De idioot strakke deadline is gehaald, jij en je team zijn uitgeput van dat project, maar het is gelukt. Nu is het tijd voor die welverdiende vakantie. De koffers zijn gepakt, de laatste inkopen zijn gedaan, je paspoort heb je bij de hand. Tijd om te vertrekken. En ja hoor, je voelt het al opkomen. Je voelt je hondsberoerd. Opnieuw. Waarom word je altijd ziek vlak voor je vakantie?
Omdat je brein zo werkt, is de eenvoudige verklaring. Je hersenen richten zich in periodes van stress op wat belangrijk is. Dat prioriteiten stellen, betekent dat er minder aandacht is voor je immuunsysteem en je herstel. Die worden op een lager pitje gezet.
Signalen over eventuele gezondheidsproblemen die zich ontwikkelen, worden niet als urgent beschouwd. Je brein is met andere dringende zaken bezig. Wanneer de druk afneemt, kom je tot rust, en draait je brein aan andere knoppen.
Dit is de hack
Alles waar je brein eerder geen tijd of aandacht voor had, wordt dan alsnog aangepakt. Je was dus eigenlijk al ziek of ziek aan het worden, alleen komt dat nu pas aan de oppervlakte. Is dat even balen.
Wil je je vakantie niet langer ziek in bed beginnen? Zorg dan voor je vertrekt toch voor korte momenten op je werk om even tot rust te komen. Let in die pauzes bewust op mogelijke signalen van virusjes of andere narigheid en reageer er dan ook meteen op.
Dit is een van de hacks in het net verschenen The Brain Instruction Manual for Leaders van Bruna De Palo. Een leiderschapsstrateeg die zich baseert op de neurowetenschap. Ze is zich na het coachen van meer dan 300 leiders – en dit tien jaar lang bij Fortune500 bedrijven – af gaan vragen waarom ze steeds dezelfde fouten blijven maken.
Zelfs de slimmeriken die leiderschapstrainingen volgen en managementboeken lezen, ziet ze onder druk terugvallen in hun oude gewoontes. Ze worden onzeker en durven geen knopen door te hakken, ze reageren te emotioneel of ze sluiten zich volledig af.
Je persoonlijke cfo
Je kunt wel technieken leren, schrijft de Italiaanse die in Londen is gevestigd, maar die zijn nutteloos zolang je niet weet hoe het brein werkt. ‘Alsof je een vliegtuig probeert te besturen door de knoppen uit je hoofd te leren. Maar zodra er turbulentie optreedt, ben je verloren.’
Ze legt op een eenvoudige manier uit hoe die machine in je hoofd werkt. De belangrijkste taak van dat brein is je in leven houden. Dat doet het door de energie in je lichaam naar de juiste plekken te brengen. Naar je darmen na het eten en naar je immuunsysteem wanneer je op het punt staat om aan je vakantie te beginnen.
Om die energie goed te regelen en te verdelen, voorspelt je brein constant wat je nodig zal hebben. De Palo noemt je brein je persoonlijke cfo: het managet het budget voor je lichaam, voorspelt behoeften en verschuift energie waar nodig. Dat gaat ook wel eens mis. Zoals bij een onverwachte meeting met je baas.
De cfo in je hoofd verwacht een moeilijk gesprek en slecht nieuws. Je raakt gespannen, je maag keert bijna om, je repeteert op de gang al je verdediging. Maar je baas feliciteert je tijdens die vergadering juist met dat geslaagde project.
Oeps, foutje, de cfo switcht meteen, en jij voelt je direct opgelucht. Je brein heeft sowieso de voorkeur om te reageren op dreiging, geeft De Palo aan, signalen van onveiligheid worden eerder opgepikt en blijven langer hangen.
Lees ook: Stop met functioneringsgesprekken vlak voor de vakantie
Van dreiging naar optimaal
Zij vindt spanning, een defensieve houding, uitstelgedrag, weerstand tegen verandering en te emotioneel reageren geen zwakte of een gebrek aan competentie. Dit zijn juist signalen dat je hersenen ‘precies doen waarvoor ze zijn ontworpen: energie beheren om je in leven te houden’.
Voor De Palo gaat goed leiderschap dus niet over het controleren van gedrag van jezelf of van de anderen. Wel over het creëren van omstandigheden waarin de hersenen minder energie hoeven te besteden aan zelfbescherming. Zo kan er meer energie naar denken, leren en samenwerken worden gestuurd. Voor het beste resultaat zet je de ‘dreigstand’ om naar de ‘optimale stand’.
Hoe je dat doet, wordt uitgebreid in het boek uitgelegd. Met onder meer een aanpak voor succesvol veranderen, werken met verschillende generaties, het managen van stress, moeilijke gesprekken en overnames. Hoe het werkt blijkt ook uit de praktijkvoorbeelden die ze geeft. En daar pikken we er voor MT/Sprout een paar van mee.
Wortel voorhouden werkt niet
Zoals de gedaantewisseling bij de net aangenomen belofte Paul. Tijdens de sollicitatiegesprekken is hij gemotiveerd, proactief en empathisch, kortom een superster. Maar in jouw team zakt hij in, hij neemt geen initiatief meer, werkt niet goed samen, en zijn prestaties maken een duik. Wat doe je?
