AI kost banken geen banen, het levert de komende jaren juist banen op. Was getekend: de banken zelf. Uit een enquête van Bloomberg onder bestuurders van 57 grote banken, waarvan 26 Europees, blijkt dat de opkomst van AI de komende jaren naar verwachting leidt tot een toename van het aantal banen in de Europese bankensector. Per saldo gaat het om een stijging van gemiddeld 4 procent.
Dat is opvallend, gezien de stroom berichten over ontslagrondes bij banken van de afgelopen tijd. ING Nederland en ASN Bank schrappen bijna 1.000 banen, bij Triodos verdwijnen er 250 tot 270. De grootste ingreep vindt plaats bij ABN Amro, waar tot en met 2028 5.200 voltijdbanen verdwijnen, 20 procent van het totale personeelsbestand.
In de rest van Europa is dezelfde ontwikkeling te zien. Het Franse Societe Generale schrapt 1.800 banen en de Deutsche Bank 2.000. Dat is nog klein bier vergeleken met de plannen van UBS in Zwitserland en HSBC in het Verenigd Koninkrijk, die respectievelijk 10.000 en 20.000 banen willen schrappen. Bij UBS verdwenen eerder al 5.000 banen.
Compensatie van baanverlies
Allemaal zeggen ze hetzelfde. De bedrijfsvoering moet eenvoudiger en efficiënter. Europese banken staan volgens analisten onder zware druk om de kosten te verlagen en het rendement op het eigen vermogen te verhogen. Kunstmatige intelligentie moet uitkomst bieden. Voor de meeste Europese banken (88 procent) staat AI in de top drie van strategische prioriteiten, blijkt uit het Bloomberg-onderzoek.
Dat verklaart de verwachte banengroei, stellen analisten Tomasz Noetzel en Maryana Black. Banken bevinden zich in de overgang van pilots naar volledige integratie en daarvoor hebben ze op korte termijn juist meer personeel nodig. Technisch personeel, zoals ingenieurs en datawetenschappers. Vooralsnog compenseert die nieuwe aanwas het verlies van de tienduizenden banen op andere afdelingen.
Lees ook: AI speelt (nog) geen rol in reorganisatiegolf die BV Nederland treft
Mensen met ‘routinematige operationele functies’ zijn volgens Noetzel en Black het meest kwetsbaar; die banen zijn het meest procesmatig en daardoor het makkelijkst te automatiseren. Met stip op nummer een staan banen bij callcenters en klantenservice. Gevolgd door zogeheten middle office-functies, de afdeling die zich richt op controle, compliance en risicobeheer (zie kader).
Maximaal op rood
Welke banen kan AI bij de bank straks overnemen? Veel meer dan alleen de functies bij de klantenservice, mid- en backoffice waarover het nu meestal gaat, waarschuwt techdeskundige en futurist Aragorn Meulendijks. Hij stelt dat de invloed van AI op het bankwerk veel verder reikt. ‘Andrey Karpathy, een van de meest vooraanstaande AI-onderzoekers ter wereld, heeft in zijn vrije tijd een tool gemaakt die duidelijk maakt in hoeverre banen nu al door AI uitgevoerd kunnen worden. Er is ook een Nederlandse versie, gemaakt door techconsultant Daniël Siahaya. Daar zie je dat eigenlijk alle banen bij een bank – bankiers, executives, accountants, financieel specialisten – maximaal rood uitslaan.’
AI kan zoveel taken op zich nemen dat ABN Amro de dienstverlening ook met een vijfde minder personeel op peil kan houden, denkt ook ceo Marguerite Bérard. Als voorbeeld wijst de bank op chatbot Anna, die momenteel al 140.000 klantgesprekken per maand afhandelt.
Stilte voor de storm
ING tekent daarbij aan dat AI de service niet alleen op peil houdt, maar ook verbetert. Neem de inzet van AI-agents bij hypotheekaanvragen, zegt Marco Li Mandri, hoofd analytics strategy bij ING, tegen ComputerWeekly. Die kunnen veel sneller informatie uit verschillende documenten halen en controles uitvoeren dan mensen, wat de tijd die nodig is om een hypotheek goed te keuren aanzienlijk verkort. ‘Het zal de mens niet vervangen. Het is alsof medewerkers een mini-team krijgen.’
In plaats van massale ontslagen krijgt de bankensector op korte termijn te maken met een herverdeling van werk. Maar dat is stilte voor de storm, zegt techdeskundige en futurist Aragorn Meulendijks. ‘Anthropic heeft zojuist aangekondigd zijn nieuwste model niet vrij te geven, omdat ze bang zijn dat het wereldwijd tot problemen kan leiden. Het is zo krachtig dat het zou kunnen inbreken bij banken en het financiële stelsel beschadigen.’
Lees ook: 5 AI-risico’s die bedrijven echt onderschatten
De dreiging is zo groot dat de Amerikaanse minister van Financiën, Scott Bessent, bestuurders van grote banken als JPMorgan Chase, Goldman Sachs en Citigroup en de Federal Reserve-voorzitter Jerome Powell bijeenriep voor crisisoverleg. Dat is de huidige realiteit, zegt Meulendijks. ‘We staan aan de vooravond van gigantische disruptie. En banken, en het type werk dat daar verricht wordt, staan in de frontlinie.’
210.000 banen op de tocht
Veel bankbestuurders onderschatten wat er op ze afkomt, is zijn ervaring. ‘Als ik word geboekt om ergens te spreken, krijg ik steevast het verzoek van executives om niet te praten over banenverlies. Terwijl we binnen een jaar beschikking hebben over AI-modellen die geheel zelfstandig de baan van een bankanalist kunnen uitvoeren. Van onderzoek en rapporteren tot het adviseren van en bellen met klanten. Dan is er maar één bank nodig die dat adopteert, en de race naar de bodem – dat wil zeggen: voor kostenbesparingen en winstvergroting – is begonnen.’
Volgens Citigroup is dat een reëel vooruitzicht. De Amerikaanse bank concludeert in een onderzoek dat AI waarschijnlijk meer banen gaat verdringen in de bankensector dan in welke andere bedrijfstak ook – waardoor de winsten van banken wereldwijd tegen 2028 met 9 procent kunnen groeien, tot ruim 2 biljoen euro.
Recent onderzoek van Morgan Stanley onder de 35 grootste Europese banken geeft inzicht in het aantal banen dat op de helling staat. Samen hebben zij meer dan 2,1 miljoen mensen in dienst. De zakenbank voorspelt tegen 2030 een personele krimp van ongeveer 10 procent, ofwel ruim 210.000 banen.
