#1 Waar gaat deze rechtszaak over?
Centraal in deze zaak staat de transformatie van OpenAI van non-profit naar commercieel bedrijf. Dat klinkt eenvoudiger dan het is.
OpenAI wordt in 2015 eigenlijk opgericht als AI-onderzoekslab. De technologie die wordt gebouwd, is bedoeld voor iedereen. AI moet de mensheid dienen, dat is de missie. Daarmee onderscheidt het zich direct van andere techbedrijven die zich vooral richten op winst en het tevredenstellen van aandeelhouders.
AI mag als technologie niet exclusief in handen komen van de Googles en Meta’s van deze wereld. AI is van niemand, en mag daarom ook niet misbruikt worden om rijk te worden. Dat vinden de oprichters Sam Altman, Elon Musk, Peter Thiel en andere AI-onderzoekers die instappen.
Musk steekt zelf 44 miljoen dollar in het nieuwe OpenAI. Het bedrijf start inderdaad als een non-profit, deelt ook het eigen onderzoek en diverse papers met de wereld.
AI bouwen is duur
Al snel blijkt dat donaties niet genoeg zijn om AI te bouwen. Dat kost namelijk rekenkracht, bakken energie en salarissen op het niveau van Silicon Valley. In 2017 wordt er al gesproken over het omschakelen naar een commercieel bedrijf. Daar zou Musk toen ook mee akkoord zijn gegaan, beweert de huidige ceo Altman.
Tegelijkertijd begint ook de machtsstrijd tussen de twee kemphanen. Musk wil aan het hoofd komen van OpenAI, maar verliest de strijd om het leiderschap. Hij verlaat in 2018 OpenAI, zogezegd vanwege een belangenconflict met Tesla.
Een jaar later maakt OpenAI de omschakeling naar een commercieel bedrijf. Dat is gemakkelijker om kapitaal aan te trekken. ‘Een commerciële dochteronderneming’ die altijd ‘onder toezicht en controle van de non-profit organisatie heeft gestaan’, zo omschrijft OpenAI het zelf.
Vorig jaar oktober heeft OpenAI zijn structuur een update gegeven, om nog meer funding te aan te kunnen trekken. Open AI Group is nu een public benefit corporation, waarin winst en missie beter in balans kunnen blijven. Ook deze groep moet verantwoording blijven afleggen aan de OpenAI Foundation. Al is het natuurlijk wel duidelijk wie van de twee de grootste vinger in de pap zal hebben.
#2 Waar maakt Musk zich zo druk over?
De clash tussen Musk en Altman gaat niet alleen over de business, er zit wel degelijk meer achter. Musk is vooral in zijn trots gekrenkt. Wat bijzonder pijnlijk voor zijn ego moet zijn geweest, is de succesvolle lancering van ChatGPT in 2022.
Een gigantische boost voor generatieve AI, waarmee Altman tientallen miljarden dollars kan ophalen bij Microsoft. OpenAI kan zo uitgroeien tot een van de hoogst gewaardeerde startups van de wereld. Bovendien wordt Altman het gezicht van de AI-revolutie.
Musk richt in 2023 nog wel een eigen AI-bedrijf op, XAI. Alleen is deze startup lang niet zo succesvol, chatbot Grok komt regelmatig onder vuur te liggen. Begin dit jaar wordt het bedrijf opgeslokt door Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX. Het doel is nu datacenters in de ruimte gaan lanceren.
Lees ook: Muskonomics, de logica achter Elon Musks megafusie
Bedrog van enorme proporties
Pas in 2024 klaagt Musk Altman & co aan voor verraad. Voor de rechter vecht Musk de zakelijke transacties en manoeuvres van Altman aan. Die zijn in strijd met de fundamentele missie van het bedrijf als non-profit: AI ten dienste van de mensheid. Dat komt volgens hem neer op contractbreuk.
Hij beweert ook dat Altman en anderen zijn geld, advies en tijd hebben aangenomen onder het mom van het opzetten van een maatschappelijk impactbedrijf. Vervolgens geeft hij anderen de kans om er financieel voordeel uit te halen. Op X noemt Musk hem regelmatig ‘Scam Altman’, oplichter dus.
‘De trouweloosheid en het bedrog zijn van Shakespeareaanse proporties’, schrijven de advocaten van Musk in de gerechtelijke stukken, waarbij ze eraan toevoegen dat Altman zich schuldig heeft gemaakt aan een ‘langdurige zwendel’.
Bovendien heeft Altman zich ten onrechte verrijkt door zijn zeggenschap over OpenAI, dixit Musk. Daarvan worden overigens ook OpenAI-voorzitter Greg Brockman en Microsoft, de jarenlang exclusieve partner van het bedrijf beschuldigd.
#3 Wat zijn de voornaamste eisen van Musk?
