Zo’n 8 duizend mensen werken bij Gom, de meesten als schoonmaker. Veel van hen draaien al flink wat jaren mee. Qua baanzekerheid hoeven zij zich geen zorgen te maken. Want: werk genoeg. Tegelijkertijd bevindt de schoonmaakbranche zich in een spannende fase. Want hoe kun je met de huidige krappe bezetting voldoen aan de toenemende vraag naar schoonmaakdiensten? Dat vraagt om innovatieve oplossingen. Daar kan Gom de hulp van schoonmakers goed bij gebruiken.
Trainingen voor leidinggevenden
Wat helpt om schoonmaakwerk op een snellere, efficiëntere en prettigere manier te doen? Vaak hebben schoonmakers daar goede ideeën over. Bovendien bevinden zij zich in de perfecte positie om oplossingen meteen in de praktijk te testen.
‘Bij Gom werken duizenden meedenkende schoonmakers. Zij komen regelmatig met echt goede ideeën’, weet HR-directeur Joyce Tieben. ‘Dat vraagt wel om een luisterend oor. Dus daar selecteren we onze leidinggevenden ook op. Daarnaast hebben we een speciaal ‘leerhuis’ opgezet voor alle direct leidinggevenden van onze schoonmaakmedewerkers. Zij krijgen trainingen in wat er nodig is om nog beter te luisteren en om beter in te kunnen schatten wanneer medewerkers wel wat extra aandacht kunnen gebruiken.’
Hulp van robots
De olifant in de kamer: robotisering. Wat betekent dat voor medewerkers? Tieben: ‘Ik snap best dat dit vragen oproept. Er zijn medewerkers die bang zijn dat ze door robottechnologie hun baan verliezen. Maar wij zien robots niet als een vervanging van mensen, maar echt als hulpmiddel. Het is dus belangrijk om het gesprek aan te gaan met medewerkers en uit te leggen wat de hulp van robots hen oplevert. Minder zware fysieke belasting bijvoorbeeld.’
‘Maar erover praten is niet genoeg’, vervolgt ze. ‘We betrekken onze medewerkers ook actief bij die ontwikkelingen en vragen hen om mee te denken. Hoe kunnen we schoonmaakrobots zo inzetten dat ze mensen ontlasten en we het vele werk toch gedaan te krijgen?’
Ideaal team van mens en machine
Robots en andere technologische innovaties als aanvulling voor menselijke schoonmakers. Dat vraagt om een goede afstemming. Want wat doet de mens en wat de machine? En hoe kunnen zij optimaal met elkaar samenwerken?
Om die vragen te beantwoorden, werkt Gom samen met TU Delft. Studenten Mechanical Engineering analyseerden de fysieke belasting voor schoonmakers en brachten in kaart waar de grootste impact te behalen is. Op basis daarvan ontwikkelen zij nu mechanische oplossingen. De ene gericht op handondersteuning bij repeterende taken, de andere op schouderondersteuning bij werk boven schouderhoogte, die ook nog comfortabel blijft bij bukken, tillen en reiken. Zo ontstaat een goed beeld van hoe een ideaal team van mensen en machines eruit kan zien.
Experiment met drones
‘Fantastisch toch?! Dat sluit helemaal aan bij de manier waarop wij naar de toekomst kijken’, zegt Tieben. ‘Zo hebben we afgelopen jaar een experiment gedaan met drones om gevels te reinigen. Menselijk vakmanschap staat bij ons centraal, maar voor moeilijk bereikbare hoogtes en locaties zijn die drones een veilige en efficiënte aanvulling op onze dienstverlening.’
Gom maakt dus dankbaar gebruik van nieuwe technologie. Maar wel als aanvulling. Schoonmaken is vaak maatwerk en vraagt voor een groot deel om een handmatige aanpak.
Ergo-pak
Bij die handmatige aanpak kan technologie overigens wel helpen om schoonmaakwerkzaamheden op een ergonomische manier uit te voeren. Als voorbeeld noemt Tieben een ‘ergo-pak’ met sensoren. ‘Die sensoren worden op strategische plekken op het lichaam geplaatst. Als een schoonmaker vervolgens een specifieke schoonmaaktaak uitvoert, is op een beeldscherm precies te zien wanneer diegene dat met een verkeerde houding doet. Het scherm kleurt dan rood.’
‘Zo was er een vrouw die regelmatig met fysieke klachten uitviel. Met het ergo-pak was vervolgens te zien dat het scherm rood kleurde op het moment dat ze doekjes ging bijvullen. Ze tilde de doekjes te ver boven haar hoofd. Toen ze een stap naar voren deed, werd het scherm groen. Zo simpel kan het dus zijn.’
Kleine dingen, groot verschil
‘Die technologische innovaties helpen ons zeker, maar aandacht voor mensen blijft het belangrijkste’, benadrukt Tieben. ‘Vaak kunnen kleine dingen al een groot verschil maken. Daarbij speelt de leidinggevende een grote rol. Neemt die net even wat meer tijd voor iemand? Stelt die net die extra vraag om een medewerker beter bij te kunnen staan?’
‘Want stel dat een schoonmaker regelmatig gestrest op het werk komt omdat de kinderen eerst naar school moeten worden gebracht. Dan kan de leidinggevende met de opdrachtgever overleggen. Het zou zomaar kunnen dat het geen enkel probleem is om iets later te starten. We zijn allemaal mensen, dus dit soort zaken moet gewoon bespreekbaar zijn.’
De grote uitdaging
Op de vraag hoe Tieben de toekomst voor zich ziet, hoeft ze niet lang na te denken: ‘Mensen en machines die soepel met elkaar samenwerken en elkaar perfect aanvullen. Dat gaat niet vanzelf, dus dat moeten we goed organiseren. Dat lukt steeds beter, vooral omdat het een onderwerp is dat echt onze aandacht heeft.’
