Winkelmand

Geen producten in je winkelmand.

Contracten: kan je als ondernemer aansprakelijkheid uitsluiten?

Aansprakelijkheid kan leiden tot hoge schadeclaims. Daar zit je als ondernemer niet op te wachten. Annelieke Fenstra geeft legt uit hoe je risico's indamt met een exoneratieclausule.

Je leest nu: Contracten: kan je als ondernemer aansprakelijkheid uitsluiten?

Hoe kan dit worden voorkomen? Het antwoord op die vraag moet worden gevonden in de zogeheten exoneratieclausule. Als je dit beding in een contract of algemene voorwaarden opneemt, kun je aansprakelijkheid aanzienlijk beperken en soms zelfs geheel uitsluiten. Hoe het precies werkt, lees je in dit artikel.


Wat is een exoneratieclausule?

Een exoneratieclausule is een (schriftelijk) beding in een contract of algemene voorwaarden om aansprakelijkheid uit te sluiten of te beperken. Daarmee kun je voorkomen dat je schadeplichtig bent en schadevergoeding moet betalen.

Waaraan moet een exoneratieclausule voldoen?

Aansprakelijkheid uitsluiten met een exoneratieclausle is aan verschillende wettelijke regels gebonden. Allereerst moet de andere partij bekend zijn met het exoneratiebeding. Het is vanzelfsprekend niet mogelijk om iemand te binden aan een eenzijdige mededeling zonder instemming. Is het exoneratiebeding opgenomen in de algemene voorwaarden, dan moeten deze dus door de andere partij zijn aanvaard.

Inhoudelijk mag de beperking of uitsluiting van aansprakelijkheid niet in strijd zijn met de wet, openbare orde, of goede zeden. Indien dat wel het geval is, dan is het beding nietig. Schade door opzet of bewuste roekeloosheid mag  nooit worden uitgesloten in de algemene voorwaarden. Wie schade berokkent onder die omstandigheden, is altijd aansprakelijk voor die schade.

Moet ik rekening houden met wie mijn contractspartij is?

Ja. Welke beperkingen en uitsluitingen zijn toegestaan hangt sterk af van wie de contractspartij is. Je moet extra opletten als je contracten sluit met consumenten. De regels voor een geldig exoneratiebeding bij een consumentenovereenkomst zijn namelijk strenger dan voor een overeenkomst met een onderneming. De hoofdregel is namelijk dat aansprakelijkheid niet mag worden uitgesloten of beperkt. Dit komt omdat consumenten gezien worden als ‘zwakkere partij’.

Bedingen die de aansprakelijkheid uitsluiten in consumentenovereenkomsten staan op de zogeheten ‘zwarte lijst’ in het Burgerlijk Wetboek. Zulke bedingen zijn ‘onredelijk bezwarend’ en niet geldig. Er is ook een grijze lijst. Indien een exoneratieclausule onder de grijze lijst valt, wordt deze vermoed onredelijk bezwarend te zijn. Als ondernemer mag je tegenbewijs leveren, maar dat is wel lastig.

Mag ik in zakelijke contracten aansprakelijkheid volledig uitsluiten?

Ja, dit mag. Professionele partijen hebben veel vrijheid in het maken van afspraken. Volledige uitsluiting van aansprakelijk is mogelijk bij zakelijke overeenkomsten, mits beide partijen dat accepteren natuurlijk. Het Gerechtshof  Arnhem-Leeuwarden besliste in 2013 nog dat een exoneratieclausule waarbij alle (mogelijke) schade in alle mogelijke gevallen werd uitgesloten niet onaanvaardbaar was in de omstandigheden van het geval. Dit was dus toegestaan.

Hoe formuleer ik een exoneratieclausule?

Van belang is dat een exoneratieclausule zo concreet en expliciet mogelijk moet zijn. De rechter toetst in abstracto of de uitsluiting of beperking van aansprakelijkheid door de beugel kan. Als dat niet zo is, wordt de bepaling ongeldig verklaard.

Voorbeeld: een beding waarin wordt aangegeven: dat ‘de aansprakelijkheid is te allen tijde beperkt tot het factuurbedrag’  is door de rechter ongeldig verklaard. Dit omdat ‘te allen tijde’ ook ziet op het geval van opzet dan wel bewuste roekeloosheid. Dit ging volgens de rechter in een rechtszaak uit 2006 te ver waardoor de gehele beperking ongeldig werd verklaard met volledige aansprakelijkheid als gevolg.

Is het slim om de aansprakelijkheid te beperken tot het uitkeringsbedrag van mijn aansprakelijkheidsverzekeraar?

In algemene voorwaarden wordt vaak een beding opgenomen als: ‘De aansprakelijkheid is beperkt tot de dekking die de verzekering biedt.’ Dit is op zich goed, maar beperk de aansprakelijkheid niet alleen tot het uitkeringsbedrag van de verzekeraar.

Als de verzekeraar niet uitkeert, moet je namelijk mogelijk alle schade van de andere partij zelf betalen. Noem dus altijd een maximum bedrag, dat bijvoorbeeld gelijk is aan de nettoprijs van de opdracht, of de nettoprijs van de fase/werkzaamheden waar de schade direct of indirect uit voortvloeit.

De aansprakelijkheid uitsluiten middels een beding is aan dus aan verschillende regels onderworpen. Als je de grenzen van het redelijke opzoekt, neem je het risico dat het beding mogelijk ongeldig wordt verklaard.

Je kunt dan niet meer op de exoneratieclausule als vangnet terugvallen als het nodig is met alle juridische en financiële gevolgen van dien. Het is verstandig om altijd juridisch advies in te winnen wanneer je een exoneratiebeding wenst op te nemen in een contract of in algemene voorwaarden.