Economie – China voor beginners

“Het succes van het bedrijf van mijn vrouw Monique is de reden dat we hier nog steeds zitten. Ze is textielagent van twaalf grote kledingmerken en heeft 35 mensen in dienst. Als je hier wilt blijven als buitenlander kost dat heel veel geld. Alles is belachelijk duur in China. De huur van een huis is minimaal een paar duizend dollar per maand. Onze twee kinderen gaan naar een internationale school en dat kost je ook tienduizenden dollars per jaar. Dus als je blijft moet je een dikke portemonnee hebben.” Jan Willem Roben (44 jaar) woont al meer dan negen jaar in Sjanghai. De eerste vier jaar heeft hij een bedrijf opgezet voor een Amsterdams handelshuis. Daarna nam hij ontslag en begon zijn eigen bedrijf Vision ingredients Ltd, dat voedselingrediënten inkoopt zoals vitamine C, gevriesdroogde groenten en fruit en extracten zoals ginseng en groene thee. Daarnaast handelt Roben in chemicaliën. “Ik heb nu klanten wereldwijd voor wie ik het ‘inkoopkantoor’ in China ben. Ik ga naar de fabrieken toe, controleer alles en onderhandel over de prijs. Dat is goedkoper dan wanneer mijn klanten direct bij de Chinezen gaan kopen. Ik koop veel goedkoper in omdat ik mijn orders kan bundelen. Bovendien heb ik een Chinees in dienst die fantastisch kan onderhandelen over de prijs. Ik doe nu zaken met Europa, Canada, Australië en Chili. Ook deze handel is de laatste drie jaar in een stroomversnelling geraakt. Bij alle fabrieken zie je dat de productiecapaciteit vol raakt. Ze zijn dan ook allemaal aan het uitbreiden.” “Het contact met de Chinezen is na al die jaren nog steeds een groot probleem. Natuurlijk heeft dat met de taal te maken maar ik denk ook dat de Chinezen helemaal niet geïnteresseerd zijn in buitenlanders. Er is nog nooit een Chinees geweest die maandagochtend op kantoor aan me gevraagd heeft hoe het weekend was. En als ik een maand op vakantie ben geweest vragen ze daar nooit iets over. Chinezen zijn ontzettende individualisten, kijk maar naar hun gedrag in het verkeer. Iedereen is alleen maar met zichzelf bezig.” “Een maal per jaar gaan we met het hele gezin terug naar Nederland. De eerste week is dat heel leuk maar daarna verlang ik alweer naar Sjanghai. Het is hier veel spannender, veel meer afwisseling. Nee, de komende tien jaar blijven we hier nog wel.”

“In Sjanghai speelt het leren kennen van de mensen waarmee je wilt gaan werken een belangrijke rol. Eerst moet er een vertrouwensband ontstaan. Een gouden regel in China is: er wordt alleen zakengedaan met vrienden. Er moet eerst een paar keer gegeten worden, daarna lekker met z’n allen drinken en er moet veel gelachen worden. Het mooie is: als je eenmaal geaccepteerd wordt dan is men heel erg loyaal, dan krijg je veel krediet.” Ivo van Riet (35 jaar) woont en werkt nu acht maanden in Sjanghai. Daarvoor heeft hij zes jaar in New York gewoond. Daar is hij begonnen met het produceren van televisiecommercials en heeft hij een groot internationaal netwerk van regisseurs en cameramensen opgebouwd. Met deze schat aan ervaring besloot hij de stap naar de nieuwe groeimarkt te maken.

“Als ik zie met welk enthousiasme ik ontvangen word bij de verschillende reclamebureaus, dat is echt fantastisch. Dat heb ik nergens in de wereld nog meegemaakt. Soms zitten er meer dan vijftien mensen om de tafel op me te wachten die allemaal zeer geïnteresseerd zijn en alles aan je vragen. Het feit dat ik New York verruild heb voor Sjanghai vinden ze ongelofelijk eervol.”

“Ik denk dat mijn timing om hiernaartoe te komen perfect is. Alle grote reclamebureaus in de wereld openen nu hun vestigingen hier. Bij de meeste is de verf in hun kantoren letterlijk net droog. Ze proberen hun klanten die ze in het Westen vertegenwoordigen ook hier te brengen zoals Nike en Levi’s. Dat zijn de merken waar ik het liefst voor wil werken.” “Werken in China is soms moeilijk omdat alles wat je doet, voorgelegd moet worden aan de censorship-commissie. Elk storyboard moet worden goedgekeurd. We hebben hier net een commercial gemaakt voor Siemens die op het laatste moment werd afgekeurd, omdat het ‘te bloot’ was bevonden. De zendtijd was al ingekocht. Maar na koortsachtig opnieuw monteren werd de reclame uiteindelijk toch goedgekeurd. Het filmpje had een bereik van zeshonderd miljoen mensen, dat is bijna drie keer de Verenigde Staten. Als het even anders was gelopen hadden meer dan een half miljard mensen naar dertig seconden zwart beeld gekeken. Ik vraag me af hoe lang dan mijn verblijf in deze stad had geduurd.”

