Terwijl de meeste ceo’s hun dag beginnen met e-mails en vergaderingen, duikt Gabe Newell het heldere water in. De 62-jarige miljardair woont al jaren op zijn superjacht, werkt vanaf de oceaan en heeft zijn kantoorleven definitief achter zich gelaten. ‘Ik sta op, ik ga werken, ik ga duiken en dan werk ik nog wat’, vertelde hij over zijn dagelijkse routine in een recent interview.
Newell is ceo en medeoprichter van het softwarebedrijf Valve Corporation, bekend van onder meer het spel Half-Life en het gameplatform Steam. Zakenblad Forbes schat zijn vermogen op 9,5 miljard dollar, goed voor plek 325 op de lijst van rijkste personen op aarde.
Nu maakt Newell een opvallende zet: hij koopt Oceanco, de Nederlandse bouwer van de duurste jachten ter wereld. Het bedrijf uit Alblasserdam is in 1987 opgericht en specialiseert zich in de bouw van luxeschepen tussen de 80 en 120 meter.
Voor buitenstaanders lijkt het een grillige investering van een excentrieke miljardair. Maar wie Newells carrière bekijkt, ziet een patroon: hij identificeert problemen die anderen over het hoofd zien, bouwt daar revolutionaire oplossingen voor. De markt kopiëren laat hij aan anderen over.
Van Harvard-dropout tot game-revolutionair
De carrière van Gabe Newell begon met een impulsieve beslissing tijdens zijn studietijd aan Harvard. In 1983 bezocht de 20-jarige student zijn broer Dan, die net was begonnen bij Microsoft – destijds nog een kleine softwaremaker in de voorsteden van Seattle. Toen Steve Ballmer – de latere ceo – hem zag rondhangen op kantoor, zei hij geïrriteerd: ‘Als je hier toch bent, waarom doe je dan niet iets nuttigs?’
Die opmerking veranderde Newells leven. Hij liet Harvard voor wat het was en werd Microsofts 271ste werknemer. Dertien jaar lang werkte hij aan de eerste drie versies van Windows. Nadat het bedrijf van Bill Gates in 1986 naar de beurs ging, werd Newell dankzij aandelenopties een van de zogeheten ‘Microsoft-miljonairs’.
In 1995 ontdekte Newell iets opmerkelijks tijdens marktonderzoek. Hij analyseerde welke software op computers stond en zag dat Doom, de baanbrekende game van id Software, op meer computers geïnstalleerd stond dan Windows 95, het besturingssysteem waar hij zelf aan had gewerkt. Dat was voor hem een eyeopener, zei hij later tegen Bloomberg. ‘Microsoft stelde verkoopteams van 500 mensen aan en dit hele bedrijf had maar 12 medewerkers, maar had wel de meest verspreide software ter wereld gemaakt. Ze distribueerden niet eens via winkels, maar via bulletinboards en andere pre-internet kanalen.’
Newell zag de toekomst van entertainment voor zich, waarbij games niet langer een bijzaak waren. Op 24 augustus 1996 – dezelfde dag dat hij trouwde – richtte hij samen met Microsoft-collega Mike Harrington Valve op, gefinancierd met hun Microsoft-winsten.
Half-Life en de geboorte van Steam
Hun eerste spel, Half-Life, werd in 1998 een hit die de gamewereld veranderde. Maar Newell zag een groter probleem: gameupdates waren een nachtmerrie. Spelers hadden verschillende versies, servers werkten niet samen en piraterij tierde welig. Zijn oplossing heette Steam: een platform waar spelers games konden kopen, downloaden en automatisch updaten.
Toen Steam in 2003 lanceerde, haatten gamers het. Het platform was traag, buggy en vereiste een internetverbinding – nog niet vanzelfsprekend in die tijd. Spelers wilden geen extra software en klaagden over de digitale controle. Forums stonden vol boze reacties.
Maar Newell hield vol. In 2004 nam hij een riskante beslissing: Half-Life 2, een van de meest verwachte games ooit, zou alleen via Steam werken. Geen fysieke verkoop, geen alternatieven. Gamers protesteerden en dreigden met boycots, maar hun verlangen naar het spel won. Miljoenen installeerden Steam om Half-Life 2 te kunnen spelen.
Die controversiële zet werd de basis voor Valve’s huidige succes. Steam controleert nu 75 procent van de digitale gameverkoop op pc in de VS, met een jaaromzet van meer dan 10 miljard dollar. Valve steekt 30 procent van elke verkoop in eigen zak – een model dat Apple en Google later kopieerden voor hun appstores.
‘Piraterij is geen prijsprobleem, maar een serviceprobleem’, verklaarde Newell tegenover de studentenkrant van Cambridge University. ‘Maak je dienst beter dan wat piraten aanbieden.’ Die filosofie werkte: zelfs in Rusland, waar piraterij wijdverspreid was, werd Steam populair door het gemak en de betrouwbaarheid te bieden die illegale alternatieven niet konden evenaren.
Creativiteit zonder kaders
Newell heeft een eigen kijk op ondernemen. Bij Valve bestaan geen functietitels, geen hiërarchie en geen bazen – hij beschouwt zichzelf ook niet als de baas. Werknemers kiezen zelf hun projecten en rollen letterlijk hun bureaus op wieltjes naar collega’s die ze interessant vinden. Het klinkt chaotisch, maar volgens Newell is het de enige manier om in een snel veranderende industrie relevant te blijven.
