Goed nieuws: alle problemen kunnen worden opgelost. Als iets niet kan worden opgelost, dan is het geen probleem en hoef je er ook geen aandacht aan te besteden. Dan is het een situatie, waar je geen invloed op hebt. En die moet je dan maar accepteren.
‘Situaties zijn net zoals het weer. Veel mensen klagen over het weer, terwijl ze hun tijd beter kunnen besteden aan het zoeken naar betere kleding’, zegt Seth Godin, internationaal bekende businessgoeroe en inmiddels auteur van meer dan twintig managementboeken, tegen het publiek op het Amsterdam Business Forum.
Zijn laatste boek The Knot is net uitgekomen. Daarin behandelt hij het verschil tussen de twee. En de knopen waarin je verstrikt kunt raken bij het tackelen van problemen. Godin geeft op het podium in Amsterdam zwaartekracht als voorbeeld van een situatie, want daar kan niemand iets aan veranderen.
Naar de maan gaan, is een probleem, en dat ‘heeft NASA al voor elkaar gekregen toen hun totale rekenkracht nog minder was dan die van de telefoon in je zak.’
De ezel beweegt niet
Als je het onderscheid tussen die twee weet te maken, dan kun je echte problemen wel degelijk oplossen. Maar vaak is het verschil niet eens duidelijk, geeft hij aan. En daarbij krijg je ook nog te maken met onzichtbare factoren.
Werk je je bijvoorbeeld helemaal suf aan een probleem? Gaat het met meer pushen, nog harder werken, verbeteren, optimaliseren, nog altijd geen meter vooruit? Volgens Godin zit je niet vast, omdat het probleem te moeilijk is, maar omdat je twee dingen tegelijk wil.
Op het Amsterdamse podium vergelijkt hij je met een ezel. Meer precies met de filosofische paradox rond de ezel van Buridan. Godin plaatst het dier precies tussen een emmer water en een mand met wortelen. De ezel staat precies in het midden. Het dier heeft honger en dorst, maar beweegt niet.
Lees ook: Hoe innovatief is jouw bedrijf op een schaal van Snoop Dogg tot Vanilla Ice?
Verzonken kosten
Naar het water gaan, betekent namelijk omkomen van de honger. Naar de wortels gaan, is omkomen van de dorst. ‘En dus gaat de ezel dood van de honger en de dorst. Ja, jullie lachen er nu om, maar dit is precies wat wij elke dag doen. We willen een marathon lopen, maar niet moe worden. We willen iets belangrijks veranderen, maar geen risico nemen.’
Zo raak je dus vreselijk in de knoop. Er zijn meer manieren waarop je verstrikt kunt raken, en datzelfde geldt voor je organisatie. Verzonken kosten is er zo eentje: je bent er al zo lang mee bezig en je hebt er al zoveel in geïnvesteerd dat je met projecten door blijft gaan. Godin vergelijkt het met betalen voor businessclass op een vlucht naar Nieuw-Zeeland. ‘Wanneer je daar landt, blijf je dan in het vliegtuig zitten?’
Een ander voorbeeld van zo’n verwarrende knoop: de mensen die zeggen dat het nog te vroeg is. Deze innovatie moet nog vergeleken worden met die van andere spelers, of moet eerst onderzocht worden, of er moeten best practices gevonden worden, somt hij op.
‘Nou, voordat Gutenberg de drukpers introduceerde, kon 96 procent van de mensen in zijn markt niet lezen. Er waren ook geen boekhandels. Hij had dus op al die dingen moeten wachten. Voordat de auto op de markt kwam, bestonden er geen rijbewijzen. Er waren geen asfaltwegen. Er waren geen benzinestations. Ook autofabrikanten hadden moeten wachten.’
Identiteit blokkeert ook
Een andere knoop waarin je verstrikt kunt raken, is je identiteit. Je purpose, je missie, je roeping, het doel waarvoor je op deze aarde bent gezet? Godin vindt dat eigenlijk een beetje onzin.
Juist dat stemmetje in je hoofd en de bagage uit het verleden die je met je meedraagt, weerhouden je ervan om grote en kleine problemen op te lossen, zelfs de problemen die recht voor je neus staan. ‘Je zit vast aan het beeld van wie je vroeger was of wie je zou moeten worden.’
‘Als de dingen die je in het verleden hebt gedaan je niet helpen om het probleem op te lossen waarmee je vandaag wordt geconfronteerd, hoef je ze niet meer te doen, want je helpt er niemand mee. Je verlamt jezelf er alleen maar mee.’
Bagage benoemen
De eerste stap om de knoop te ontwarren, is die bagage benoemen. Wat zit je nou echt in de weg? ‘Dat voelt vaak als een feit, maar het is eigenlijk een valstrik. Ik zou dit kunnen doen, maar ik wil het niet omdat ik bang ben. Ik kan dit doen, maar ik wil het niet, omdat ik dat andere ook wil’, zegt Godin de zinnetjes voor.
Hij wijst vervolgens op de verborgen ‘maar’ in dit soort zinnetjes. Daarmee ondermijn je jezelf. Vervang dat woord ‘maar’ door ‘en’. ‘Ik wil de marathon lopen, en ik ben bereid om moe te worden.’
Een nog veel grotere uitdaging zijn de verborgen krachten in het systeem, geeft hij aan. ‘Ze zijn hardnekkig, besmettelijk, krachtig en onzichtbaar.’ Godin vergelijkt het met links of rechts rijden. De Britten rijden nog altijd links en proberen niet eens rechts te rijden. ‘Er is een onzichtbare regel waardoor dat werkt.’
Lees ook: 150 experimenten per jaar, 147 mislukkingen: het businessmodel van Steven Bartlett
Praktische empathie
Verdiep je meer in het systeem, dat moet je eerst zien en herkennen, voordat je het kunt veranderen. ‘Het is makkelijk om te denken dat we vastzitten in het verkeer, maar wij zijn het verkeer. Het is makkelijk om te denken dat we onder de gegeven omstandigheden ons best doen, maar wij zijn de omstandigheden.’
Realiseer je dat je een systeemingenieur bent. Als je het probleem ziet, kun je die systemen ook veranderen. En dan kun je het verschil gaan maken. Als je niet probeert verandering teweeg te brengen, waarom start je dan een bedrijf, plaats je advertenties, ga je in gesprek met klanten, vraagt Godin aan het publiek.
‘Om te kunnen veranderen, moet je je afvragen voor wie je dat doet, waarvoor het dient en wat het hen oplevert.’ Daarvoor heb je praktische empathie nodig. Je hoeft geen driejarige te zijn om speelgoed te ontwerpen, of een overlever van kanker om oncoloog te worden, vervolgt hij.
Voetafdrukken op de maan
‘Het enige wat je moet kunnen, is je voorstellen: wat heeft deze persoon nodig? Hoe kan ik hem of haar helpen het probleem op te lossen? Als je genoeg problemen voor andere mensen oplost, dan gaat je werk vanzelf goed.’
Problemen oplossen is echt niet gemakkelijk, geeft Godin tot slot nog mee. Maar loop voor inspiratie af en toe even naar buiten wanneer het donker is. ‘Kijk omhoog naar de hemel en besef dat er al voetafdrukken op de maan staan.’
Lees ook: Deze Nederlandse sensor landt nog dit jaar op de ‘dark side’ van de maan
