Sommigen noemen het een mentale kater, anderen omschrijven het als mist of gezoem. Waar gaat dit over? AI brain fry: de mentale overbelasting van het werken met AI-agents. Daardoor hebben werknemers meer moeite met focussen, met beslissingen nemen en maken ze meer fouten.
Bovendien krijgen ze er hoofdpijn van. Het is soms zo erg dat ze letterlijk van hun computer moeten weglopen om hun brein te resetten. Nee, dit is geen vroege 1-april grap. Een groep experts van Boston Consulting Group en de University of California hebben wel degelijk onderzoek naar dit fenomeen verricht. Dat is net gepubliceerd in Harvard Business Review.
Uit het nieuwe onderzoek bij een kleine 1500 Amerikaanse werknemers blijkt dat het probleem van ‘kokende hersenen’ wel degelijk bestaat, en bovendien groeiende is. Maar liefst 14 procent zegt nu al ja op de vraag of ze wel eens mentaal oververmoeid zijn geraakt door het intensieve gebruik van AI.
Gewoon niet bij te houden
De experts zien die AI-breinoverbelasting nog het meest ontstaan bij werknemers die verschillende AI-agents aansturen en zo in een veel hoger tempo werken. Die agents leveren zo snel resultaat dat het niet meer bij te houden is voor het cognitieve deel van ons brein.
Lees ook: AI-godfather gelooft niet in chatbots als Claude en ChatGPT: ‘Niet eens slimmer dan een kat’
Mensen raken niet uitgeput van het werk, maar van het managen van al die AI-agents. Ze raken met al dat switchen tussen die tools en het checken van hun resultaten gewoon de draad kwijt. Ons brein is daar ook niet voor uitgerust. Dat is nog altijd gericht op het speuren naar sabeltandtijgers in de bosjes.
Een van de deelnemers aan het onderzoek omschrijft de mentale ruis zo: ‘Alsof ik twaalf browsertabs in mijn hoofd open heb staan, die allemaal om aandacht strijden. Ik betrapt mezelf erop dat ik dezelfde dingen opnieuw lees, veel meer aan mijn eigen conclusies twijfel en bizar ongeduldig wordt.’ Deze engineer beseft ook dat hij ‘harder werkt aan het beheren van de tools dan aan het daadwerkelijk oplossen van het probleem.’
Lees ook: AI zorgt voor extra werk, niet voor minder werk
Meer tools: minder productief
Wat nog het vermoeiendste is voor het menselijk brein is het overzicht op die AI-tools. Daarmee wordt bedoeld het direct monitoren of controleren wat die tools doen. Intensief toezicht kost 14 procent meer cognitieve belasting, levert 12 procent meer mentale vermoeidheid op en 19 procent meer informatie overload.
Werkgevers pushen mensen ondertussen om steeds meer van deze technologie gebruik te maken. Volgens Salesforce gebruiken Nederlandse organisaties gemiddeld twaalf AI-agents. Dat zal binnen twee jaar met meer dan de helft toenemen, verwacht de Amerikaanse techgigant. De onderzoekers in HBR hebben echter ‘een fascinerende relatie’ gevonden tussen het aantal AI-tools en productiviteit.
Bij één of twee AI-tools neemt de productiviteit nog toe. Vanaf drie tools valt er al minder stijging te zien. Worden het er nog meer, dan is er zelfs een dip te zien. ‘Multitasking staat al langer bekend als onproductief, en toch trappen we er steeds weer in’, schrijven de experts.
Marketeers hebben er meest last van
Het werken met AI-tools verhoogt de werkdruk. Werknemers geven aan overweldigd te worden door de hoeveelheid informatie die dankzij die AI-tools moet worden verwerkt. Ze moeten in dezelfde hoeveelheid tijd dus op meer resultaten en tools letten. ‘Eigenlijk is het logisch dat hun cognitieve belasting toeneemt en dus ook hun mentale uitputting.’
Bij welke sectoren komen door AI gekookte hersenen het meeste voor? Marketing staat met stip op 1 met 26 procent. Daarna hr (19 procent), operations, engineering, finance en it. Onderaan de ladder staat de juridische sector.
De experts waarschuwen dat dit fenomeen over meer gaat dan het ongemak voor werknemers. Het heeft wel degelijk effect op de business. Wie zijn of haar brein uitput met intensief AI-werk heeft minder kracht over voor kwalitatieve beslissingen.
Lees ook: Wat is de prijs die we betalen voor gratis AI-assistenten?
Kwart wil al vertrekken
Van de ondervraagden die aangeven te lijden aan AI brain fry ervaart 33 procent meer beslissingsvermoeidheid. Ze geven ook aan meer grote en kleine fouten te maken, ze scoren daarin respectievelijk 11 en 39 procent hoger dan de mensen die geen last hebben van dit fenomeen. Reken dat maar eens om in centen, dat kost bedrijven miljoenen.
En de AI-revolutie staat eigenlijk nog maar aan het begin. Wie nu intensief met AI-tools werkt, behoort tot de voorlopers. Dat zijn de talenten die bedrijven graag behouden, merken de experts op. Maar juist vanwege dat AI-werk denkt een kwart er serieus over na om te vertrekken. Bij degenen die last hebben van mentale AI-vermoeidheid loopt dat al op naar 34 procent.
Wat kunnen leiders doen? Duidelijkheid verschaffen over de AI-strategie, mensen hierin opleiden en vragen over AI eerlijk beantwoorden. Wat betekent de winst in productiviteit voor de werkdruk bijvoorbeeld? Wanneer werknemers het gevoel krijgen dat er daardoor meer werk van ze wordt verwacht, schieten de scores van AI-breinvermoeidheid met 12 procent omhoog.
Processen stammen uit AI-loze tijden
Het overzicht op AI-tools kan ook niet zomaar worden toegevoegd aan de al bestaande taken van werknemers. Op het managen van AI-agents zouden limieten moeten worden gezet. Organisaties die erin slagen om AI-tools in evenwicht te brengen met de balans tussen werk en privé scoren beter. Daar zien de onderzoekers 28 procent lagere scores in mentale vermoeidheid.
De huidige uitdaging voor organisaties is niet de adoptie van AI. Het zijn de werkprocessen die gebouwd zijn in een wereld zonder AI, schrijft McKinsey op basis van het recente onderzoek Agents, robot, and us: Skill partnerships in the age of AI. Aan een bestaande situatie AI-agents of andere tools toevoegen levert ‘op zijn best marginale verbeteringen op’.
AI is een katalysator om na te denken over hoe het werk wordt gedaan, hoe vaardigheden worden ingezet, hoe rollen worden gedefinieerd. ‘De echte productiviteitswinst komt voort uit het herzien van workflows, zodat mensen, medewerkers en robots elk doen waar ze het beste in zijn om het werk gedaan te krijgen.’
Het compleet opnieuw inrichten van werk, daar moeten werkgevers nu wel gas op gaan geven. Want tegen 2030 zal de helft van alle interacties tussen werknemers plaatsvinden via een AI-agent.
Lees ook: Jetten-I laat zich leiden door AI-enthousiastelingen en dat is een risico