‘Specialisatie in gaming is de vijand van de toekomst’, stelde Newell in een interview met The Washington Post. ‘Als je goed bent in de ene generatie games, ben je waarschijnlijk nutteloos in de volgende.’ Wat vandaag geavanceerde 3D-graphics zijn, kan morgen achterhaald zijn door virtual reality of AI. Daarom vermijdt hij vaste structuren die creativiteit kunnen doden en werknemers opsluiten in verouderde rollen.
Deze onconventionele filosofie werkt, omdat Valve zich geen zorgen hoeft te maken over kwartaalcijfers of boze aandeelhouders. Het bedrijf is volledig in private handen, met Newell als meerderheidsaandeelhouder die naar schatting 50,1 procent bezit. Dat geeft hem de luxe om jaren te investeren in experimenten zonder directe winst – een privilege dat beursgenoteerde concurrenten zoals Electronic Arts of Activision missen.
En Newell blijft zijn horizon verleggen, vaak op onverwachte manieren. Valve bouwde vr-headsets zoals de Index en ontwikkelde draagbare gameconsoles. Newell experimenteert zelfs met hersenimplantaten via zijn bedrijf Starfish Neuroscience. Dat zal leiden tot game-ervaringen die veel beter zijn dan wat een speler kan krijgen via hun ‘randapparatuur van vlees’ – oftewel hun ogen en oren – zoals hij met zijn karakteristieke droge humor zei over de interactie tussen mens en computer.
Die experimenten leveren echter niet altijd iets op. Steam Machine, Valve’s ambitieuze poging om de woonkamer te veroveren met een op Linux gebaseerde gameconsole, flopte spectaculair met slechts enkele honderdduizenden verkochte exemplaren. Maar successen zoals de Steam Deck – een draagbare pc die Steam-games overal speelbaar maakt – bewijzen dat hardware wel degelijk past in Newells bredere ecosysteemstrategie: elk apparaat dat meer mensen naar Steam brengt, versterkt uiteindelijk zijn dominante positie in pc-gaming.
Gabe Newell, de anti-ceo
Zo groot als het succes van Valve is, zo terughoudend is Newell zelf. In een tijd waarin tech-ceo’s zich gedragen als rocksterren en elk product met veel bombarie lanceren, blijft hij opvallend bescheiden. Hij verschijnt zelden op grote conferenties, geeft spaarzaam interviews en vermijdt de spotlights die collega’s zoals Elon Musk of Mark Zuckerberg wel opzoeken. In plaats van zichzelf te promoten, laat hij zijn producten voor zich spreken.
Binnen de gamegemeenschap is hij echter een cultfiguur, bekend als ‘Gaben’ – een bijnaam die ontstond uit zijn oude e-mailadres bij Valve. Fans maken memes over hem, vooral over de beruchte ‘Valve Time’ – de neiging van zijn bedrijf om projecten jaren te laten duren. Het is een running gag geworden dat Valve kennelijk niet tot drie kan tellen, verwijzend naar het uitblijven van derde delen in populaire reeksen.
Half-Life 3, de langverwachte vervolg op zijn meest iconische game uit 2004, is daarvan het ultieme en pijnlijkste symbool. Fans smeken er al twintig jaar om, maar Newell weigert pertinent een opvolger te maken ‘alleen om een verhaal af te maken’. Hij vindt dat games een technologische sprong voorwaarts moeten betekenen, niet gewoon meer van hetzelfde.
Overname van Oceanco
Gabe Newell mag dan een van de rijkste Amerikanen zijn, zijn recente overname van Oceanco lijkt niet alleen voort te komen uit persoonlijke luxe. De Nederlandse jachtenbouwer is al jaren leverancier van superjachten aan de wereldwijde elite, onder wie Amazon-oprichter Jeff Bezos en Newell zelf. Zijn 91 meter lange jacht Draak, waarop hij sinds de coronapandemie woont en werkt, werd er gebouwd. Naar verluidt is ook het 111 meter lange jacht dat later dit jaar wordt opgeleverd voor hem bestemd.
Met de overname haalt Newell niet alleen een bouwer van luxe vaartuigen in huis, maar ook een bedrijf dat bekendstaat om zijn technische innovatie, maatwerk en duurzame ambities. Oceanco maakt naast jachten ook onderzoeksschepen – daarin is Newell via zijn mariene onderzoeksorganisatie Inkfish al langer actief. Inkfish beschikt onder meer over duikboten die tot de diepste delen van de oceaan kunnen reiken, waaronder de Challenger Deep in de Marianentrog.
De koop past bij een bredere strategie: meer controle over zijn directe werkomgeving, meer invloed op innovatie en onderzoek op zee. Voor Newell lijken technologie, onderzoek en ondernemerschap zich steeds meer richting het water te verplaatsen. De oceaan is niet alleen zijn woonplaats, maar ook een ruimte voor experiment en toekomstvisie.
Of er in Alblasserdam veel zal veranderen onder de nieuwe eigenaar? Nee, meldt Oceanco in een verklaring. ‘Gabe heeft zijn leven gewijd aan het bouwen van bedrijven die niet het gebaande pad volgen. Diezelfde spirit trekt hem nu naar Oceanco. Zijn eerste besluit? Laat het team met rust. Oceanco heeft een visie, integriteit en een bedrijfscultuur die gewoon werkt. Gabe wil het niet repareren – hij wil het versterken.’
Lees ook: Waarom vooral miljardairs financiële therapie nodig hebben: ‘Wij dragen de kosten van hun problemen’
