In Nederland worden jaarlijks meer dan 600 miljoen pakketjes bezorgd: enkele tientallen per persoon. Vaak komen die in grote kartonnen dozen met een heleboel lege ruimte. Is de doos leeg, dan wordt die platgestampt en bij het oud papier gegooid. Klaar om te worden gerecycled tot een nieuwe doos.
Dat voelt best duurzaam. Maar dat is het niet, zegt Lucas Hullegie, medeoprichter van startup Boxo. ‘In werkelijkheid kost het recyclen van papier en karton veel water, energie en chemicaliën, en er moeten altijd nieuwe houtvezels worden toegevoegd.’
Boxo, gefinancierd door onder meer Stichting Doen en de Rabo Foundation, biedt een alternatief: herbruikbare verzendverpakkingen. Wie een pakketje bij een webwinkel bestelt en voor een herbruikbare verpakking kiest, betaalt daar 3,95 euro statiegeld voor.
Dat bedrag krijg je terug als je de verpakking weer inlevert bij één van de inzamelpunten. Ze worden dan schoongemaakt en via bestaande logistieke infrastructuur teruggestuurd naar de webwinkels. Hullegie: ‘We bouwen het statiegeldsysteem voor bierkratten, maar dan voor verzendverpakkingen van webwinkels.’
Met dat concept won de startup afgelopen juni een Transition Award van duurzaamheidsplatform Change Inc., in de categorie Circulair.
Hoe is Boxo ontstaan?
‘Okke (de Jonge, red.) is ermee begonnen in 2020. Dankzij de coronalockdowns bestelden mensen ineens veel meer online. Al die pakketjes zorgden voor overvolle papiercontainers. De herbruikbare verpakkingen zijn daar een oplossing voor. Het systeem is geïnspireerd op het systeem voor bierkratjes. Dat werkt al decennialang heel goed.
Lees ook: Het begon met een vergeten iPhone, nu wil Brenger in heel Europa lege bestelbussen vullen
Ik werkte destijds bij Cycloon, een pakketbezorger per fiets. Okkes idee sprak me aan omdat het heel zichtbaar is. Iedereen bestelt weleens online, scheurt dan een doos kapot die eigenlijk nog helemaal goed is. Bovendien is de schaal gigantisch. Zelfs als je maar een paar procent van de markt voor verpakkingen hergebruikt, maak je al een grote positieve impact.’
Hoeveel consumenten kiezen voor een herbruikbare verpakking bij hun bestelling?
‘Gemiddeld zien we dat zo’n 15 à 20 procent van de consumenten die keuze maakt. Deels uit nieuwsgierigheid, maar ook omdat ze bewuster willen leven of uit ergernis over de volle papiercontainers. Gemeenten zijn ook erg blij met onze oplossing. Zij worden immers opgezadeld met steeds meer kartonafval.
De herbruikbare verpakking wordt bewust als keuze gepresenteerd. Op die manier kan niemand ertegen zijn. Voor webwinkels is het gewoon een extra service aan de klant.’
Waar staan jullie nu?
‘De afgelopen jaren hebben we flink gebouwd en getest. We hebben inmiddels verpakkingen in verschillende soorten en maten. Zelf hebben we bijvoorbeeld de Boxobag ontworpen, gemaakt van big bags die voorheen gebruikt werden in de fabrieken van FrieslandCampina. Daarnaast werken we hard aan een landelijk dekkend netwerk van inzamelpunten, bijvoorbeeld bij pakketpunten of bij lokale ondernemers. Ongeveer 50 procent van Nederland woont nu in de buurt van zo’n punt.
Het systeem wordt nu enkele honderden keer per week gebruikt. Maar we staan aan de vooravond van opschaling. Na de zomer gaat Decathlon bijvoorbeeld herbruikbare verpakkingen aanbieden in hun webshop voor thuislevering. Dat gaat veel groei opleveren.
De verwachting is dat we al zwarte cijfers kunnen schrijven met minder dan één procent marktaandeel; daar mikken we op voor 2030.’
Wat is jullie plan voor het opschalen? Zijn jullie ook al in gesprek met de Coolblues en Bols van deze wereld?