“Ik heb enorme bewondering voor de Chinezen. Het zijn harde werkers die het land als geheel op een hoger plan willen brengen, dat vind ik heel mooi. De Chinezen zijn veel slimmer dan we allemaal denken. Het zijn langetermijndenkers; ze hebben een duidelijke strategie om tot een volwaardig ontwikkelde economie te komen. Ik heb sterk de indruk dat de overheid zich heel erg bewust is van alle problemen en valkuilen die liggen op de lange weg die ze te gaan hebben.” Marjon de Wind (34) woont en werkt al ruim vierenhalf jaar in Azië. Bijna vier jaar in Hong Kong en de laatste acht maanden in Sjanghai. “Ik werk al negen jaar bij de Rabobank. Na mijn studie bedrijfseconomie in Maastricht ben ik meteen bij de bank gaan werken. Na vier jaar is mij gevraagd om naar Hong Kong te gaan om daar de afdeling telecom finance voor Azië op te zetten. Na vier jaar Hong Kong heeft de bank me gevraagd om naar Sjanghai te verhuizen en daar de rol van deputy general manager op me te nemen. Dat is voor mij een verbreding van mijn carrière en een verbreding van mijn verantwoordelijkheden. En persoonlijk leek het me spannend om in Sjanghai te zitten.” “Naast het goed laten verlopen van alle bankzaken wat het meeste tijd in beslag neemt, heb ik ook een representatieve functie. Dat komt omdat ik de enige Nederlander ben die voor Rabobank International in China werkt. Ik sta regelmatig met een glas in mijn hand te netwerken daardoor heb ik in korte tijd veel mensen hier leren kennen.” “Het werk van maandag tot en met vrijdag is hier buitengewoon spannend. De snelheid waarmee hier alles veranderd is ongekend. Ik vind het hier wat werk betreft leuker dan Hong Kong, hier is het nog steeds pionieren. Maar in de weekends verlang ik wel terug naar Hong Kong. Ik ging daar vaak met me rugzak op de bergen in om volledig weg te zijn van de doordeweekse drukte. Sjanghai is een hele grote stad van meer dan zeventien miljoen inwoners waar je bijna geen mogelijkheid hebt de stad uit te gaan. Dat vind ik een groot nadeel.”

“Maar ook al zit ik al bijna vijf jaar in Azië ik voel me nog steeds een echte Nederlandse, vooral met mijn Hollandse directheid moet ik oppassen. In Nederland zeg je gewoon tegen een werknemer doe even dit en dat, zus en zo. De Chinezen vatten dat al snel op als belediging. Je moet alles heel erg omzichtig en diplomatiek brengen, dat is wel eens lastig.”

“Chinezen verschillen net zo van elkaar als Nederlanders. Maar ik kan wel een paar typeringen geven: ze zijn erg gesloten en kijken heel erg de kat uit de boom. Daarnaast zijn ze heel erg zakelijk. Om een voorbeeld te geven: ik speel elke zaterdag in een hockeyclub hier in Sjanghai, met alleen maar buitenlanders in een team. Als we tegen een Chinees elftal willen spelen dan moeten we daarvoor betalen! Dat doen we dus mooi niet.” Noortje Temmerman (29 jaar) woont al bijna een jaar in Sjanghai. Toen haar vriend de mogelijkheid kreeg om voor TNT naar China te verhuizen twijfelde ze geen seconde. Ze besloot haar baan als human recourse consultant bij UWV op te zeggen en samen met haar vriend dit nieuwe avontuur aan te gaan.

“Ik heb altijd al in het buitenland willen wonen en dit was natuurlijk een uitgelezen kans. In het begin was het best wel lastig om hier een baan te vinden. Uiteindelijk ben ik bij de Benelux Business Association China (BBA), terechtgekomen waar ik nu general manager ben.” “BBA is een netwerkorganisatie waar al meer dan honderd bedrijven bij aangesloten zijn. Van Heineken en ING tot kleine ondernemers uit de Benelux. Bij ons leer je mensen kennen die al veel ervaring hebben in China, want als je naar Sjanghai gaat om een zaak op te zetten, is het van levensbelang dat je goede contacten hebt. De essentie van wat we doen is om te proberen iets interessants te organiseren, waar onze leden ook de mogelijkheid hebben elkaar te leren kennen. We organiseren ongeveer twee evenementen per maand voor onze leden. Elke keer bedenken we wat anders. Gisteren hadden we bijvoorbeeld een lezing met de titel Purchasing as a competive weapon. Na werktijd kunnen de leden een borrel komen drinken waarna er een lezing wordt gehouden over inkopen in China. Na de lezing kunnen de mensen nog wat met elkaar napraten en een hapje eten. Sinds ik hier werk komen er per maand drie bedrijven bij. Daar aan merk je dat de interesse voor China en Sjanghai sterk groeit.” “Het is een heel erg interessante periode hier in Sjanghai dus wat mij betreft blijven we hier nog wel een paar jaar. Ik ben zelfs begonnen met Chinese les. Maar voordat ik dat onder de knie heb vrees ik dat we alweer terug in Nederland zullen zijn.”