‘Nog even en dan betreden we het gouden tijdperk van loodgieters, installateurs, lassers en dakwerkers.’ Dat zei de Amerikaanse presentator Mike Rowe onlangs tegen Fox Business. Rowe, bekend van het televisieprogramma Dirty Jobs, was daar om te praten over een onderzoek dat de gemoederen in Amerika de afgelopen week flink bezig heeft gehouden.
Microsoft presenteerde afgelopen juli een lijst met de 40 beroepen die het meest en het minst vatbaar zijn voor de AI-revolutie. Daarvoor werden 200.000 geanonimiseerde gesprekken geanalyseerd tussen gebruikers en Bing Copilot, de AI-assistent van de techgigant. Doel was om in kaart te brengen waarvoor mensen vooral hulp inschakelen, welke hulp ze van AI ontvingen en welke banen daaraan kunnen worden gekoppeld.
Die werden gerangschikt op basis van een ‘AI-toepassingsscore’. Dat betekent dat de banen het meest aansluiten bij wat kunstmatige intelligentie op dit moment kan.
Kenniswerk en communicatie
De uitkomst is niet verrassend. Gebruikers zoeken vooral hulp bij het verzamelen van informatie en het schrijven of vertalen van teksten – taken die AI sneller uitvoert dan de mens. De beroepen die het meest te maken krijgen met AI zijn dan ook te vinden in kenniswerk en communicatie.
Denk aan tolken en vertalers, historici, receptionisten, verkoop- en klantenservicemedewerkers, wiskundigen, redacteuren en pr-specialisten.
Dat wil niet zeggen dat banen in deze sector volledig door kunstmatige intelligentie overgenomen zullen worden, sussen de onderzoekers. Toch zijn de gevolgen op de arbeidsmarkt nu al te zien. In Nederland neemt de arbeidskrapte af, blijkt uit cijfers van het CBS. Na jaren waarin werkgevers nauwelijks personeel konden vinden, ligt het aantal werklozen (386.000) nu nog maar net boven het aantal openstaande vacatures (389.000).
Lees ook: Deze eigenschap mist op elk cv, maar is cruciaal voor het vinden van toptalent
Omgerekend zijn er nu voor elke werkloze in Nederland 101 vacatures, waar dat er in 2022 nog 142 waren. Die verschuiving wordt niet alleen door AI veroorzaakt: zo zoeken horecabedrijven nu veel minder personeel dan drie jaar geleden, vlak na de pandemie. Maar de invloed is ook niet te ontkennen. Alleen al in 2024 daalde het aantal vacatures in taal- en creatieve beroepen met bijna 30 procent, meldt het UWV. Dat zijn juist de branches met de hoogste AI-toepassingsscore.
Ook administratieve en ICT-beroepen scoren hoog. ‘De afgelopen vijftien jaar hebben we kinderen steeds gezegd dat ze moesten leren coderen’, aldus Rowe. ‘Nu blijkt dat AI juist programmeurs vervangt.’
‘Blue collar revenge’
Niet alleen programmeurs. Over vijf jaar hebben algoritmes en robots het meeste werk van de mens overgenomen, zo luidt de conclusie van het Future of Jobs Report van het World Economic Forum. Tegen 2030 is een derde van het werk volledig in handen van autonome machines en wordt nog eens een derde in samenwerking tussen mens en machine uitgevoerd. Slechts een derde blijft mensenwerk.
Op het gebied van automatisering is Nederland volgens het rapport koploper. Die voorsprong is deels uit nood ontstaan, vanwege de grote krapte op de arbeidsmarkt.
Lees ook: Nederland voorop met automatisering, bijscholing en diversiteit: ‘Krapte dwingt ons’
Welke banen blijven er dan over voor de mens? Het ouderwetse handwerk, blijkt uit het onderzoek van Microsoft. Banen waarbij fysieke arbeid komt kijken, machines moeten worden bediend en direct met anderen wordt samengewerkt. Denk aan verpleegkundigen, automonteurs, weg- en spoorwerkers, operators van energie- of watercentrales, schilders en schoonmakers. Kortom, alles wat je niet in een kantoor doet. De Amerikaanse nieuwssite Axios spreekt van een ‘blue collar revenge’.
Hoewel niet gezegd is dat die beroepen door de AI-revolutie niet zullen veranderen, blijven hun werkzaamheden relatief buiten schot. Om de doodsimpele reden, aldus Axios, dat je ‘ChatGPT niet om twee uur ‘s nachts kunt bellen als je toilet niet doorspoelt’.