‘E-commerce is een competitieve markt waarin iedereen naar elkaar kijkt. Kijk naar Wehkamp, dat als één van de eerste grote webwinkels retourkosten invoerde; daarna durfden ook andere partijen dat aan. We zijn daarom eerst op zoek naar koplopers die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan, zoals Decathlon. Dat kan anderen inspireren.
Daarnaast werken we samen met verpakkingsbedrijven aan de switch van eenmalige naar herbruikbare verpakkingen. Zij hebben veel webwinkels als klant. Binnen die bestaande contracten kunnen we dan het aandeel herbruikbaar opschalen.’
Deze maand is de PPWR ingegaan: de Europese verordening voor verpakkingen en verpakkingsafval. Wat betekent dat voor jullie?
‘Kartonnen dozen zijn helaas uitgezonderd van de verplichting tot herbruikbare verpakkingen. Maar in de verordening staat ook een concreet doel: in 2030 moet 5 procent minder verpakkingsafval worden geproduceerd ten opzichte van 2018. De jaren erna loopt dat percentage op.
Lees verder op Change Inc.: Nieuwe Europese verpakkingsregels kunnen Nederlandse recyclingindustrie redden, de vraag is of ze op tijd zijn
Dat gaat zeker helpen. Bedrijven moeten dan wel meedoen om compliant te zijn. Zie het zo: je kunt als bedrijf nu beginnen met herbruikbare verpakkingen, zodat je genoeg tijd hebt om eraan te wennen en kunt profiteren van de publiciteit, of je wacht net zo lang tot je wordt gedwongen. Dan is het ook niet meer leuk.’
Wat zijn jullie grootste uitdagingen?
‘Weggooiverpakkingen zijn heel goedkoop. Ook onze marges zijn dus laag. Webwinkels betalen ons voor het gebruik van de verpakkingen en het logistieke systeem. Ons verdienmodel is daarmee gebaseerd op schaal. Het voordeel is wel dat die schaal potentieel heel groot kan zijn.
Daarbij geloven wij in een universeel, open ecosysteem. Het systeem voor bierkratten werkt zo goed omdat je ze overal in kunt leveren, of je nou Grolsch of Heineken drinkt. Je hoeft niet voor het ene krat naar het ene inleverpunt en voor het andere naar het andere punt. We moeten dus samenwerken met de hele keten: verpakkingsbedrijven, webwinkels, logistieke partijen en inleverpunten.’
Wat zijn jullie plannen voor de komende tijd?
‘Naast het opschalen testen we met Picnic om de drempel voor het inleveren van de verpakkingen nog lager te maken. Het idee is dat je je lege verzendverpakking meteen mee kunt geven als je boodschappen worden thuisbezorgd; zo hoef je niet eens ergens heen te fietsen of lopen. We hopen dat we dat op termijn met alle bezorgende supermarkten kunnen afspreken.’
Wat wil je meegeven aan andere ondernemers die impact willen maken?
‘Boxo is sinds juli officieel steward owned: we zorgen dat het economische recht en het stemrecht bij verschillende partijen ligt. Dat proces levert belangrijke gesprekken met medeoprichters op. Ik heb bij mijn vorige bedrijf meegemaakt dat ik er gedurende het bestaan van een bedrijf achterkwam dat mijn medeoprichters heel anders in de wedstrijd stonden dan ik. Als je steward owned wordt, beantwoord je meteen moeilijke vragen als: hoeveel geld krijgen de oprichters maximaal als het bedrijf succesvol wordt?
Lees ook: Een ‘kleine hack’ en ook jouw bedrijf is steward-owned
Steward ownership geeft me daarnaast het vertrouwen dat ik aan een bedrijf werk dat over honderd jaar ook nog kan bestaan. Omdat het bedrijf van zichzelf is, kunnen we niet zomaar overgenomen omdat aandeelhouders dat willen. Dat past bij een neutraal systeem als het onze. We blijven ondernemen in het teken van de missie, niet voor het kortetermijnrendement.’
Dit artikel verscheen het eerst op Change Inc.