Musk eist voor de rechter onder meer het ontslag van Altman en Brockman. Hij wil ook een schadevergoeding van zo’n 150 miljard dollar. Het is een claim gebaseerd op zijn overtuiging dat hij vanwege zijn deelname in 2015 recht heeft op een deel van de huidige waardering van OpenAI. Die waardering staat inmiddels op zo’n 730 miljard dollar.
Het gaat hem niet zozeer om het geld, dat wil hij juist weer teruggeven aan de non-profit tak van OpenAI. Ook wil Musk de herstructurering van het bedrijf tot een commerciële onderneming helemaal ongedaan maken.
Als Musk de rechtszaak wint, dan kan de impact enorm zijn. ‘OpenAI zou wel eens ernstig verzwakt kunnen raken, net nu het op weg lijkt te zijn naar een van de grootste beursintroducties in de geschiedenis’, schrijft The New York Times.
Meedogenloze strijd tussen miljardairs
‘Een overwinning voor Musk zou ook een overwinning betekenen voor de concurrenten van OpenAI, van industriereuzen als Google tot startups als Anthropic, en voor internationale concurrenten zoals het Chinese DeepSeek.’
‘Dit is slechts één front in een meedogenloze strijd tussen miljardairs om financiële middelen, overheidssteun en, uiteindelijk, de dominantie op het gebied van kunstmatige intelligentie.’
Andere experts vermoeden op NPR dat Musk OpenAI ‘een halt wil toeroepen’, het ontwikkelen van modellen wil verhinderen en het bedrijf eigenlijk ‘als speler uit de AI-race wil halen’.
Lees ook: De simpele truc waarmee Elon Musk altijd zijn zin krijgt
#4 Wat is de reactie van Altman op de beschuldigingen?
Altman heeft altijd ontkend dat er sprake is van contractbreuk. Hij vindt dat Musk boter op het hoofd heeft. Hij is in 2017 akkoord gegaan met de omschakeling. Hij moet nu niet de geschiedenis gaan herschrijven, zo klinkt het op NBC.
Altman wijst er ook nog op dat Musk in 2018 naar de macht greep om OpenAI samen te voegen met Tesla. Hij was dus niet zo bezig met goede dingen doen voor de mensheid. Musk ‘wordt gedreven door jaloezie’ en ‘heeft spijt dat hij is weggegaan’.
Wat hij ook nog wil corrigeren, is dat de funding van Musk geen investering was. Wel een fiscaal aftrekbare donatie aan de non-profit. Daardoor heeft hij geen recht op een deel van het eigenaarschap van OpenAI.
#5 Hoe gaat dit proces nu verder?
De rechtszaak dient in Oakland, Californië. Maandag is de jury gekozen, dinsdag beginnen de openingspleidooien. Het proces zal naar verwachting vier weken duren. Niet alleen Musk en Altman worden opgeroepen als getuige, ook Satya Nadella, de ceo van Microsoft, wordt verwacht.
Andere elite uit Silicon Valley, zoals Mira Murati, de voormalige cto van OpenAI, en Ilya Sutskever, medeoprichter en ex-chief scientist van OpenAI, staan eveneens op de lijst. Zelfs de moeder van vier kinderen van Musk, Shivon Zilis, wordt opgeroepen. Zij is namelijk een voormalig bestuurslid van OpenAI.
Zowel Musk als Altman kijken er naar uit om te getuigen, zodat de waarheid aan het licht komt. Goksites verwachten dat Musk ruim dertig procent kans heeft om te winnen.
‘Het komt niet vaak voor dat bedrijven uit Silicon Valley in de rechtbank een tactiek van de verschroeide aarde hanteren, maar Elon is een uitzondering’, zegt Anupam Chander, hoogleraar recht en technologie aan de Georgetown Law School, tegen de New York Times. ‘Als de rijkste man ter wereld je voor de rechter daagt, maak je je toch zorgen over de rechtszaak, zelfs als je vindt dat je in je recht staat.’
Rechter is niet onder de indruk
De negenkoppige jury in deze zaak heeft slechts een adviserende rol. Rechter Yvonne Gonzalez Rogers zal wel rekening houden met hun oordeel, maar zij neemt de uiteindelijke beslissing. Over een mogelijke schadevergoeding zal ze in haar eentje beslissen, zonder advies van een jury.
Gonzalez Rogers heeft al heel wat ervaring met Silicon Valley, zij is niet onder de indruk van de grote techjongens. Vorig jaar heeft ze Apple nog veroordeeld voor het schenden van een gerechtelijk bevel in de mededingingszaak van Epic Games over de iPhone App Store. En daardoor loopt de gigant nu het risico op een strafrechtelijke vervolging.
Vlak voor deze zaak heeft ze iedereen verplicht, inclusief de miljardairs, om gewoon door de voordeur van het gerechtshof naar binnen te komen en langs de veiligheidspoortjes te passeren. Een duidelijke boodschap dat deze techmiljardairs van haar echt geen ‘voorkeursbehandeling’ hoeven te verwachten.
Lees ook: Sam Altman kan de wereldeconomie voor 10 jaar laten instorten