Beloof je hem een promotie of een bonus? Niet doen, schrijft De Palo. Er is een andere reden waarom Paul niet langer betrokken lijkt. Eentje waar hij zelf misschien niet eens van bewust is. Zijn hersenen staan in de dreigstand. Het heeft dus geen zin om hem een wortel voor te houden, want hij voelt zich niet veilig.
Kijk dus naar signalen die wijzen op die onveiligheid: is hij stiller dan anders, minder flexibel, trekt hij zich terug, ontwijkt hij beslissingen? Stel jezelf de vraag wat zijn brein als onveilig kan ervaren. En hoe krijg je dat brein weer terug in de optimale stand?
De kosten van een uitbarsting
Bij Paul wordt dat in twee weken gefikst. Zijn manager stopt met hem te corrigeren waar de collega’s bij zijn. Ze geeft wekelijks aan wat de prioriteit is van de projecten waar hij aan werkt. Hij krijgt meer uitleg over hoe de taken worden verdeeld. Ook het micromanagen is van de baan. Paul krijgt erkenning voor zijn werk en wordt ook meer betrokken voor advies. Zijn brein switcht naar optimaal. De superster is weer terug.
Bobby is een founder die weleens ontploft. Hij gelooft ook dat zijn emotionele uitbarstingen bij hem horen, dat ze bijdragen aan zijn succes. En ja, zo krijgt hij wel resultaten, maar hij realiseert zich niet wat de kosten daarvan zijn, geeft De Palo aan. Hij maakt de klik wanneer zijn cmo eerlijk vertelt wat zijn uitbarsting over de presentatie voor een klant bij haar losmaakt.
De cfo in haar hoofd schiet in de dreigstand. Haar hartslag gaat omhoog, ze kan zich niet meer concentreren, laat staan creatief nadenken. Het duurt twee uur voor ze uit die dreigstand komt. Twee uur weggegooid. Bobby realiseert zich dat hij eigenlijk hetzelfde meemaakt na zo’n explosie. Ook bij hem worden focus, helder en strategisch denken tijdelijk uitgeschakeld. Dat is al vier uur die verdwijnt. De founder blijft sindsdien een stuk kalmer.
Lees ook: Je brein saboteert je leiderschap – zo stop je dat
Verkeerde focus in gesprekken
Manager Amanda bereidt zich voor op een gesprek met Joe. Ze is ervan overtuigd dat hij informatie voor haar achterhoudt. Hij geeft haar slechts gedeeltelijke updates over hoe het ervoor staat. Als er iets misloopt, dan komt hij daar pas mee voor de dag wanneer het eigenlijk al te laat is. Voor haar lijkt dit op regelrechte sabotage.
De meeste leiders denken dat ze in zo’n gesprek ervoor moeten zorgen dat de boodschap overkomt. Daarmee focussen ze volgens De Palo op het verkeerde. De echte uitdaging is het voorkomen van de dreigstand bij de ander. Pas wanneer het brein van je gesprekspartner het gesprek niet als bedreigend ziet, zal je boodschap landen.
Amanda begint het gesprek dus niet met de vraag waarom Joe niet langer open en transparant is. Ze vraagt of hij kan uitleggen hoe hij beslist om wel of niet te vertellen over de problemen die hij tegenkomt.
Dan blijkt dat haar voorganger tegen Joe heeft gezegd dat mensen die vaak problemen aankaarten sneller worden ontslagen. Wat sabotage lijkt, blijkt dus zelfbescherming. Daardoor ontstaat een heel ander gesprek.
Autoritaire leiders slurpen energie
De ceo van een mkb is opgeleid in de corporate wereld. Leiderschap betekent voor Chris de richting aangeven, het tempo bepalen en druk zetten, command & control. Dan volgen mensen wel. Toch heeft Chris het gevoel dat hij zijn mensen constant moet aanjagen, duwen zelfs.
Het probleem is dat niemand hardop klaagt of openlijk de confrontatie met hem aangaat. De weerstand is subtieler, met stilte, beleefde afstand, traagheid om op één lijn te komen. Dat kost veel energie, aan beide kanten.
Met autoritair leiderschap kun je resultaten behalen, maar wat het doet is vooral energie onttrekken, legt De Palo uit. Leiderschap waarmee je inspeelt op hoe breinen werken vult energie juist aan en daardoor blijven de resultaten zich duurzaam opstapelen.
Chris gaat op onderzoek uit bij de cfo in zijn hoofd. Die staat in de dreigstand, en datzelfde geldt voor zijn team. Hij neemt om het tij te keren een paar stappen. Zo stopt hij op vergaderingen met alle problemen binnen de vijf minuten zelf op te lossen. Sterker nog, hij neemt als laatste het woord. Zijn team krijgt voortaan alle ruimte. En die nemen ze ook in. De spanning vermindert en zijn team wordt effectiever. Een win-win voor iedereen.
Lees ook: Peter Langhout wil de reisbranche opschudden met een AI-reisfabriek
