De klimaatambities van Nederlandse bedrijven nemen af. Dat blijkt uit de jaarlijkse Nederlandse Innovatiemonitor van Volberda. ‘In 2022 en 2023 wilde meer dan de helft van de bedrijven in 2030 klimaatneutraal zijn. Nu is dat nog maar een derde,’ vertelt hij. Vooral bij energie-intensieve bedrijven met grote CO2-uitstoot is de teruggang opvallend: ‘Slechts 5 procent verwacht nog in 2030 klimaatneutraal te zijn.’
Luister hier de volledige podcast:
De grote barrières
Waarom stagneert de verduurzaming? Eerder onderzoek van RVO wijst op drie hoofdoorzaken waarom energie-efficiëntie projecten niet uitgevoerd worden. ‘Twaalf procent van de bedrijven mist de juiste kennis, 43 procent heeft te weinig mensen beschikbaar en 41 procent geeft aan dat andere investeringen een hogere prioriteit hebben,’ legt Donselaar uit. ‘Of eigenlijk: ze willen die euro liever steken in uitbreiding van hun productielijn dan in elektrificeren van een proces.’
Een concreet voorbeeld illustreert de gemiste kansen. In 2020 sprak Adven met een Nederlands bedrijf over het elektrificeren van hun indampproces. ‘Dat zou ze van het aardgas afhelpen en was 80 procent energiezuiniger,’ vertelt Donselaar. ‘Maar de businesscase duurde te lang om rond te krijgen en had niet de prioriteit. Nu, na de explosieve stijging van energiekosten, zeggen ze: dat is wel jammer, achteraf gezien.’
De hoge energiekosten in Nederland versterken dit probleem. In sectoren als chemie en metaalproductie kan energie 10 tot 30 procent van de kostprijs uitmaken, bij staalproductie zelfs tot 60 procent. ‘Tien jaar geleden lag de gasprijs soms onder de tien euro per megawattuur, nu is dat structureel drie tot vijf keer zo hoog,’ aldus Donselaar.
Ook in vergelijking met Duitsland loopt Nederland achter. ‘De elektriciteitsprijs ligt ongeveer gelijk, maar de netwerkkosten in Duitsland zijn veel gunstiger geregeld,’ vertelt Donselaar. ‘Bij een thermische batterijopslag waar we aan werken, zijn de netwerkkosten 75 procent van wat het in Nederland is, als je produceert buiten de piekuren. Dat maakt projecten daar wél levensvatbaar.’
Samenwerken als mindsetverandering
Een opvallend verschil met Noord-Europa is de Nederlandse focus op zelfvoorziening. ‘In Finland of Zweden vraagt een CFO of COO zich altijd af: doe ik dit zelf of zoek ik samenwerking?’ zegt Donselaar. ‘In Nederland zijn we gewend om het zelf te doen. We hadden immers een aardgaskraan die je kon opendraaien.’
Volberda noemt samenwerking ook cruciaal: ‘In de Rotterdamse haven zie je mooie voorbeelden waarbij het afvalproduct van de ene fabriek de grondstof is voor de andere. Dat soort duurzame ecosystemen moeten we creëren.’
Energy as a Service als oplossing
Het Energy as a Service-model (EaaS) kan deze barrières wegnemen. ‘Wij nemen de ontwikkeling, bouw, investering en eventueel het operationele beheer voor onze rekening,’ legt Donselaar uit. ‘Bedrijven kunnen hun kapitaal investeren in hun kernactiviteiten, terwijl ze wel verduurzamen en kostenvoordeel behalen.’
Het Zweedse zuivelbedrijf Arla is daar een voorbeeld van. Adven maakte daar een van de meest energie-intensieve processen in de zuivelindustrie, de productie van melkpoeder, volledig fossielvrij. ‘We begonnen met het verduurzamen van de stoom, hergebruikten restwarmte en optimaliseerden het indampproces,’ vertelt Donselaar.
Volberda ziet direct toepassingsmogelijkheden in Nederland: ‘Ik zie heel veel nieuw business voor jullie. FrieslandCampina, Nestlé…’ De potentie voor Nederlandse zuivelbedrijven om dezelfde stappen te zetten is groot.
De volgende vijf jaar
Wat moet er gebeuren? ‘Bedrijven moeten gaan nadenken: wat is onze core competence en wat is core process?’ stelt Donselaar. ‘Is energie iets waarin je beter bent dan je concurrent, of is het een belangrijk maar uitbesteedbaar proces?’
Volberda benadrukt het belang van visie en leiderschap: ‘We zien dat jongere generaties alleen nog willen werken bij bedrijven die bijdragen aan verduurzaming. Dus ook voor het aantrekken van talent is verduurzaming noodzakelijk.’
Lees meer:
Zonder grote investering verduurzamen? Dit kan nú met Energy as a Service
Eerste maatwerkafspraak van Nederland: dit leert Nobian over leiderschap, partners en tempo maken
Dit artikel wordt u aangeboden door
Adven
Adven ontwikkelt, realiseert, financiert en beheert duurzame industriële energie- en wateroplossingen. Adven heeft als missie om de energietransitie te versnellen door samenwerkingen aan te gaan met grote...
Meer info
