij met deze afweging. Lokaal plezier creëren staat vast, maar er zijn aspecten van die industrie waarvan hij denkt: dat kan wel duurzamer. Je staat voor keuzes ‘waarvan ik als vader van kleine kinderen denk: dat wil ik niet.’
‘We willen fysieke beleving, wind in je haar en water in je gezicht, samen met je familie. Als het te veel richting digitale gamification gaat, dan heb je daar wel discussie over, want soms zijn dat wel de producten die qua verkoop heel goed draaien, juist op de dopamine van die koters.’
De nieuwe generatie als onmisbare schakel tussen lef en netwerk
De impactinvesteerder ziet voor bedrijven een unieke kans in de twintigers en dertigers van nu. ‘De generatie met jonge kinderen maakt zich echt zorgen. Hoe moet dit over 25 of 50 jaar?’
Die urgentie, gecombineerd met hun onbevangenheid, maakt hen tot de ideale motor voor verandering. ‘Jonge mensen hebben het avonturisme nog om zichzelf (net als ik) te overschatten en groots te denken’, observeert hij. ‘Wat deze generatie vaak wel mist, is een netwerk in de wereld van de grote industrieën.’
De oplossing? Directe samenwerking zonder tussenschakels. ‘Als die oudere generatie de jongere generatie kansen geeft, generaties peer-to-peer, dan komt het goed. Maar als je weer financiële instituten met een kortetermijnblik ertussen zet, dan komt het niet goed.’
Voor ondernemersfamilies ziet hij een cruciale rol weggelegd: ‘Er is een enorme kans voor mensen die hun carrière achter zich hebben om veel impact te maken door hun netwerk in te zetten. Even ophouden over stoppen met werken en golfen.’
Zijn boodschap aan de generaties aan beide kanten: ‘Er tegenaan schoppen is goed, maar uiteindelijk moet je ze overtuigen en voor je karretje spannen. Dat zie ik nu gebeuren.’
Dit artikel wordt u aangeboden door
Momentum Global Ventures
Al twintig jaar investeert Momentum met eigen kapitaal en een direct co-investeringsmodel. Geen fondsen, geen fees – wel volledig gelijkgericht met ruim 800 co-investeerders.
In vijf jaar committeerde Momentum bijna €500 miljoen en realiseerde circa €300 miljoen rendement.
Ze investeren in ondernemingen met bewezen technologie, robuuste marges en internationale groeikansen: van biogrondstoffen en nanomaterialen tot cleantech en leisure.
Met lange termijn visie bouwt Momentum aan bedrijven die generaties overstijgen.
Meer informatie
